توقاەۆ سي تسزينپينمەن كەلٸسسٶز جٷرگٸزدٸ

فوتو: Akorda.kz

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قحر تٶراعاسى سي تسزينپينمەن كەلٸسسٶز جٷرگٸزدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ساپارى تٶراعا سي تسزينپينمەن كەلٸسسٶز جٷرگٸزۋدەن باستالدى.

قىتاي ەلٸنٸڭ باسشىسى قازاقستان پرەزيدەنتٸن بەيجٸڭدەگٸ حالىق جينالىسى ٷيٸندە قارسى الدى. مەرتەبەلٸ مەيماننىڭ كەلۋٸنە وراي قۇرمەت قاراۋىلى ساپ تٷزەپ تۇردى. سودان كەيٸن مەملەكەتتەر باسشىلارى ٶز دەلەگاتسييالارىمەن بٸرگە ٷلكەن شىعىس زالىندا كەلٸسسٶز جٷرگٸزدٸ.

قاسىم-جومارت توقاەۆ سي تسزينپيننٸڭ «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» حالىقارالىق ىنتىماقتاستىعىنىڭ III فورۋمىنا قاتىسۋعا شاقىرۋىن زور ىقىلاسپەن قابىل الىپ, قىتايعا تاعى دا ساپارمەن كەلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. 

─ قازاقستان سٸزدٸڭ وسى جاھاندىق باستاماڭىزعا العاشقى كٷننەن باستاپ قولداۋ بٸلدٸردٸ جەنە ونى ٸلگەرٸلەتۋگە بەلسەندٸ اتسالىسىپ كەلەدٸ. وسىدان تۋرا 10 جىل بۇرىن استانادا سٶيلەگەن سٶزٸڭٸزدە سٸزدٸڭ وسى باستاما تۋرالى ايتقانىڭىز ەسٸمٸزدە. ورايلى سەتتٸ پايدالانا وتىرىپ, سٸزدٸ وسى مەگاجوبانى جٷزەگە اسىرۋ بارىسىندا كەرەمەت نەتيجەگە قول جەتكٸزۋٸڭٸزبەن قۇتتىقتايمىن جەنە ايتۋلى شارانىڭ تابىستى ٶتۋٸنە تٸلەكتەستٸك بٸلدٸرەمٸن. سونداي-اق سٸزدٸ قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرىلعانىنا 74 جىل تولۋىمەن جەنە حانچجوۋدا ٶتكەن XIX جازعى ازييا ويىندارىنداعى قىتاي كومانداسىنىڭ زور جەتٸستٸگٸمەن قۇتتىقتايمىن. بٸز قىتايدىڭ قارقىندى دامۋىن ەرەكشە ىقىلاسپەن باقىلاپ وتىرمىز. سٸزدٸڭ دانا باسشىلىعىڭىزبەن قىتاي ەلەمدٸك جەتەكشٸ دەرجاۆاعا اينالۋدى كٶزدەگەن اسقاق مۇراتىنا جەتۋگە باتىل قادام جاساپ كەلەدٸ, – دەدٸ پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسى جان-جاقتى ەرٸ مەڭگٸلٸك ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸككە نەگٸزدەلگەن قازاق-قىتاي قاتىناستارى قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىنا نازار اۋداردى.

– بٸز بارلىق باعىت بويىنشا تيٸمدٸ مەملەكەتارالىق ىقپالداستىقتى جولعا قويدىق. سٸزدٸڭ بىلتىر قىركٷيەك ايىندا قازاقستانعا جاساعان مەملەكەتتٸك ساپارىڭىز ٶزارا بايلانىستاردىڭ بارىنشا نىعايۋىنا تىڭ سەرپٸن بەردٸ. ساپار اياسىندا ەلدەرٸمٸز اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا «التىن 30 جىلدىعى» باستالدى. مەملەكەتتەرٸمٸز اراسىنداعى ساۋدا-ساتتىق تابىستى دامىپ كەلەدٸ. ايتارلىقتاي ٶسٸم بار. ينۆەستيتسييانىڭ جالپى كٶلەمٸ 21 ميلليارد دوللار بولاتىن 52 بٸرلەسكەن جوبا جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر. 2024 جىل قىتايدا قازاقستان تۋريزمٸ جىلى بولىپ جارييالاندى. بۇل وسى سالا ٷشٸن مول مٷمكٸندٸكتەرگە جول اشادى. ٶزارا مەدەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستار ٷشٸن قولايلى جاعداي جاسالۋدا. مەملەكەتارالىق قارىم-قاتىناستاردى مٷلدەم جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋ ٷشٸن قازاقستاننىڭ دا, قىتايدىڭ دا وراسان زور ەلەۋەتٸ بار دەپ سانايمىن. وسى مٷمكٸندٸكتٸ پايدالانىپ, قۇرمەتتٸ تٶراعا سي تسزينپين, سٸزدٸ كەلەسٸ جىلى قازاقستانعا مەملەكەتتٸك ساپارمەن كەلۋگە شاقىرامىن, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.

ٶز كەزەگٸندە قحر تٶراعاسى شاقىرۋىن قابىل العانى ٷشٸن مەملەكەت باسشىسىنا العىس ايتىپ, ٶزارا تيٸمدٸ ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ماڭىزدى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.

– جوعارى دەڭگەيدەگٸ «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» حالىقارالىق ىنتىماقتاستىعىنىڭ III فورۋمىنا قوش كەلدٸڭٸز. ورنىقتى ەرٸ قارقىندى قازاق-قىتاي قاتىناستارى ەكٸ ەل اراسىنداعى ٶزارا سەنٸمدٸ نىعايتىپ, بەيبٸتشٸلٸك پەن تۇراقتىلىقتى قولداۋ ٸسٸندە باتىل ەرەكەت ەتۋگە سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. حالىقارالىق جاعدايدىڭ قالاي قۇبىلاتىنىنا قاراماستان, قىتاي مەن قازاقستان ٶزدەرٸنٸڭ باستاپقى ۇستانىمدارىنان اينىماي, بٸر-بٸرٸنە جەردەمدەسەدٸ. ەلدەرٸمٸز اراسىندا دوستىق قاتىناستار ورناعان جىلدار ٸشٸندە بٸز مەڭگٸلٸك ەرٸ جان-جاقتى ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸك قالىپتاستىرا الدىق. «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» جوباسىن 10 جىل بۇرىن قازاقستاندا كٶتەرگەن ەدٸم, – دەدٸ سي تسزينپين.

قحر تٶراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, قىتاي قازاقستاننىڭ ەگەمەندٸگٸ مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىن, سونداي-اق قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان اۋقىمدى رەفورمالاردى تولىقتاي قولدايدى.

كەلٸسسٶز بارىسىندا تاراپتار ساۋدا-ەكونوميكا, مۇناي-گاز, مۇناي حيميياسى, ەنەرگەتيكا, قارجى, كٶلٸك-ترانزيت, اتوم ٶنەركەسٸبٸ, ماشينا جاساۋ, تۋريزم, ەلەكتروندى كوممەرتسييا جەنە جوعارى تەحنولوگييا سالالارىنداعى جان-جاقتى ىقپالداستىقتى دامىتۋ مەسەلەلەرٸن تالقىلادى. مەملەكەتتەر باسشىلارى بٸرلەسكەن ينۆەستيتسييالىق جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋ, سونداي-اق  مەدەنيەتارالىق  بايلانىستارعا جاعداي جاساۋ ماڭىزدى ەكەنٸنە نازار اۋداردى.

بۇدان بٶلەك, مەملەكەتتەر باسشىلارى حالىقارالىق جەنە ٶڭٸرلٸك كٷن تەرتٸبٸندەگٸ ٶزەكتٸ مەسەلەلەر جٶنٸندە پٸكٸر الماستى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن سي تسزينپيننٸڭ كەلٸسسٶزٸ نەتيجەسٸندە ەكٸ ەلدٸڭ دەلەگاتسييا مٷشەلەرٸ مىناداي قۇجاتتارعا قول قويدى:

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ستراتەگييالىق جوسپارلاۋ جەنە رەفورمالار اگەنتتٸگٸ مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى دامۋ جەنە رەفورمالار جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك كوميتەتٸ اراسىنداعى ەكونوميكالىق دامۋ سالاسىنداعى الماسۋ جەنە ىنتىماقتاستىق جٶنٸندەگٸ ٶزارا تٷسٸنٸستٸك تۋرالى مەموراندۋم;

2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٷكٸمەتٸ مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى ٷكٸمەتٸ اراسىنداعى ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك باعىتىن, ونىڭ ٸشٸندە قىتاي-ەۋروپا قاتىناسىنداعى كونتەينەرلٸك پويىزدار ٷشٸن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ كەلٸسٸم;

3. قازاقستان رەسپۋبليكاسى كٶلٸك مينيسترلٸگٸ مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى دامۋ جەنە رەفورمالار جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك كوميتەتٸ اراسىنداعى «تاچەن – اياگٶز» تەمٸرجولىن سالۋ جوباسى بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى بٸرلەسٸپ دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ٶزارا تٷسٸنٸستٸك تۋرالى مەموراندۋم:

4. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٷكٸمەتٸ مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى ٷكٸمەتٸ اراسىنداعى ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك باعىتىن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ كەلٸسٸم;

5. قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸ مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى باس كەدەن باسقارماسى اراسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنان قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنا راپستى ەكسپورتتاۋ كەزٸندەگٸ فيتوسانيتارييالىق تالاپتار تۋرالى حاتتاما;