قازاقستان ەڭبەكقور ەل بولۋى كەرەك, جايباراقات ٶمٸردٸڭ زامانى كەتتٸ - قر پرەزيدەنتٸ

وسى جىلدار ٸشٸندە ەگەمەن ەلٸمٸزدٸڭ ساياسي باسقارۋ جٷيەسٸ مەن ساباقتاستىق دەستٷرٸ بەرٸك قالىپتاستى. بۇل باعىتتان اۋىتقىماي, العا جىلجۋ – بٸزدٸڭ الدىمىزدا تۇرعان ماڭىزدى مٸندەت.

پرەزيدەنت رەتٸندە مەملەكەتتٸ ودان ەرٸ دامىتۋ ٷشٸن مەنٸڭ ۇستانىمدارىم ايقىن ەرٸ ناقتى. مەملەكەتشٸلدٸك پەن دەستٷر ساباقتاستىعى – ەلٸمٸزدٸ ٶركەندەتۋدٸڭ باستى كەپٸلٸ. مەن وسى ۇستانىمدارعا ايرىقشا مەن بەرەمٸن. ونسىز تۇراقتىلىق تا, دامۋ دا بولمايدى. سوندىقتان, قوعام تۇراقتىلىعىن نىعايتا وتىرىپ, ەكونوميكانىڭ قۋاتىن ەسەلەۋ – باستى ماقساتىمىز. بۇل ورايدا, ۇلى دالا دەموكراتيياسىنان باستاۋ الاتىن ەدٸلەتتٸلٸك پرينتسيپٸ قاتاڭ ساقتالۋى تيٸس. ونى جوعالتىپ الۋ ادامزات ٷشٸن دە, ۇلت ٷشٸن دە ٶزٸن-ٶزٸ جوعالتۋمەن تەڭ.

دانا حالقىمىز ايتقانداي, «ەدٸلەت جولى – اۋىر جول». بٸراق بٸز ٷشٸن ودان باسقا جول جوق. ەدٸلەتتٸلٸك – اۋقىمى كەڭ ۇعىم. بۇل قۇندىلىق, ەڭ الدىمەن, مەملەكەتتٸك ساياساتتا باسشىلىققا الىنۋى قاجەت. زاڭ الدىندا بارلىق ازامات تەڭ قۇقىلى. بٸزدٸڭ ازاماتتارىمىزدىڭ قۇقىقتارى ەرقاشان ەڭ جوعارى قۇندىلىق رەتٸندە قابىلدانۋى تيٸس. قىلمىس جاساعان ازاماتتار لاۋازىمىنا قاراماي زاڭعا سەيكەس جازالانۋى كەرەك. ەلەۋمەتتٸك تەڭدٸك ساقتالماعان جەردە, ەدٸلدٸك بولمايدى. سوندىقتان, بٷكٸل قوعام بولىپ ەدٸلەتسٸزدٸكپەن جۇمىلا كٷرەسۋٸمٸز كەرەك. بۇل – اتا زاڭ تالابىنان تۋىندايتىن جەنە مٷلتٸكسٸز قورعالۋى تيٸس باستى قۇندىلىقتاردىڭ بٸرٸ.

بٸز قازٸر تەحنولوگييانىڭ قارقىندى دامۋ دەۋٸرٸندە ٶمٸر سٷرٸپ جاتىرمىز. جاھاندىق بەسەكە كٷشەيگەن زاماندا الىستاعىنى الاتىن العىرلىق, قيياداعىنى شالاتىن قىراعىلىق كەرەك. سوندىقتان, تٶرتٸنشٸ ٶنەركەسٸپتٸك رەۆوليۋتسييا كەزەڭٸندە ەنجارلىققا جول بەرمەۋٸمٸز قاجەت.

بارعا قاناعات ەتٸپ, قول قۋسىرىپ, قاراپ وتىرۋعا بولمايدى. ٶركەنيەت كٶشٸنەن قالىپ قويماي, زامان تالابىنا ساي العا جىلجۋىمىز كەرەك. ەيتپەسە, تاريح تا, بولاشاق ۇرپاق تا بٸزدٸ كەشٸرمەيدٸ. سوندىقتان, جاڭاشىل ٷردٸستەرگە جول اشۋ ەلٸمٸزدٸڭ ٶسٸپ-ٶركەندەۋٸ ٷشٸن اسا ماڭىزدى.

جەرگٸلٸكتٸ ٶڭٸر باسشىلارى حالىقپەن تىعىز بايلانىس ورناتىپ, قاراپايىم ادامي قارىم-قاتىناس جاساۋعا ەرەكشە مەن بەرۋٸ كەرەك. حالىققا اشىق قىزمەت كٶرسەتۋگە قاجەتتٸ بارلىق كوممۋنيكاتسييا قۇرالدارىن تيٸمدٸ پايدالانۋ قاجەت. بۇل مەسەلەنٸ تٷركٸستانعا بارعان ساپارىمدا جەنە وبلىس ەكٸمدەرٸمەن ٶتكٸزگەن جيىندا ايتتىم.

ەكٸم بولۋ, ەڭ الدىمەن, حالىققا جاقىن بولۋ دەگەن سٶز! ەڭ باستى مٸندەت – ادال قىزمەت ەتٸپ, ەلدٸڭ سەنٸمٸنەن شىعا بٸلۋ! ەكٸمدەر ەسەپتٸك كەزدەسۋلەردە عانا ەمەس, حالىقپەن اپتا سايىن, اي سايىن تۇراقتى جٷزدەسٸپ, ەلدٸ مەكەندەردٸ تٷگەل ارالاۋى تيٸس. بارلىق دەڭگەيدەگٸ جەرگٸلٸكتٸ ايماق باسشىلارى تۇرعىنداردى تولعاندىرعان مەسەلەلەردٸ ۋاقتىلى شەشۋٸ كەرەك. سوندا عانا بيلٸك پەن حالىق اراسىندا سىندارلى ديالوگ ورنايدى.

ەلمەن بايلانىس جاساۋعا كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸن قۇبىلىستىڭ بٸرٸ – سىبايلاس جەمقورلىق. بۇل مەملەكەتتٸڭ ورنىقتى دامۋىنا, ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸككە قاتەر تٶندٸرەدٸ. جەمقورلىقتىڭ تامىرىنا بالتا شاۋىپ, ونى تٷبەگەيلٸ جويۋ اسا ماڭىزدى مٸندەتكە اينالۋى تيٸس. ساناسى سەرگەك, ويى تازا ٶسكەلەڭ ۇرپاق تەربيەسٸ ٷشٸن بۇل ٸستٸ جٷزەگە اسىرۋدىڭ مەنٸ زور.

جەمقورلىق, بۇل – باتپانداپ كٸرەتٸن, مىسقالداپ شىعاتىن دەرت. وسىنداي دەرتكە قارسى مىقتى دەرٸ قولدانباساق, ودان ارىلۋ مٷمكٸن ەمەس. سوندىقتان, بٸز تيٸستٸ ٸس-شارالاردى ودان ەرٸ جٷزەگە اسىرا بەرەمٸز.

ەڭ باستىسى, قوعامدا سىبايلاس جەمقورلىققا تٷبەگەيلٸ قارسى احۋال قالىپتاستىرۋ. بۇل – وڭاي شارۋا ەمەس. سوندىقتان, بەرٸمٸز ەل بولىپ, قوعام بولىپ وسى جۇمىسقا كٸرٸسۋٸمٸز كەرەك.

بٸزدٸڭ قوعامىمىزدا جەمقورلىق, ەسٸرەسە, اۋقىمدى جىمقىرۋشىلىق ناعىز ۇيات نەرسە رەتٸندە سانالۋى تيٸس. سىبايلاس جەمقورلىققا جول بەرگەن تۇلعالاردىڭ بارلىعى قاتاڭ تٷردە جازالانادى. الايدا, جەمقورلىققا قارسى كٷرەستٸ ناۋقانشىلدىققا اينالدىرماۋ قاجەت.

قۇرمەتتٸ قاۋىم!

ٶزدەرٸڭٸز بٸلەسٸزدەر, ەلباسى 2019 جىلدى جاستار جىلى دەپ جارييالادى. مەن جاس ۇرپاقتى قولداۋ بولاشاقتى قورعاۋ دەپ بٸلەمٸن. بيىل «جاستار – ەل تٸرەگٸ» ارناۋلى ەلەۋمەتتٸك جوباسى ٸسكە قوسىلدى. جۇمىسپەن, باسپانامەن قامتۋ, بٸلٸم بەرۋ, جاستار كەسٸپكەرلٸگٸن دامىتۋ, جاس عالىمداردى قولداۋ جالعاسا بەرەدٸ.

ەل ٸشٸندە, ٶڭٸرلەردە بەسەكەگە قابٸلەتتٸ جاستار كٶپ. وسىنداي جاستاردى تەك مەريتوكراتييا جولىمەن, ياعني, جاس مامانداردى قابٸلەتتەرٸنە جەنە جەتٸستٸكتەرٸنە قاراي ٶسٸرۋدٸڭ ارنايى مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىن ەزٸرلەيمٸز.

بارلىق ايماقتاردا قىزمەتكە قابىلداۋ كەزٸندە دارىندى, كٶزٸ اشىق, بٸلٸمدٸ, وزىق ويلى جاستارعا باسىمدىق بەرٸلۋٸ تيٸس. ولاردىڭ ەلەۋمەتتٸك ليفت ارقىلى ٶسۋٸ ساپالى بٸلٸمٸ مەن كەسٸبي قابٸلەتتەرٸنە تٸكەلەي بايلانىستى.

سونىمەن قاتار, تاعى بٸر ماڭىزدى مەسەلەگە نازار اۋدارامىن. جاستار جىلىندا ناۋقانشىلدىققا, كٶزبوياۋشىلىققا جول بەرۋگە بولمايدى! بٶلٸنگەن بيۋدجەت قاراجاتى, شىن مەنٸندە, پايداسى بار شارالارعا جۇمسالۋى تيٸس. بۇل مەسەلە مەنٸڭ تٸكەلەي باقىلاۋىمدا بولادى.

***

بارشاڭىز جاقسى بٸلەسٸزدەر, قازٸر ەلٸمٸزدە «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى جٷزەگە اسىرىلۋدا. كيەلٸ مەكەن – ماڭعىستاۋدىڭ كٶپتەگەن تاريحي نىساندارى دا وسى جوباعا ەندٸ. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار ەرٸ قاراي جالعاسا بەرەدٸ.

تەرەڭ تاريحىمىزدى جەنە تٶل دەستٷرٸمٸزدٸ بٸلۋ – ەسٸرەسە, جاستار ٷشٸن ماڭىزدى. جاڭعىرۋدى, ەڭ الدىمەن, انا تٸلٸمٸزدەن باستاۋىمىز كەرەك! تۋعان تٸلدٸڭ مەسەلەلەرٸن شەشۋمەن, ەڭ الدىمەن, بالاباقشا مەن مەكتەپ ۇستازدارى اينالىسۋى تيٸس.

مەكتەپتەردە باستى نازاردى قازاق تٸلٸنە, سونداي-اق ورىس تٸلٸنە اۋدارۋ قاجەت. سودان كەيٸن عانا اعىلشىن تٸلٸن مەڭگەرۋگە بولادى.

قازاق تٸلٸن ەكونوميكا, عىلىم, بٸلٸم, تەحنيكا جەنە مەملەكەتتٸك باسقارۋ تٸلٸنە اينالدىرۋ – ەڭ ماڭىزدى مٸندەت!

ۇلتتىق سانا ۇلتتىق تٸلمەن عانا قالىپتاسادى.

مۇنى ەشقاشان ەستەن شىعارۋعا بولمايدى.

***

تاعى بٸر ماڭىزدى مەسەلەگە نازار اۋدارامىن.

حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن, ەلەۋمەتتٸك تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ – باستى مٸندەتٸمٸز. بۇل باعىتتا مەملەكەت تاراپىنان ۇدايى قولداۋ كٶرسەتٸلٸپ جاتقانىن جاقسى بٸلەسٸزدەر. الايدا, بٸز بيۋدجەتكە قاتىستى كٶزقاراسىمىزدى تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتۋٸمٸز قاجەت. مەملەكەت قارجىسىن رەتسٸز جۇمساۋ مەسەلەسٸن قاتاڭ قاداعالاپ, ىسىراپشىلدىقتىڭ الدىن الۋ كەرەك.

بٸزدٸڭ كەيبٸر ەكٸمدەرٸمٸز بەن مينيسترلەرٸمٸز بيۋدجەتكە «تاۋسىلمايتىن قورجىن» رەتٸندە قارايدى. بٸزدە تيٸمسٸز شىعىندار ٶتە كٶپ. مەسەلەن, مەرەكەلٸك شارالاردى ەبدەن جاقسى كٶرەتٸن بولدىق. قىمبات اۆتوكٶلٸكتەردٸ مولىنان ساتىپ الاتىن بولدىق. قىزمەت كابينەتتەرٸندە كەرەمەت جٶندەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزەتٸن بولدىق. تاعى باسقا, ايتساق, كٶپ. وسىنداي كەلەڭسٸزدٸككە توسقاۋىل قويامىن. كٶرپەمٸزگە قاراي كٶسٸلۋ كەرەك.

بٸز تابىس كٶزٸن تەك بيۋدجەتتٸك شىعىندار ەسەبٸنەن ارتتىرۋ مٷمكٸن ەمەس ەكەنٸن تەرەڭ تٷسٸنۋٸمٸز قاجەت. مەملەكەت ادامداردىڭ ەڭبەك ەتٸپ, لايىقتى تابىس تابۋىنا جول اشاتىن تيٸستٸ شارالار قابىلدايدى. ەسٸرەسە, ەلەۋمەتتٸك جاعدايى تٶمەن ازاماتتاردى قورعاۋىنا الادى.

بٸز مۇقتاجدىق پەن ماسىلدىقتىڭ ارا-جٸگٸن اجىراتا بٸلۋٸمٸز كەرەك. تەك ٷكٸمەت تاراپىنان بٶلٸنەتٸن جەردەماقىعا قاراپ ٶمٸر سٷرۋگە بولمايتىنىن ەر ازامات تٷسٸنگەنٸ جٶن. بالالارعا مەملەكەتتەن بٶلٸنەتٸن قاراجاتتى سولاردىڭ ٶزدەرٸنە جۇمساۋ قاجەت.

***

قوعامدا جەكە كەسٸپپەن اينالىسۋ يدەياسىن ودان ەرٸ ناسيحاتتاي بەرۋ ماڭىزدى. ادال ەڭبەگٸمەن تابىس تاباتىن كەسٸپكەر – مەملەكەتتٸڭ تٸرەگٸ. ول حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ارقىلى ەلەۋمەتتٸڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋعا ٷلەس قوسادى.

سوندىقتان, شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ دامىتۋعا بارىنشا قولداۋ كٶرسەتۋ قاجەت. قىتايدا بيزنەسكە كەدەرگٸ جاساعاندارعا قىلمىستىق جازا قولدانىلادى.

بٸر سٶزبەن ايتقاندا, رەسمي مەكەمەلەر تاراپىنان ەشقانداي كەدەرگٸ بولماۋى تيٸس. تەك قانا جەردەم بەرۋ كەرەك. ال, ٸس جٷزٸندە, بٸزدە توسقاۋىلدار جيٸ كەزدەسەدٸ. بۇل تۇستا, «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسىنا ٷمٸتٸمٸز زور.

***

دليا روستا ەكونوميكي ي دوحودوۆ ناسەلەنييا ۆاجنىم ياۆلياەتسيا راسشيرەنيە دوستۋپا مالوگو ي سرەدنەگو بيزنەسا ك كرەديتوۆانييۋ.

رازۆيتيە مالوگو ي سرەدنەگو بيزنەسا – ەتو نوۆىە رابوچيە مەستا, دوحودى ي ۋلۋچشەنيە كاچەستۆا جيزني ناسەلەنييا. ۋجە سەگودنيا مى نابليۋداەم پوزيتيۆنىە تەندەنتسيي كرەديتوۆانييا ەكونوميكي ي سنيجەنييا پروتسەنتنىح ستاۆوك. س ناچالا گودا روست نوۆىح كرەديتوۆ ۆ پرومىشلەننوستي سوستاۆيل 40,3 پروتسەنتا, ۆ تورگوۆلە  – 17,6 پروتسەنتا. ستاۆكي پو تەنگوۆىم كرەديتام سنيزيليس دو 12,4 پروتسەنتا.

داننۋيۋ تەندەنتسييۋ ۆاجنو سوحرانيت ي ۋسيليت. پوەتومۋ پورۋچايۋ ناتسيونالنومۋ بانكۋ ۋجە ۆ تەكۋششەم گودۋ پرورابوتات مەحانيزمى دالنەيشەگو سنيجەنييا ستاۆوك كرەديتوۆانييا ي ۋۆەليچەنييا وبەموۆ فينانسيروۆانييا ەكونوميكي.

ەتۋ رابوتۋ نۋجنو پوستوياننو دەرجات ۆ پولە زرەنييا, چتو ي يا سام بۋدۋ دەلات. سلەدۋەت پوۆىسيت دوستۋپنوست كرەديتوۆ, پرەجدە ۆسەگو دليا بيزنەسا.

***

بٷگٸندە ەلباسىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان شەتەل ينۆەستيتسيياسىن تارتۋ ٷشٸن قولايلى احۋال قالىپتاستىردى. ينۆەستيتسييا, ەكسپورت جەنە يندۋسترييالاندىرۋ – ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورلارىنىڭ بٸرٸ.

ەلٸمٸزدٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق قۋاتىن ارتتىرۋ ٷشٸن ينۆەستيتسييا تارتۋ جۇمىستارىن لايىقتى دەڭگەيدە جٷرگٸزۋ كەرەك. ينۆەستيتسييا ٶز-ٶزٸنەن كەلە سالمايدى.

بۇل – تەك شەتەلدٸك قانا ەمەس, وتاندىق ينۆەستورلارعا دا قاتىستى ماڭىزدى مٸندەت. ٷكٸمەت پەن ەكٸمدەرگە وسى مەسەلەنٸ جەدەل شەشۋ جٶنٸندە تاپسىرمامدى بەردٸم.

سونىمەن قاتار, ينۆەستيتسييانى حالىق تۇتىناتىن ناقتى ٶنٸم ٶندٸرۋ ٸسٸنە باعىتتاۋدىڭ مەنٸ زور. ينۆەستيتسييا سالۋعا كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸن كەز كەلگەن تيٸستٸ لاۋازىمدى تۇلعانىڭ جەكە جاۋاپكەرشٸلٸگٸ قارالادى. مينيسترلەر مەن ەكٸمدەردٸڭ جۇمىسى ينۆەستيتسييا مەن ەكسپورت كٶلەمٸنە قاراي باعالانادى.

ۋۆاجاەمىە ۋچاستنيكي زاسەدانييا!

نەلزيا جيت ي نادەياتسيا تولكو نا نەفتيانۋيۋ وتراسل. ۆ سوۆرەمەننوم ميرە ەتو پوپروستۋ نەراتسيونالنو. ۆ دولگوسروچنوي پەرسپەكتيۆە وجيداەتسيا سنيجەنيە زناچيموستي نەفتي كاك ەنەرگورەسۋرسا.

پوەتومۋ, نام نەوبحوديمو ۋجە سەيچاس اكتيۆيزيروۆات رابوتۋ پو ديۆەرسيفيكاتسيي ەكونوميكي, و چەم نەودنوكراتنو گوۆوريل ەلباسى.

كاك يا ۋجە وتمەتيل نا نەداۆنەم سوۆەششانيي س اكيمامي 27 مارتا, وسنوۆا ەكونوميچەسكوگو روستا ي بلاگوپولۋچييا رەگيونوۆ – ەتو ينۆەستيتسيي. نۋجنو بولەە ەففەكتيۆنو يسپولزوۆات ۆسە يمەيۋششيەسيا ۆوزموجنوستي ي رەزەرۆى.

پريۆلەكاتەلنىم ينۆەستيتسيوننىم پوتەنتسيالوم وبلادايۋت ناشي سۆوبودنىە ەكونوميچەسكيە زونى, ۆ چاستنوستي, سەز «مورپورت اكتاۋ».

بولشيە پەرسپەكتيۆى پەرەد سترانوي وتكرىۆاەت تاكجە رازۆيتيە تۋريزما, گدە مانگيستاۋ وبلاداەت ريادوم سەرەزنىح پرەيمۋششەستۆ. ەففەكتيۆنوە يسپولزوۆانيە ترانزيتنىح ۆوزموجنوستەي ناشەي سترانى ياۆلياەتسيا ودنيم يز ناشيح دولگوسروچنىح پريوريتەتوۆ.

چەرەز مانگيستاۋسكۋيۋ وبلاست پروحوديت ترانسكاسپييسكيي مەجدۋنارودنىي ترانسپورتنىي مارشرۋت, كوتورىي سوەدينياەت كيتاي, يۋگو-ۆوستوچنۋيۋ ازييۋ, يندييۋ, سترانى پەرسيدسكوگو زاليۆا, تۋرتسييۋ ي يۋجنۋيۋ ەۆروپۋ. پوەتومۋ, نەوبحوديمو ۋسيليت رابوتۋ پو دالنەيشەي زاگرۋزكە پورتوۆ.

دليا ەتوگو پراۆيتەلستۆۋ نەوبحوديمو اكتيۆيزيروۆات رابوتۋ سو سترانامي ەۆروپى, يۋگو-ۆوستوچنوي ازيي, بليجنەگو ۆوستوكا ي كيتاەم پو پريۆلەچەنييۋ دوپولنيتەلنىح گرۋزوپوتوكوۆ ۆ ناشي پورتى. سلەدۋەت ۋسيليت ۆزايمودەيستۆيە س مورسكيمي ي جەلەزنودوروجنىمي ادمينيستراتسييامي پريكاسپييسكيح گوسۋدارستۆ ۆ چاستي پروۆەدەنييا سوگلاسوۆاننوي تاريفنوي پوليتيكي.

ەتو سدەلاەت ترانسكاسپييسكيي مارشرۋت بولەە پريۆلەكاتەلنىم ي ەكونوميچەسكي ۆىگودنىم.

ەششە ودنيم سەرەزنىم فاكتوروم ەكونوميچەسكوگو رازۆيتييا رەگيونا ي ۆسەي سترانى, ۆ تسەلوم, دولجنى ستات گوسۋدارستۆەننىە زاكۋپكي, ا تاكجە زاكۋپكي كومپانيي حولدينگا «سامرۋك-كازىنا» ي نەدروپولزوۆاتەلەي.

ۆ پروشلوم گودۋ ۆ دەنەجنوم ۆىراجەنيي وني ۆ سوۆوكۋپنوستي پرەۆىسيلي 10  تريلليونوۆ تەنگە. ەتو – گوتوۆىي ي پلاتەجەسپوسوبنىي سپروس دليا ناشيح پرەدپريياتيي. ناپريمەر, وبەم زاكۋپوك تولكو ۆ وبراباتىۆايۋششەي پرومىشلەننوستي ۆ 2018 گودۋ سوستاۆيل بولەە 2 تريلليونوۆ تەنگە. پري ەتوم دوليا كازاحستانسكوي پرودۋكتسيي زدەس نە پرەۆىشاەت 30  پروتسەنتوۆ.

حوچۋ وسوبو پودچەركنۋت, چتو دەنگي گوسۋدارستۆەننوگو ي كۆازيگوسۋدارستۆەننوگو سەكتوروۆ – ەتو نالوگي ۆسەح گراجدان كازاحستانا. ي پوەتومۋ, وني دولجنى يسپولزوۆاتسيا ەكونومنو ي ەففەكتيۆنو, ۆ تسەلياح, پرەجدە ۆسەگو, رازۆيتييا كازاحستانسكوي يندۋستريي ي بيزنەسا.

نەوبحوديمو وبەسپەچيت تەسنۋيۋ كوورديناتسييۋ مەجدۋ ناشيمي پرەدپريياتييامي, كوتورىە زاكۋپايۋت پرودۋكتسييۋ ي پرويزۆوديات نۋجنۋيۋ نومەنكلاتۋرۋ توۆاروۆ.

پورۋچايۋ وتراسلەۆىم مينيستەرستۆام, حولدينگام ي اكيماتام سفورميروۆات سرەدنەسروچنىي بالانس سپروسا نا كليۋچەۆىە توۆارنىە پوزيتسيي ي ناپراۆيت سووتۆەتستۆۋيۋششۋيۋ ينفورماتسييۋ ۆ نپپ «اتامەكەن».

ناتسيونالنوي پالاتە پرەدپرينيماتەلەي سلەدۋەت پودگوتوۆيت نا ەە وسنوۆە بالانس پرەدلوجەنييا سو ستورونى وتەچەستۆەننىح پرەدپريياتيي.

ۆاجنو پوستاۆيت ەتۋ رابوتۋ نا سيستەمنۋيۋ وسنوۆۋ. ەسلي نەوبحوديمو, پراۆيتەلستۆۋ نۋجنو پرينيات سووتۆەتستۆۋيۋششيي نورماتيۆنىي اكت. ۆ سۆويۋ وچەرەد, ناشي پرەدپريياتييا دولجنى پرەدلاگات كونكۋرەنتوسپوسوبنۋيۋ نا فونە يمپورتنىح انالوگوۆ پرودۋكتسييۋ.

ارداقتى اعايىن!

ٶڭٸردەگٸ تاعى بٸر ماڭىزدى مەسەلە – جاڭاٶزەن قالاسىن دامىتۋ.

بٷگٸنگٸ تاڭدا قالا حالقىنىڭ سانى 151 مىڭنان استى. بۇل كٶرسەتكٸش جىل سايىن 2,2 پايىزعا ارتۋدا. قالا تۇرعىندارىن جۇمىسپەن, باسپانامەن قامتۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ – نەگٸزگٸ مٸندەت. بۇل مەسەلە بويىنشا ٷكٸمەت كەشەندٸ جوسپارىن ەزٸرلەدٸ. ونى مٸندەتتٸ تٷردە جٷزەگە اسىرۋ كەرەك.

سونىمەن قاتار, قازٸرگٸ تاڭدا كەسٸپكەرلٸك پەن ٶندٸرٸستٸ ٸلگەرٸلەتٸپ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ ٷشٸن ناقتى شارالار قابىلداۋ قاجەت. ٶكٸنٸشكە قاراي, اتالعان مەسەلەلەر بٷگٸنگە دەيٸن ەلٸ دە تولىق شەشٸمٸن تاپپاي كەلەدٸ. بۇل كەلەڭسٸزدٸك حالىقتىڭ الدىندا بيلٸكتٸڭ ابىرويىنا نۇقسان كەلتٸرٸپ وتىر.

اقتاۋ قالاسىنا جاڭاٶزەننەن كەلگەن ادامداردى جۇمىسپەن, تۇرعىن ٷيمەن جەنە جاتاقحانامەن قامتاماسىز ەتۋدٸ جالعاستىرۋ كەرەك.

وبلىس جاستارى تەك اقتاۋدا عانا ەمەس, ەلٸمٸزدٸڭ باتىسىنداعى كەن ورىندارىندا, مىسالى, تەڭٸز مۇناي كەنٸشٸنە بارىپ, ۆاحتالىق ەدٸسپەن جۇمىس ٸستەۋٸنە بولادى. جاڭاٶزەندەگٸ جاستار مەملەكەت ەسەبٸنەن تەگٸن ماماندىق الۋى كەرەك, ۇسىنىلعان كەز-كەلگەن جۇمىسقا بارۋى قاجەت.

كەلەسٸ مەسەلە – ٶڭٸردەگٸ باسشىلىق قىزمەتكە كادرلار تاعايىنداۋ كەزٸندە جەرگٸلٸكتٸ ماماندارعا باسا نازار اۋدارۋ كەرەك. ٷكٸمەتكە بۇل مەسەلە بويىنشا ناقتى تاپسىرما بەرەمٸن.

***

ۆاجنىمي پريوريتەتامي گوسۋدارستۆەننوي پوليتيكي ياۆليايۋتسيا تاكجە بوربا س كوررۋپتسيەي ي سنيجەنيە دولي «تەنەۆوي ەكونوميكي».

ۆ ەتوم ناپراۆلەنيي مى ۋجە دوبيليس زامەتنىح ۋسپەحوۆ. ودناكو, نەلزيا وستاناۆليۆاتسيا نا دوستيگنۋتوم. ەتۋ رابوتۋ نەوبحوديمو پرودولجات نا سيستەمنوي ي دولگوسروچنوي وسنوۆە ناريادۋ س دالنەيشيم وبەسپەچەنيەم پودوتچەتنوستي چينوۆنيكوۆ وبششەستۆۋ.

ودنيم يز دەيستۆەننىح مەحانيزموۆ ۆ ەتوم ناپراۆلەنيي ياۆلياەتسيا ۆسەوبششەە دەكلاريروۆانيە دوحودوۆ. پو موەمۋ پورۋچەنييۋ ونو پوەتاپنو ناچنەت ۆنەدرياتسيا س 2021 گودا ي پەرۆوناچالنو كوسنەتسيا تولكو گوسسلۋجاششيح ي چلەنوۆ يح سەمەي. پولنوماسشتابنوە جە ۆنەدرەنيە ۆسەوبششەگو دەكلاريروۆانييا ناچنەتسيا س 1 يانۆاريا 2025 گودا.

ۆ ەتوي سۆيازي, پراۆيتەلستۆۋ نەوبحوديمو پرينيات ۆسە نەوبحوديمىە زاكونوداتەلنىە, ورگانيزاتسيوننىە, رازياسنيتەلنىە مەرى پو پودگوتوۆكە ك ۆسەوبششەمۋ دەكلاريروۆانييۋ.

قادٸرلٸ ەلەۋمەت!

حالقىمىزدىڭ رۋحاني دٷنيەسٸندە ماڭعىستاۋدىڭ الاتىن ورنى ەرەكشە. كيەلٸ ٶلكەدەن شىققان ايتۋلى تۇلعالاردى بارشا حالقىمىز جاقسى بٸلەدٸ.

سولاردىڭ بٸرەگەيٸ – زاڭعار جازۋشى, كٶرنەكتٸ مەملەكەت قايراتكەرٸ, قازاقتىڭ ابىزى ەبٸش كەكٸلباەۆ. ول – ەلباسىنىڭ سەنٸمدٸ سەرٸكتەرٸنٸڭ بٸرٸ رەتٸندە ەگەمەن ەلٸمٸزدٸ قۇرۋعا زور ٷلەس قوسقان تۇلعا. ەبٸش اعامەن مەن دە تالاي جىل ەرٸپتەس بولىپ, ەتەنە ارالاسىپ, ەرەكشە سىيلاستىقتا بولدىم.

ٶزدەرٸڭٸز جاقسى بٸلەسٸزدەر, بيىل ەبٸش كەكٸلباەۆتىڭ تۋعانىنا 80 جىل تولادى. قازٸر ەبٸش كەكٸلباەۆ مۋزەيٸ سالىنىپ جاتىر. اقتاۋدا ارداقتى اعامىزعا ارنالعان ەسكەرتكٸش قويىلادى.

وبلىس ەكٸمٸنە قۇرىلىس جۇمىستارىن ساپالى جەنە ۋاقتىلى بٸتٸرۋدٸ تاپسىرامىن.

مەرەيتويدى بٸز تۇتاس ەل بولىپ, جوعارى دەڭگەيدە اتاپ ٶتەمٸز. مەن ەلوردامىز نۇر-سۇلتان قالاسىندا ٶتەتٸن شاراعا ارنايى ٶزٸم قاتىسامىن.

***

مى دولجنى ۆوزۆەليچيۆات دەيستۆيتەلنو ۆىدايۋششيحسيا پرەدستاۆيتەلەي ناشەگو نارودا. گورجۋس تەم, چتو سۆويمي پەرۆىمي ۋكازامي ۆ كاچەستۆە گلاۆى گوسۋدارستۆا يا پريسۆويل زۆانيە حالىق قاھارمانى پەرۆومۋ پرەزيدەنتۋ رەسپۋبليكي كازاحستان, ليدەرۋ ناتسيي, وتتسۋ-وسنوۆاتەليۋ سوۆرەمەننوي كازاحسكوي گوسۋدارستۆەننوستي نۋرسۋلتانۋ ابيشەۆيچۋ نازارباەۆۋ ي دال ەگو يميا ناشەي ستوليتسە. ۆ ەتوم ۆيجۋ پروياۆلەنيە ۆىسشەي يستوريچەسكوي سپراۆەدليۆوستي.

ۆ تو جە ۆرەميا منە سووبششيلي, چتو ۆ اكتاۋ ۋستانوۆيلي بولەە دەسياتي بيلبوردوۆ س مويم يزوبراجەنيەم. سچيتايۋ, چتو ەتو سوۆەرشەننو نەۋمەستنو, يا نە نۋجدايۋس ۆ تاكوگو رودا پروپاگاندە. ك چەمۋ تاكايا ادمينيستراتيۆنايا رەتيۆوست?

ۆمەستو توگو, چتوبى راستراچيۆات سرەدستۆا نا پودوبنىە ينيتسياتيۆى, نۋجنو بىلو يح ناپراۆيت نا رەشەنيە سوتسيالنىح ۆوپروسوۆ.

بيلبوردى دولجنى دەمونستريروۆات رەالنىە ۋسپەحي ناشەگو گوسۋدارستۆا ۆو گلاۆە س ەلباسى. ەتو – موە ۋكازانيە اكيمام ۆسەح ۋروۆنەي!

ارداقتى اعايىن!

حالقىمىزدا «بەرەكە باسى – بٸرلٸكتە» دەگەن ماقال بار. ەلباسى حالىقتى تاتۋلىق پەن بٸرلٸككە شاقىرىپ, قازاقستاندى بٷگٸنگٸ بيٸكتەرگە جەتكٸزدٸ. ونىڭ ەلەمدٸ مويىنداتقان «ەل بٸرلٸگٸ» ساياساتىن جالعاستىرۋ – بەرٸمٸزگە سىن!

بٸرلٸك بولسا, الىنبايتىن اسۋ جوق! اتامەكەنگە ورالعان وتانداستار مەسەلەسٸن قولدان ساياساتقا اينالدىرۋعا بولمايدى.

جاقىندا باسپاسٶزگە بەرگەن سۇحباتىمدا «ورالمان» دەگەن سٶزبەن كەلٸسپەيتٸنٸمدٸ ايتتىم. شەتەلدەگٸ قانداستارىمىزدى ەلگە قايتارۋ ٸسٸ ەشقاشان نازاردان تىس قالعان ەمەس, كەلەشەكتە دە جالعاسا بەرەدٸ.

دٷنيەجٷزٸندەگٸ قانداستارىمىزدىڭ باسىن تۋعان جەردە بٸرٸكتٸرۋ – بٸزدٸڭ قاسيەتتٸ پارىزىمىز.

وسىنداي تاريحي كەزەڭدە بٸز, قازاقستان حالقى, جاۋاپكەرشٸلٸك جٷگٸن تەرەڭ سەزٸنٸپ, العا نىق قادام باسامىز دەپ سەنەمٸن!

وسى جيىننان كەيٸن شوپان اتا مەن بەكەت اتانىڭ باسىنا بارىپ, بابالاردىڭ ەرۋاعىنا تاعزىم ەتۋدٸ جوسپارلاپ وتىرمىن.

مەنٸڭ ويىمشا, بٷگٸن ٶتە تيٸمدٸ, پايدالى پٸكٸر الماسۋ بولدى. شىن مەنٸندە, بٸز ەل بولاشاعى تۋرالى كٶزقاراسىمىزدى بٸلدٸرٸپ, وي بٶلٸستٸك.

بۇل – تەك ماڭعىستاۋ وبلىسىنا عانا ەمەس, بٷكٸل ەلٸمٸزگە قاتىستى كٷردەلٸ, ماڭىزدى مەسەلەلەر.

راسىندا, الدىمىزدا اۋقىمى كەڭ ماقساتتار مەن ماڭىزدى مٸندەتتەر تۇر.

***

يا بلاگودارەن ۆام زا پوددەرجكۋ موەگو رەشەنييا و پروۆەدەنيي دوسروچنىح پرەزيدەنتسكيح ۆىبوروۆ 9 ييۋنيا تەكۋششەگو گودا. موتيۆى داننوگو رەشەنييا بىلا ۆىسكازانى ۆ موەم تەلەۆيزيوننوم وبراششەنيي ك گراجدانام سترانى.

حوتەل بى وتمەتيت, چتو 19 مارتا سوستويالوس سوبىتيە, كوتوروە پريۆلەكلو ۆنيمانيە ۆسەگو ميروۆوگو سووبششەستۆا.

پەرەداچا ۆلاستي سوستويالاس ۆ ابسوليۋتنو سپوكوينوي وبستانوۆكە, چتو ياۆيلوس سۆيدەتەلستۆوم مۋدروستي كازاحسكوگو نارودا.

سام فاكت پەرەداچي ۆلاستي ۆىزۆال ۋۆاجەنيە سو ستورونى ميروۆوگو سووبششەستۆا ك كازاحستانۋ ي ەگو رۋكوۆودستۆۋ. پو سۋتي دەلا, ميرۋ بىلا ياۆلەنا پوليتيچەسكايا يننوۆاتسييا, كوتورايا سەيچاس يزۋچاەتسيا ديپلوماتامي ي مەجدۋنارودنىمي ەكسپەرتامي.

***

قازٸرگٸ ەلەم بەسەكەگە تولى. بەسەكەگە لايىقتى ەلدەر عانا تابىسقا قول جەتكٸزەدٸ. سوندىقتان, بٸز بەرٸمٸز ەل بولىپ, جۇرت بولىپ, تاباندى ەڭبەك ەتۋٸمٸز قاجەت.

جالپى, قازاقستان ەڭبەكقور ەل بولۋى كەرەك. جايباراقات ٶمٸردٸڭ زامانى كەتتٸ.

ماڭعىستاۋ وبلىسىنا ٷمٸتٸم زور. وبلىستىڭ ەكونوميكالىق ەلەۋەتٸ ٶتە كٷشتٸ. ادامداردىڭ رەسۋرسى مول. وبلىستىڭ سۇرانىستارىن بٸز مۇقييات قاراپ, شەشٸمٸن تابامىز.

بارشاڭىزعا, ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ تۇرعىندارىنا امانشىلىق, باقىت تٸلەيمٸن.

باق-بەرەكەمٸز ارتىپ, ٸسٸمٸز العا باسا بەرسٸن!

نازارلارىڭىزعا راقمەت!