فوتو: Akorda.kz
شاعىن جەنە كەڭەيتٸلگەن قۇرامدا ٶتكەن ەكٸجاقتى كەلٸسسٶزدەردٸڭ قورىتىندىسى بويىنشا قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن فرانك-ۆالتەر شتاينمايەر بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ ٷشٸن بٸرلەسكەن مەلٸمدەمە جاسادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردا رەسمي سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
مەملەكەت باسشىسى ٶز سٶزٸندە شاقىرۋىن قابىل الىپ, قازاقستانعا ارنايى ساپارمەن كەلگەنٸ ٷشٸن گەرمانييا پرەزيدەنتٸ فرانك-ۆالتەر شتاينمايەرگە ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ. سونداي-اق بٷگٸنگٸ كەلٸسسٶزدەردە ەكٸجاقتى بايلانىستاردى نىعايتۋ جولدارى تالقىلانىپ, ٶزەكتٸ حالىقارالىق مەسەلەلەر جٶنٸندە پٸكٸر الماسقانىن اتاپ ٶتتٸ.
– بيىل قازاقستان مەن گەرمانييا اراسىندا ديپلوماتييالىق قاتىناس ورناعانىنا 31 جىل تولدى. وسى ۋاقىت ٸشٸندە جوعارى دەڭگەيدەگٸ ساياسي ديالوگ قالىپتاستى. ٶزارا تيٸمدٸ ساۋدا-ەكونوميكالىق جەنە ينۆەستيتسييالىق ىنتىماقتاستىق قارقىندى دامۋدا. مەدەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردىڭ اياسى كەڭەيدٸ. سەرٸكتەستٸكتٸ جانداندىرۋ ٷشٸن ەلەۋەتٸمٸز مول ەكەنٸن اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. اتاپ ايتقاندا, ماڭعىستاۋداعى جاسىل سۋتەگٸن ٶندٸرۋگە ارنالعان بٸرلەسكەن جوبانىڭ ماڭىزى زور. نەمٸستٸڭ وزىق تەحنولوگيياسى مەن تەجٸريبەسٸ نەگٸزٸندە كەسٸبي ماماندار دايىنداۋ قاجەت. وسى رەتتە اقتاۋدا قازاق-نەمٸس ينجينيرينگ ينستيتۋتى اشىلادى. بۇل جوبالار ەكٸ ەلدٸڭ ستۋدەنتتەرٸ مەن ماماندارى اراسىندا تەجٸريبە الماسۋعا جول اشادى. ەكونوميكانى, ٶندٸرٸس سالاسىن بٸلٸكتٸ كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت ەكٸ ەلدٸڭ قارىم-قاتىناسىن نىعايتۋدا مەدەني-گۋمانيتارلىق بايلانىس سالاسى ماڭىزدى رٶل اتقاراتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
– ەلٸمٸزدە نەمٸس ۇلتىنىڭ 226 مىڭ ٶكٸلٸ ٶمٸر سٷرەدٸ. ولار قازاقستاندى ٶركەندەتۋگە ەلەۋلٸ ٷلەس قوسىپ كەلەدٸ. گەرمانييادا 1 ميلليوننان استام بۇرىنعى وتانداستارىمىز تۇرادى. بۇل – حالىقتارىمىز اراسىنداعى دوستىقتى نىعايتا تٷسەتٸن «التىن كٶپٸر». بٸز وسى سالاداعى ىقپالداستىقتى تەرەڭدەتۋگە نيەتتٸمٸز, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان – گەرمانييانىڭ ورتالىق ازيياداعى نەگٸزگٸ ەكونوميكالىق ەرٸپتەسٸ. گەرمانييانىڭ ورتالىق ازييا ەلدەرٸمەن الىس-بەرٸسٸنٸڭ 83 پايىزى بٸزدٸڭ ەلگە تيەسٸلٸ. بىلتىر ەكٸجاقتى ساۋدا-ساتتىق شامامەن 10 ميلليارد دوللار بولدى. قازاقستان گەرمانييانىڭ باستى 50 ەكونوميكالىق سەرٸكتەسٸنٸڭ قاتارىنا كٸرەدٸ. سونداي-اق وسى ەلدٸ مۇنايمەن قامتاماسىز ەتٸپ وتىرعان نەگٸزگٸ تٶرت مەملەكەتتٸڭ بٸرٸ سانالادى.
بۇدان بٶلەك, پرەزيدەنت «تەحنولوگييالاردى شيكٸزاتقا الماستىرۋ» فورمۋلاسىنا نەگٸزدەلگەن قاتىناس ەكٸ تاراپ ٷشٸن دە نەتيجەلٸ بولادى دەپ سانايتىنىن مەلٸمدەدٸ.
– قازاقستان گەرمانييا ەكونوميكاسىن ەنەرگييامەن جەنە قاجەتتٸ شيكٸزاتپەن تۇراقتى قامتاماسىز ەتە الادى. بۇل قازٸرگٸ كٷردەلٸ گەوساياسي جەنە گەوەكونوميكالىق كەزەڭدە اسا ماڭىزدى. گەرمانييا تاراپىنىڭ ٶتٸنٸشٸ بويىنشا شۆەدت قالاسىنداعى مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتىنا قازاقستان مۇنايىن جٶنەلتۋ – سونىڭ ناقتى مىسالى. جوسپارلانعان شارالاردى تيٸمدٸ جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن شتاينمايەر مىرزامەن تالقىلانعان بٸرنەشە مەسەلەنٸ شەشۋ قاجەت. سونىڭ بٸرٸ – كٶلٸك-لوگيستيكا بايلانىسىن كٷشەيتۋ. بٷگٸندە «ورتا دەلٸز» دەپ اتالاتىن ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك باعىتىنىڭ ماڭىزى ارتىپ كەلەدٸ. بٸز مۇنى كەزدەسۋ بارىسىندا ەرەكشە اتاپ ٶتتٸك. ورتا دەلٸزدٸڭ نەگٸزگٸ بٶلٸگٸ ماڭعىستاۋ وبلىسى ارقىلى ٶتەدٸ. شتاينمايەر مىرزا باتىس ەلدەرٸ باسشىلارىنىڭ ٸشٸندە وسى ٶڭٸرگە بٸرٸنشٸ بولىپ بارعالى وتىر. بٸز كٶلٸك-لوگيستيكا ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ قاجەتتٸگٸنە باسا نازار اۋداردىق. بۇل سالانىڭ كەلەشەگٸ زور. قازٸر ەۋروپا وداعىندا «Global Gateway» ستراتەگيياسى جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر. سونىڭ اياسىندا قولعا الىنعان باستامالارعا قازاقستان جوبالارىن ەنگٸزۋ مەسەلەسٸن تالقىلادىق, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت باسپاسٶز مەلٸمدەمەسٸندە حالىقارالىق كٷن تەرتٸبٸنە قاتىستى وي-پٸكٸرٸن بٸلدٸردٸ.
– ەلەمدەگٸ تٷرلٸ ساياسي, ەكونوميكالىق شيەلەنٸستەر ەلٸمٸزدٸ الاڭداتىپ وتىر. ەرينە, بارلىق تٷيتكٸل حالىقتاردىڭ, بولاشاق ۇرپاقتىڭ يگٸلٸگٸ ٷشٸن بەيبٸت جولمەن شەشٸلۋگە تيٸس. ٶزدەرٸڭٸزگە مەلٸم, بۇعان دەيٸن قازاقستان داۋلاسقان تاراپتاردى بٸتٸمگە شاقىردى. ولارعا كەلٸسسٶز جٷرگٸزۋ ٷشٸن بەيتاراپ الاڭ ۇسىندى. ەلٸمٸز داۋلاردى ديپلوماتييالىق جولمەن شەشۋ ٸسٸنە بەلسەنە اتسالىسۋعا دايىن, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ٶز كەزەگٸندە گەرمانييانىڭ فەدەرالدى پرەزيدەنتٸ فرانك-ۆالتەر شتاينمايەر قازاقستانعا مەملەكەتتٸك ساپارمەن كەلۋگە شاقىرعانى جەنە قۇرمەت كٶرسەتكەنٸ ٷشٸن قاسىم-جومارت توقاەۆقا العىس ايتتى.
– سٸز گەرمانييا مەن قازاقستان اراسىنداعى ۇزاقمەرزٸمدٸ قارىم-قاتىناس جٶنٸندە ايتتىڭىز. شىن مەنٸندە, بٸزدٸڭ بايلانىستارىمىز بەرٸك. بىلتىر ەكٸ ەلدٸڭ اراسىندا ديپلوماتييالىق قارىم-قاتىناس ورناعانىنا 30 جىل تولدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ىنتىماقتاستىعىمىز نىعايا تٷستٸ. بۇعان قازاقستاندا ٶمٸر سٷرەتٸن نەمٸس دياسپوراسى جەنە گەرمانييا فەدەراتيۆتٸ رەسپۋبليكاسىنا قازاقستاننان كٶشٸپ كەلگەن بٸر ميلليونعا جۋىق نەمٸستەر ٷلەس قوستى. ولار ەلدەرٸمٸز اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى جانداندىردى. وسى ساپار ارقىلى ەكٸ ەل اراسىنداعى جان-جاقتى بايلانىستارعا قاتىستى ۇستانىمدارىمىز ورتاق ەكەنٸن جەتكٸزگٸم كەلەدٸ. ٶزٸڭٸز اتاپ ٶتكەندەي, قازٸرگٸ كٷردەلٸ حالىقارالىق جاعدايدا قازاقستانمەن جەنە ورتالىق ازييا ەلدەرٸمەن سەرٸكتەستٸكتٸ كەڭەيتٸپ, قارىم-قاتىناسىمىزدى نىعايتۋدى كٶزدەپ وتىرمىز, – دەدٸ فرانك-ۆالتەر شتاينمايەر.
گەرمانييا پرەزيدەنتٸ ٶز سٶزٸندە ەكٸ ەل اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسييالىق جەنە مەدەني-گۋمانيتارلىق سالالارداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸنە كەڭٸرەك توقتالدى.
