فوتو: Akorda.kz
قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن ماجارستان پرەمەر-مينيسترٸ ۆيكتور وربان كەلٸسسٶزدەر قورىتىندىسى بويىنشا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ ٷشٸن بريفينگ ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
مەملەكەت باسشىسى بٷگٸن پرەمەر-مينيستر ۆيكتور وربانمەن ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸكتٸ ودان ەرٸ تەرەڭدەتۋگە باعىتتالعان نەتيجەلٸ كەلٸسسٶز جٷرگٸزگەنٸن ايتتى.
– جان-جاقتى ەرٸ تيٸمدٸ ىقپالداستىقتى نىعايتۋ حالىقتارىمىزدىڭ مٷددەسٸنە ساي كەلەدٸ. بٸز بٷگٸن ناقتى ەرٸ ماڭىزدى كەلٸسٸمدەرگە قول جەتكٸزدٸك. ەسٸرەسە ەكٸجاقتى ساۋدا-ساتتىق كٶلەمٸن ۇلعايتۋعا جەنە ينۆەستيتسييالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا باسا مەن بەردٸك. وسى ورايدا تاۋار تٷرٸن كٶبەيتٸپ, جاڭا مٷمكٸندٸكتەردٸ پايدالانۋ اسا ماڭىزدى. قازٸر ەلٸمٸز ماجارستانعا قۇنى شامامەن 700 ميلليون دوللار بولاتىن 95 تٷرلٸ تاۋار جەتكٸزە الادى. ەنەرگەتيكا, مەتاللۋرگييا, مۇناي-حيمييا, ماشينا جاساۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى جەنە قۇرىلىس سالالارى بويىنشا ٶنٸم ەكسپورتتاۋعا مٷمكٸندٸك بار, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت كەلٸسسٶز بارىسىندا ينۆەستيتسييالىق سەرٸكتەستٸكتٸ ودان ەرٸ جانداندىرۋ ٷشٸن ٸرٸ جوبالاردى بٸرلەسٸپ جٷزەگە اسىرۋ جٶنٸندە ۋاعدالاستىققا قول جەتكٸزٸلگەنٸن مەلٸمدەدٸ.
– ٶزارا تيٸمدٸ جوبالار تٸزٸمٸ ەزٸرلەنەدٸ. جالپى وسى ۋاقىتقا دەيٸن بٸراز شارۋا اتقارىلدى. جىل سوڭىنا قاراي باتىس قازاقستانداعى «روجكوۆسكوە» ٸرٸ گاز كوندەنساتتى كەن ورنى اشىلادى. وندا ماجارستاننىڭ «MOL» مۇناي-گاز كومپانيياسىنىڭ ٷلەسٸ 192 ميلليون دوللار بولماق. سونداي-اق «Globalia» كەسٸپورنى ەلٸمٸزدٸڭ بٸرقاتار ايماعىندا كٷن ەنەرگيياسى ستانتسييالارىن سالۋدى جوسپارلاپ وتىر. جوبانىڭ قۇنى – 150 ميلليون دوللار. بۇدان بٶلەك كەلەسٸ اپتادا استانادا ەكٸ ەل كەسٸپكەرلەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن بيزنەس-فورۋم ٶتەدٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
سونىمەن قاتار تاراپتار كٶلٸك-لوگيستيكا, اتوم ەنەرگەتيكاسى, سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ, سيرەك كەزدەسەتٸن مەتال ٶندٸرۋ باعىتىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ مەسەلەلەرٸن تالقىلادى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ەكٸ ەل اراسىندا قارجى سالاسىنداعى بايلانىستار دا قارقىندى دامىپ كەلەدٸ.
– جاقىندا «Equilibrium Capital» كومپانيياسى استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعىندا شەتەلدٸك قورلاردى باسقارۋ مەرتەبەسٸنە يە بولدى. بۇل – وسىنداي مەرتەبەگە قول جەتكٸزگەن ماجارستاننىڭ العاشقى كومپانيياسى. كەسٸپورىن جاسىل ەنەرگەتيكا جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنداعى جوبالاردى قارجىلاندىرا الادى. كومپانييانىڭ قازاقستاندا 3 ينۆەستيتسييالىق قور قۇرۋعا نيەتٸ بار, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت مەدەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتى قازاق-ماجار قاتىناستارىنىڭ التىن كٶپٸرٸ رەتٸندە اتاپ ٶتٸپ, بۇل باعىتتا ايتارلىقتاي جەتٸستٸكتەر بار ەكەنٸنە نازار اۋداردى.
– ماجار ٷكٸمەتٸنٸڭ قولداۋىمەن سوڭعى 10 جىلدا قازاقستان ستۋدەنتتەرٸ ٷشٸن وقۋ گرانتتارى بٶلٸنٸپ كەلەدٸ. كٶپتەگەن جاستارىمىز ماجارستاننىڭ جەتەكشٸ جوعارى وقۋ ورىندارىندا بٸلٸم الۋدا. جاڭا عانا وسى باعدارلامانى جالعاستىرۋ تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. بۇل بٸلٸم سالاسىنداعى بايلانىستاردى ودان ەرٸ تەرەڭدەتۋگە جول اشادى. بيىل ماجار حالقىنىڭ ۇلى پەرزەنتٸ شاندور پەتەفيدٸڭ تۋعانىنا 200 جىل تولۋىنا وراي بٷگٸن استانادا جاڭا كٶشەگە اقىننىڭ ەسٸمٸ بەرٸلەدٸ, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى كەلٸسسٶز بارىسىندا جاھاندىق ماڭىزى بار مەسەلەلەر بويىنشا پٸكٸر الماسقانىن, بۇل رەتتە ەكٸ ەلدٸڭ ۇستانىمدارى ورتاق نەمەسە ورايلاس ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, ەكٸ ەلدٸڭ سەرٸكتەستٸگٸ بۇۇ, تٷركٸ مەملەكەتتەرٸ ۇيىمى, ەقىۇ سيياقتى قۇرىلىمدار اياسىندا تابىستى دامىپ كەلە جاتىر.
ٶز كەزەگٸندە ماجارستان پرەمەر-مينيسترٸ وسىدان توعىز جىل بۇرىن قازاق-ماجار قاتىناستارىن ستراتەگييالىق دەڭگەيگە جەتكٸزۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدانعانىن ايتتى.
– سوڭعى جىلدارى بۇل باعىتتا كٶپتەگەن نەتيجەلٸ ٸس اتقارىلدى. ەكٸ ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى ەدەۋٸر قارقىن العانىن كٶرٸپ وتىرمىز. مۇنى جوعارى باعالايمىز. ەكونوميكالىق بايلانىستاردى اناعۇرلىم جوعارى دەڭگەيگە كٶتەرۋ ٷشٸن بەرٸك نەگٸز قالادىق. ماجارستان حالقى سٸزدەرمەن تۋىستىق بايلانىسى بار ەكەنٸن بٸلەدٸ. قازاقتار – ورتاق تاريحىمىزدىڭ بٸر بٶلشەگٸ. ەلدەرٸمٸز اراسىندا ساياسي دوستىقتان بٶلەك, ەكونوميكالىق ىقپالداستىق نىعايىپ كەلە جاتقانىنا قۋانىشتىمىز. بٸز ەۋروپاداعى تەڭٸزگە شىعاتىن جولى جوق مەملەكەت رەتٸندە كٶپ نەرسەنٸ سىرتتان الامىز. ماجارستانعا رەسەي مەن قازاقستان مۇنايى ەكسپورتتالادى. ەزٸرگە مۇناي كٶلەمٸ سونشالىقتى ٷلكەن ەمەس. ەيتسە دە تاسىمالداۋ ارناسى بار. بۇل – ەلٸمٸزدٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ تۇرعىسىنان ٶتە ماڭىزدى قادام, – دەدٸ ۆيكتور وربان.
سونىمەن قاتار ۆيكتور وربان ماجارستان كومپانييالارىنىڭ قازاقستاندا مۇناي-گاز, جاسىل ەنەرگەتيكا جوبالارىن بٸرلەسە جٷزەگە اسىرۋىنا جەنە اتوم سالاسىنا مامان دايارلاۋ ٸسٸنە اتسالىسۋىنا مٷمكٸندٸك جاساعانى ٷشٸن قاسىم-جومارت توقاەۆقا العىس ايتتى.
