فوتو: Akorda.kz
قازاقستان پرەزيدەنتٸ مەن گەرمانييانىڭ فەدەرالدىق كانتسلەرٸ جوعارى دەڭگەيدە ٶتكەن كەلٸسسٶزدەردەن كەيٸن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ٷشٸن بٸرلەسكەن مەلٸمدەمە جاسادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ رەسمي سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
مەملەكەت باسشىسى بەرلينگە ساپارمەن كەلۋگە ارنايى شاقىرىپ, قوناقجايلىق كٶرسەتكەنٸ ٷشٸن ولاف شولتسكە ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ.
– گەرمانييا – قازاقستاننىڭ ەۋروپا وداعىنداعى ستراتەگييالىق سەرٸكتەسٸ, ەسٸرەسە ٶزارا ساۋدا-ەكونوميكالىق جەنە ينۆەستيتسييالىق بايلانىستار جولعا قويىلعان. سوندىقتان ەكٸ ەلدٸڭ ىنتىماقتاستىعىن نىعايتۋعا باسا مەن بەرەمٸز. بٸز بٷگٸن قۇرمەتتٸ كانتسلەر مىرزامەن بٸرقاتار ماڭىزدى مەسەلەنٸ تالقىلادىق. قازاقستان مەن گەرمانييا اراسىنداعى بايلانىستاردى ودان ەرٸ دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋداردىق, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت جٷرگٸزٸلگەن كەلٸسسٶزدەر قازاق-گەرمان قاتىناستارىن ودان ەرٸ نىعايتۋعا ەكٸ تاراپتىڭ نيەتتٸ ەكەنٸن تاعى دا راستاعانىن اتاپ ٶتتٸ.
– قازٸرگٸ جاعدايدا قازاقستان مەن گەرمانييا ەكٸ ەلدٸڭ ورنىقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن جاڭا ينۆەستيتسييالىق جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋ ٸسٸنە بارىنشا پراگماتيكالىق تۇرعىدان قاراۋى كەرەك. ول ٷشٸن بٸزدٸڭ ساياسي ەرٸك-جٸگەرٸمٸز بەن وراسان زور ەكونوميكالىق ەلەۋەتٸمٸز بار. كەلٸسسٶزدەر بارىسىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ پەرسپەكتيۆالارىنا باسا مەن بەرٸلدٸ. بٸز ەكٸجاقتى ساۋدا-ساتتىقتىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ٶتتٸك. ەكسپورتتىق جەنە يمپورتتىق تاۋارلار نومەنكلاتۋراسىن ودان ەرٸ كەڭەيتۋ ٷشٸن پەرمەندٸ شارالار قابىلداۋعا ۋاعدالاستىق, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت مۇناي-گاز حيميياسى, مەتاللۋرگييا, كٶلٸك جەنە لوگيستيكا سەكٸلدٸ پەرسپەكتيۆتٸ سالالاردا بٸرلەسكەن جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋ مەسەلەلەرٸ جان-جاقتى قاراستىرىلعانىن ايتتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان تاراپىنىڭ جەتەكشٸ ەۋروپالىق كومپانييالارمەن قول جەتكٸزگەن ۋاعدالاستىقتارىن جوعارى باعالادى.
– بٷگٸنگٸ كەزدەسۋ قارساڭىندا Siemens, Deutsche Bahn, Siemens Energy, Linde جەنە تاعى دا باسقا نەگٸزگٸ سەرٸكتەستەرمەن ماڭىزدى كوممەرتسييالىق كەلٸسٸمدەرگە قول قويىلۋىن قۇپتايمىن. بۇل قۇجاتتار مەملەكەتتەرٸمٸز اراسىنداعى ەكونوميكالىق بايلانىستاردى ودان ەرٸ نىعايتۋعا تىڭ سەرپٸن بەرەدٸ, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى كووپەراتسييانى دامىتۋدى باستى باسىمدىقتاردىڭ بٸرٸ رەتٸندە اتادى.
– ٶزدەرٸڭٸزگە مەلٸم, قازاقستان جىل باسىنان بەرٸ گەرمانيياعا «دوستىق» مۇناي قۇبىرى ارقىلى 500 مىڭ توننا مۇناي جٶنەلتتٸ. مۇنىڭ بەرٸ ٶزارا كەلٸسٸمنٸڭ نەتيجەسٸندە جٷزەگە استى. گەرمانييالىق دوستارىمىزدىڭ ٶتٸنٸشٸ بويىنشا جەتكٸزٸلەتٸن مۇناي كٶلەمٸن ۇلعايتۋعا, ونىڭ ۇزاقمەرزٸمدٸ بولۋىن قامتاماسىز ەتۋگە ەلٸمٸزدٸڭ دايىن ەكەنٸن راستادىم, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت ٶز سٶزٸندە ەكٸ ەلدٸڭ ٶزارا ىقپالداستىعىن كەڭەيتەتٸن جاڭا مٷمكٸندٸكتەرگە دە توقتالدى.
– قازاقستان مەن گەرمانييانىڭ بەسەكەلەستٸكتەگٸ ارتىقشىلىقتارىن «شيكٸزات, ٶنەركەسٸپ جەنە تەحنولوگييا» فورمۋلاسىنا ساي ٷيلەستٸرۋ ەكٸ تاراپ ٷشٸن سينەرگەتيكالىق تۇرعىدا ايتارلىقتاي تيٸمدٸ بولماق. مەن كانتسلەرگە شيكٸزاتتى يگەرۋ جٶنٸندەگٸ بٸرلەسكەن جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن كونسورتسيۋم قۇرۋدى ۇسىندىم. بٸز جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸنە, ەسٸرەسە, «جاسىل» سۋتەگٸنە قاتىستى نەمٸستٸڭ وزىق تەحنولوگييالارى مەن عىلىمي جەتٸستٸكتەرٸن ترانسفەرت جاساۋعا مٷددەلٸمٸز, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ترانسكاسپيي كٶلٸك باعدارىنىڭ ترانزيتتٸك قۋاتىن ارتتىرۋ, سونداي-اق ونى ترانسەۋروپالىق كٶلٸك جەلٸسٸمەن (تEN-T) جەنە Global Gateway باستاماسىمەن ۇشتاستىرۋ ٷشٸن بٸرلەسە جۇمىس ٸستەۋگە دايىن ەكەنٸن مەلٸمدەدٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, اگروٶنەركەسٸپ سەكتورىنداعى, سونداي-اق قارجى, يننوۆاتسييا, تسيفرلاندىرۋ سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ٷشٸن مول مٷمكٸندٸك بار.
– بٷگٸندە ەكونوميكالىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋ اياسىندا بٸز Deutsche Bank, Euler Hermes, KfW سەكٸلدٸ بانكتەرمەن, سونداي-اق ايماقتىق قارجى قۇرىلىمدارىمەن بٸرلەسٸپ جۇمىس ٸستەپ جاتىرمىز. وسى تٸزٸمدٸ كەڭەيتۋ ٷشٸن نەمٸس قارجى ينستيتۋتتارىن بارىنشا تىعىز ىقپالداستىق ورناتۋعا شاقىرامىز, – دەدٸ پرەزيدەنت.
كەلٸسسٶزدەر بارىسىندا مەدەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى ىنتىماقتاستىققا دا ايرىقشا مەن بەرٸلدٸ. مەملەكەت باسشىسى جاڭا قازاق-نەمٸس بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸنٸڭ قۇرىلۋىن, اتاپ ايتقاندا, بيىل ماۋسىم ايىندا اقتاۋ قالاسىندا قازاقستان-گەرمانييا ورنىقتى ينجەنەرييا ينستيتۋتىنىڭ اشىلۋىن قۇپتايتىنىن جەتكٸزدٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ مەملەكەتتەر اراسىنداعى ىقپالداستىقتىڭ جوعارى دەڭگەيٸن ساقتاۋ ٷشٸن گەرمانييا كانتسلەرٸن قازاقستانعا رەسمي ساپارمەن كەلۋگە شاقىردى.
فەدەرالدىق كانتسلەر ولاف شولتس ٶز سٶزٸندە قازاقستان گەرمانييانىڭ ورتالىق ازيياداعى جەتەكشٸ ساۋدا-ەكونوميكالىق سەرٸكتەسٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. سونداي-اق ەنەرگەتيكا, ورنىقتى دامۋ, تسيفرلاندىرۋ جەنە كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸنە قارسى كٷرەس سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋدٸڭ ماڭىزدى ەكەنٸن ايتتى.
بۇدان بٶلەك, كانتسلەر گەرمانييا مەن ەۋروپا وداعى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن قازاقستاندا جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان رەفورمالاردى تولىق قولدايتىنىن مەلٸمدەدٸ.
قازاقستان مەن گەرمانييا باسشىلارى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ٶكٸلدەرٸنٸڭ سۇراقتارىنا دا جاۋاپ بەردٸ.
اتاپ ايتقاندا, مەملەكەت باسشىسىنا قازاقستاننىڭ رەسەيمەن قارىم-قاتىناسى جٶنٸندە, ۋكراينا تٶڭٸرەگٸندەگٸ قاقتىعىستارعا قاتىستى سۇراقتار قويىلدى.
– شىن مەنٸندە, قازاقستان مەن رەسەيدٸڭ اراسىن ەلەمدەگٸ ەڭ ۇزىن قۇرلىقتىق شەكارا بٶلٸپ جاتىر. ەلدەرٸمٸز اراسىندا ساۋدا, گۋمانيتارلىق بايلانىستار بويىنشا دەستٷرلٸ ىنتىماقتاستىق ورناعان. 2013 جىلى ەكٸ ەل وداقتاستىق قارىم-قاتىناس تۋرالى شارتقا قول قويدى. ۋكرايناداعى قاقتىعىسقا كەلەر بولساق, قازاقستان ەسكەري ٸس-قيمىلداردىڭ تەز ارادا توقتاتىلۋىن جەنە بۇۇ جارعىسى نەگٸزٸندە بەيبٸت كەلٸسسٶز جٷرگٸزٸلۋٸن جاقتايدى. مەن بٷگٸن قۇرمەتتٸ كانتسلەر مىرزاعا جاعدايدىڭ شىن مەنٸندە ٶتە كٷردەلٸ ەكەنٸن ايتتىم. رەسەي دە, ۋكراينا دا كەلٸسسٶز جٷرگٸزۋگە دايىن ەكەنٸن راستايدى. الايدا كەلٸسسٶزدٸڭ قانداي الاڭدا جٷرگٸزٸلەتٸنٸ ەزٸرشە بەلگٸسٸز. سوندىقتان پاراساتتى, سالماقتى, ساليقالى ديپلوماتييانىڭ كەزەڭٸ تۋادى دەپ ويلايمىن. ولار بٸرٸن-بٸرٸ ايىپتاۋدى دوعارىپ, ەكٸ جاققا دا تيٸمدٸ كەلٸسسٶزدٸڭ جولىن تابۋى كەرەك. قازاقستان ۋكراينا قاقتىعىسىن شەشۋدٸڭ قانداي دا بٸر جولدارىن ۇسىنىپ جاتقان ٶزگە ەلدەر مەن مەملەكەتتەر توبىنىڭ كٷش-جٸگەرٸن قولدايدى. بٸز ٶز تاراپىمىزدان بارلىق قاجەتتٸ شارانى قابىلدايمىز, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
