قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶز سٶزٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ٶزارا سەنٸم مەن تيٸمدٸ ىنتىماقتاستىققا نەگٸزدەلگەن تاتۋ كٶرشٸلٸك قارىم-قاتىناستاردىڭ قالىپتاسۋ تاريحىن اتاپ ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
– قىتاي – قازاقستاننىڭ سىرتقى ساۋدا جەنە ەكونوميكا سالاسىنداعى اسا ٸرٸ سەرٸكتەستەرٸنٸڭ بٸرٸ. مۇنىڭ ايقىن دەلەلٸ – ەلدەرٸمٸز اراسىنداعى ساۋدا اينالىمى بىلتىر 11,4% ارتىپ, 12 ميلليارد دوللارعا جەتتٸ. تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى قىتاي قازاقستانعا 20 ميلليارد دوللارعا جۋىق ينۆەستيتسييا سالدى. بٸز بٷگٸنگٸ ٸسكەرلٸك كەڭەستٸڭ 6-وتىرىسىن ەكٸ ەل اراسىنداعى ٸسكەرلٸك جەنە ينۆەستيتسييالىق ەرٸپتەستٸكتٸڭ زور ەلەۋەتٸن ودان ەرٸ كەڭەيتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن ماڭىزدى شارا دەپ ەسەپتەيمٸز, - دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسييالىق احۋالىن مەيلٸنشە قولايلى ەتۋگە بار كٷش-جٸگەرٸن جۇمىلدىرىپ وتىرعانىن ايتتى.
– دٷنيەجٷزٸلٸك بانكتٸڭ «Doing Business» رەيتينگٸ بويىنشا قازاقستان ەلەمدەگٸ 190 مەملەكەتتٸڭ ٸشٸندە 28-شٸ بولىپ, العاشقى وتىزدىققا كٸردٸ. تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى ٸشٸندە ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكاسىنا 300 ميلليارد دوللاردان استام تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييا تارتىلدى.
بۇل كٶرسەتكٸش بويىنشا قازاقستان ورتالىق ازييا ٶڭٸرٸندە كٶش باستاپ تۇر, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت قىتايلىق بيزنەسمەندەردٸ «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى بيرجاسىنىڭ قارجىلىق ٸس-قيمىلدارىن بەلسەندٸ پايدالانۋعا شاقىردى, سونداي-اق ونىڭ وسى ايماقتاعى بٸرەگەي ينستيتۋت ەكەنٸن جەنە قازٸردٸڭ ٶزٸندە قارجى ورتالىعىنا 250-دەن استام كومپانييا تٸركەلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ ازييا مەن ەۋروپا اراسىنداعى كٶلٸك دەلٸزٸن قۇرۋعا جەنە دامىتۋعا زور مٷمكٸندٸكتەر بەرٸپ وتىرعانىنا ەرەكشە نازار اۋداردى.
– قازاقستان ارقىلى قىتاي جەنە ازييانىڭ باسقا دا ەلدەرٸن ەۋروپامەن, سونداي-اق تاياۋ شىعىسپەن بايلانىستىراتىن 5 تەمٸر جول جەنە 6 حالىقارالىق اۆتوكٶلٸك جولى ٶتەدٸ. بۇل قازاقستان ارقىلى قىتايدان ەۋروپاعا جەنە كەرٸ قاراي جٷكتەردٸ 15 كٷندە جەتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ال, تەڭٸز جولى ارقىلى 2-3 ەسە كٶپ ۋاقىت جۇمسالادى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان «نۇرلى جول» مەملەكەتتٸك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ باعدارلاماسى قىتايدىڭ «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» جوباسىمەن ٷندەسەدٸ. مەملەكەت باسشىسى ورتاق كٷش-جٸگەرٸمٸزدٸڭ ارقاسىندا ۇلى جٸبەك جولىن قايتا جانداندىرىپ, قالپىنا كەلتٸرە الامىز دەگەن سەنٸم بٸلدٸردٸ.
مەملەكەت باسشىسى ٶزٸنٸڭ سٶزٸندە, قازاقستاننىڭ يننوۆاتسييا مەن زاماناۋي تەحنولوگيياعا نەگٸزدەلگەن جاڭا ەكونوميكانى دامىتۋعا باسا مەن بەرٸپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ. قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلٸمٸز ٷشٸن جوعارى تەحنولوگييالىق ٶندٸرٸستەردٸڭ, سونداي-اق 4.0 يندۋستريياسىنىڭ ستراتەگييالىق مەن-ماڭىزى ايرىقشا ەكەنٸن ايتتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل سالاداعى ەكٸ جاقتى كەزدەسۋلەر, سوڭعى جىلدارى قىتايدىڭ جاڭا تەحنولوگييالاردى دامىتۋ جەنە ەنگٸزۋ جٶنٸنەن بٷكٸل ەلەم مويىنداعان كٶشباسشى ەلگە اينالۋىمەن دە ماڭىزدى.
– بٸز قىتاي كومپانييالارىمەن بٸرلەسكەن يننوۆاتسييالىق كەسٸپورىندار مەن ٸت-ورتالىقتار قۇرۋعا مٷددەلٸمٸز. ەلوردامىز نۇر-سۇلتاندا «استانا حاب» ٸت-ستارتاپتارىنىڭ حالىقارالىق تەحنوپاركٸ اشىلدى. مۇندا Big DATA, ينتەرنەت زاتتار, جاساندى ينتەللەكت, بۇلتتى تەحنولوگييالار جەنە سۋپەركومپيۋتەرلەر باعىتتارى بويىنشا ەزٸرلەمەلەر قارقىندى دامۋدا. بۇل تەحنوپاركتٸڭ جۇمىسىنا قاتىسۋشىلار ٷشٸن جەڭٸلدەتٸلگەن ۆيزالىق, ەڭبەك جەنە سالىق رەجيمدەرٸ قاراستىرىلعان, – دەپ اتاپ ٶتتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت ەكٸجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ كەلەشەگٸ زور سالالارىنىڭ بٸرٸ رەتٸندە اۋىل شارۋاشىلىعىن اتاپ ٶتتٸ. قاسىم-جومارت توقاەۆ قىتاي نارىعىنىڭ اۋقىمى ٷلكەن ەكەنٸن جەنە ەلٸمٸز ٷشٸن وسى ەكسپورت باعىتى بويىنشا زور مٷمكٸندٸك اشىلاتىنىن ايتتى. .
– بارشاڭىزعا مەلٸم, قازاقستان جوعارى ساپالى بيداي ەكسپورتى بويىنشا ەلەمدەگٸ الدىڭعى 10 ەلدٸڭ قاتارىنا كٸرەدٸ. بىلتىر قىتايعا ەكسپورتتالعان بيداي كٶلەمٸ 550 مىڭ تونناعا جەتتٸ. بيداي ەكسپورتىنىڭ كٶلەمٸن 3,5 ەسەگە, ياعني 2 ميلليون تونناعا دەيٸن ۇلعايتۋعا بولادى. قازاقستان تۇزىن حالىقارالىق نارىقتارعا ەكسپورتتاۋ كٶلەمٸ ارتىپ كەلەدٸ. بٸز قىتايعا جىلىنا 100 مىڭ تونناعا دەيٸن اس تۇزىن جەتكٸزۋگە ەزٸرمٸز. سونىمەن قاتار قىتاي نارىعىنا سٷت ٶنٸمدەرٸن, قۇس ەتٸن, سيىر ەتٸن, قوي ەتٸن, شوشقا ەتٸن, ۇن, دەندٸ جەنە بۇرشاق, سونداي-اق مايلى داقىلدار جەتكٸزۋگە دايىنبىز. بٸز ەكولوگييالىق تازا ازىق-تٷلٸك ٶندٸرٸسٸن ۇلعايتىپ, قىتاي نارىعىنا شىعارۋعا نيەتتٸمٸز, – دەدٸ پرەزيدەنت.
سونىمەن بٸرگە, مەملەكەت باسشىسى تۋريزم سالاسىنداعى ەكٸجاقتى ىنتىماقتاستىق مەسەلەسٸن قوزعادى. قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاننىڭ وسى سالانى دامىتۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸپ وتىرعانىن اتاپ ٶتٸپ, قىتايلىق ينۆەستورلاردى سەرٸكتەس بولۋعا شاقىردى.
سوڭىندا پرەزيدەنت قازاقستان-قىتاي ٸسكەرلٸك كەڭەسٸن دامىتۋ ٸسٸندە ماڭىزدى رٶل اتقاراتىن قازاقستان مەن قحر اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق جەنە ينۆەستيتسييالىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋ ٷشٸن بەرٸك نەگٸز قالانعانىنا سەنٸم بٸلدٸردٸ.
پلەنارلىق مەجٸلٸس بارىسىندا «CITIC Group» كورپوراتسيياسى ديرەكتورلار كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى, قازاقستان-قىتاي ٸسكەرلٸك كەڭەسٸنٸڭ قىتاي تاراپىنان تەڭ تٶراعاسى چان چجەنمين, «سامۇرىق قازىنا» اق باسقارماسىنىڭ تٶراعاسى, قازاقستان-قىتاي ٸسكەرلٸك كەڭەسٸنٸڭ قازاقستان تاراپىنان تەڭ تٶراعاسى احمەتجان ەسٸموۆ, سونداي-اق «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ باسقارۋشىسى قايرات كەلٸمبەتوۆ سٶز سٶيلەدٸ.
ٸس-شارا قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان تاراپىنىڭ ٶكٸلدەرٸ قىتايلىق بيزنەسمەندەرمەن بٸرقاتار كوممەرتسييالىق كەلٸسٸمدەرگە قول قويدى.
