پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸ باسشىلارىنىڭ كونسۋلتاتيۆتٸك كەزدەسۋٸنە قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
توقاەۆ كونسۋلتاتيۆتٸك كەزدەسۋلەردٸڭ حالىقارالىق ساياساتتىڭ ماڭىزدى فاكتورىنا اينالعانىن اتاپ ٶتٸپ, ونىڭ مەملەكەتتەر باسشىلارىنا ايماقتىڭ ودان ەرٸ دامۋ باعىتىن ٶزارا سەنٸمگە نەگٸزدەلگەن رۋحتا ايقىنداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸنە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, قۇبىلمالى گەوساياسي جەنە ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ تۇراقسىزدىعى جاعدايىندا ٶتكەن كەزدەسۋ ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ ىنتىماعى بەرٸك ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ. سونداي-اق جاڭا سىن-قاتەرلەر مەن قاۋٸپتەرگە بٸرلەسٸپ قارسى تۇرۋعا دەگەن ورتاق ۇمتىلىسىمىزدى بٸلدٸرەدٸ.
– بٸزدٸڭ قاتىناستارىمىزدىڭ ەرەكشە سيپاتى ورتالىق ازييانى ححٸ عاسىردا دامىتۋدى كٶزدەيتٸن دوستىق, تاتۋ كٶرشٸلٸك جەنە ىنتىماقتاستىق تۋرالى بٷگٸن قابىلداناتىن شارتتا بەكٸتٸلگەن. بۇل قۇجات مازمۇنى مەن تاريحي پەرسپەكتيۆاسى تۇرعىسىنان بٸرەگەي سانالادى. وعان ەلدەرٸمٸز اراسىنداعى مەملەكەتارالىق ديپلوماتييالىق قاتىناستاردىڭ 30 جىلدىعىندا قول قويىلۋىنىڭ سيمۆولدىق مەنٸ بار. بۇل تاريحي قۇجات بەسجاقتى ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸگٸمٸزدٸڭ جاڭا كەزەڭٸنە قادام باسقانىمىزدى بٸلدٸرەدٸ, – دەپ اتاپ ٶتتٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
قاۋٸپسٸزدٸك جەنە ديپلوماتييا سالاسىنداعى ٶزارا ٸس-قيمىلداردى نىعايتۋ كٷن تەرتٸبٸندەگٸ نەگٸزگٸ مەسەلە رەتٸندە اتالدى. پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, ورتالىق ازييا ورنىقتى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ, جان-جاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ, بەيبٸتشٸلٸك پەن ٶركەندەۋدٸڭ كەڭ ايماعىنا اينالۋعا تيٸس.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, مەملەكەتتەر باسشىلارى ٶڭٸردەگٸ ەلٸ دە ساقتالىپ وتىرعان تۇراقسىزدىق فاكتورلارىن بارىنشا جويۋ ٷشٸن بارلىق مٷمكٸندٸكتٸ جاساۋى كەرەك.
– مەملەكەتارالىق شەكارالارداعى ەربٸر مىلتىق داۋسىنىڭ جاڭعىرىعى ەكٸ ەلگە عانا ەمەس, بٷكٸل ٶڭٸرگە جاعىمسىز ەسەر ەتەدٸ. كەرٸسٸنشە, دەل قازٸرگٸ داعدارىس جاعدايىندا مەملەكەتتەرٸمٸز قايشىلىقتاردى ەڭسەرۋ ٸسٸندە ٶركەنيەتتٸلٸكتٸڭ, جاۋاپتىلىقتىڭ ٷلگٸسٸن كٶرسەتۋگە تيٸس. شەكارانى زاڭدى تٷردە رەسٸمدەۋ ٷدەرٸسٸنٸڭ ٶتە كٷردەلٸ ەرٸ قيىن ەكەنٸن ٶز تەجٸريبەمٸزدەن بٸلەمٸز. داۋلى مەسەلەلەر شىنايى تاتۋ كٶرشٸلٸك پەن حالىقارالىق قۇقىقتىڭ ٸرگەلٸ قاعيداتتارىنا قۇرمەت كٶرسەتۋ ارقىلى تەك قانا بەيبٸت جولمەن شەشٸلۋٸ مٷمكٸن. بۇنىڭ باسقا جولى جوق, – دەدٸ پرەزيدەنت.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان پوستكەڭەستٸك كەڭٸستٸكتە ٶزٸنٸڭ شەكاراسىن تولىق دەليميتاتسييا جاساعان جالعىز مەملەكەت رەتٸندە ٶزارا تيٸمدٸ شەشٸمدەر ٸزدەستٸرۋگە بارىنشا كٶمەكتەسۋگە دايىن.
مەملەكەت باسشىسى كٶپجاقتى ىقپالداستىقتىڭ بەرٸك ەكونوميكالىق بازاسىن قالىپتاستىرۋ ٶزەكتٸ مٸندەت بولىپ قالا بەرەتٸنٸنە نازار اۋداردى.
– سوڭعى 5 جىلدا قازاقستان مەن ورتالىق ازييا ەلدەرٸ اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 42 پايىزعا ارتىپ, 6,3 ميلليارد دوللارعا جەتتٸ. ٶزارا ساۋدا-ساتتىقتى كەڭەيتۋ ٷشٸن زور مٷمكٸندٸكتەر بار ەكەنٸن ەسكەرە وتىرىپ, الداعى ۋاقىتتا بۇل كٶرسەتكٸشتٸ 15 ميلليارد دوللارعا دەيٸن جەتكٸزۋگە نيەتتٸمٸز, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ ەكونوميكالىق ەلەۋەتتٸ جەنە تيٸمدٸ گەوگرافييالىق ورنالاسۋدىڭ ارتىقشىلىعىن تولىق پايدالانۋ ٷشٸن قۇرىلىمدىق جەنە ينفراقۇرىلىمدىق شەكتەۋلەردٸ جويۋدى كٶزدەيتٸن ٶزارا تىعىز ىقپالداستىقتى جولعا قويۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنٸنە نازار اۋداردى.
مەملەكەت باسشىسى ايماقتىڭ ترانسپورتتىق بايلانىسىن ارتتىرۋ جەنە ترانزيت شارتتارىن بٸرتٸندەپ جاقسارتۋ قاجەت دەپ سانايدى. سونداي-اق پرەزيدەنت عىلىم جەنە بٸلٸم سالاسىنداعى ىقپالداستىقتى كەڭەيتۋگە شاقىردى.
– بٷگٸنگٸ سامميتتٸڭ قورىتىندىسى ورتالىق ازيياداعى بەيبٸتشٸلٸك, قاۋٸپسٸزدٸك جەنە ٶركەندەۋ ٷشٸن ايماقتىق كووپەراتسييانى دامىتۋدىڭ جاڭا كەزەڭٸ بولادى دەپ سانايمىن. قازاقتا «تاتۋلىق – تاۋسىلماس باقىت» دەگەن دانالىق بار. ۋاقىت سىنىنا تٶتەپ بەرگەن تىعىز ەرٸ سەنٸمدٸ قارىم-قاتىناسىمىز, ورتاق تاريحي جەنە رۋحاني تامىرىمىز ەلدەرٸمٸز اراسىنداعى دوستىعىمىزدىڭ سارقىلماس كٶزٸ بولاتىنىنا سەنەمٸن, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
سونىمەن قاتار كونسۋلتاتيۆتٸك كەزدەسۋدە قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ سادىر جاپاروۆ, تەجٸكستان پرەزيدەنتٸ ەمومالي راحمون, تٷرٸكمەنستان پرەزيدەنتٸ سەردار بەردٸمۇحامەدوۆ, ٶزبەكستان پرەزيدەنتٸ شاۆكات ميرزييوەۆ سٶز سٶيلەدٸ.
كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸ باسشىلارىنىڭ كونسۋلتاتيۆتٸك كەزدەسۋٸنٸڭ بٸرلەسكەن مەلٸمدەمەسٸ, ٶڭٸرلٸك ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ 2022-2024 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسى, ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸنٸڭ كٶپجاقتى فورماتتار اياسىنداعى ٶزارا ٸس-قيمىلدار تۇجىرىمداماسى, ورتالىق ازيياعا ارنالعان «جاسىل كٷن تەرتٸبٸ» ايماقتىق باعدارلاماسى قابىلداندى.
بۇدان بٶلەك قازاقستان رەسپۋبليكاسى, قىرعىز رەسپۋبليكاسى, تەجٸكستان رەسپۋبليكاسى, تٷرٸكمەنستان جەنە ٶزبەكستان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ورتالىق ازييانى ححٸ عاسىردا دامىتۋدى كٶزدەيتٸن دوستىق, تاتۋ كٶرشٸلٸك جەنە ىنتىماقتاستىق تۋرالى شارت كەلٸسٸلدٸ جەنە وعان قول قويۋ رەسٸمٸ باستالدى.
سونىمەن قاتار ارالدى قۇتقارۋ حالىقارالىق قورىنىڭ قۇرىلتايشى مەملەكەتتەرٸ باسشىلارىنىڭ ارالدى قۇتقارۋ حالىقارالىق قورى پرەزيدەنتٸنٸڭ ٶكٸلەتتٸكتەرٸن ۇزارتۋ تۋرالى شەشٸمگە قول قويىلدى.
