اقوردادا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تٶراعالىعىمەن رەفورمالار جٶنٸندەگٸ جوعارى كەڭەستٸڭ ٷشٸنشٸ وتىرىسى ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
جيىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ ۇلتتىق دامۋ جوسپارىن ەزٸرلەۋ, مەملەكەتتٸك جوسپارلاۋدىڭ جاڭا جٷيەسٸ, مەملەكەتتٸك باسقارۋدى دامىتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيٸنگٸ تۇجىرىمداماسى, 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان جەكەشەلەندٸرۋ جوسپارىنىڭ جوباسى, سونداي-اق, جەدەل رەفورمالار پاكەتٸ جەنە ۇلتتىق حالىق ساناعىن ٶتكٸزۋ مەسەلەلەرٸ قاراستىرىلدى.
كەڭەستە پرەمەر-مينيستر اسقار مامين, پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ باسشىسىنىڭ ورىنباسارى تيمۋر سٷلەيمەنوۆ, ستراتەگييالىق جوسپارلاۋ جەنە رەفورمالار اگەنتتٸگٸنٸڭ تٶراعاسى قايرات كەلٸمبەتوۆ, مەملەكەتتٸك قىزمەت ٸستەرٸ اگەنتتٸگٸنٸڭ تٶراعاسى انار جايىلعانوۆالار بايانداما جاسادى.
كٷن تەرتٸبٸندەگٸ مەسەلەلەر بويىنشا كەڭەس مٷشەلەرٸنٸڭ باياندامالارى مەن پٸكٸرلەرٸن تىڭداعان پرەزيدەنت كٶتەرٸلگەن مەسەلەلەرگە ەگجەي-تەگجەيلٸ توقتالىپ, ولاردى ٸسكە اسىرۋدىڭ ناقتى تەتٸكتەرٸ تۋرالى ٶز ويىمەن بٶلٸستٸ.
مەملەكەتتٸك جوسپارلاۋدىڭ جاڭارتىلعان جٷيەسٸنٸڭ باعدارلامالىق قۇجاتتارى مەيٸلٸنشە يكەمدٸ بولۋعا, ستراتەگييالىق جەنە بيۋدجەتتٸك جوسپارلاۋدىڭ ٶزارا بايلانىسىن ارتتىرۋعا, مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن ۇيىمدار باسشىلارىنا قويىلعان مٸندەتتەردٸ ورىنداۋ ٷشٸن تٸكەلەي جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ايقىن بەكٸتۋگە تيٸس.
ەلەمنٸڭ كٶشباسشى مەملەكەتتەرٸنٸڭ قاتارىنا كٸرۋ ماقساتىندا ەلٸمٸزدٸ ودان ەرٸ دامىتۋدىڭ نەگٸزگٸ ٷش باعىتى, اتاپ ايتقاندا, ينستيتۋتتاردىڭ ساپاسىن جەتٸلدٸرۋ, ازاماتتاردىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋ, مىقتى ەكونوميكا قۇرۋ ۇسىنىلدى.
ورتامەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆاعا ارنالعان مٸندەتتەردٸ ايقىندايتىن نەگٸزگٸ قۇجات رەتٸندە ەلٸمٸزدٸڭ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ ۇلتتىق دامۋ جوسپارى بەلگٸلەندٸ. قۇجاتتا اسا ماڭىزدى سالالاردى دامىتۋ بويىنشا پايىمدار, نەگٸزگٸ ساياساتتى جەتٸلدٸرۋ جٶنٸندەگٸ باستى باعدارلار كٶرٸنٸس تابادى.
ۇلتتىق جوبالار قىزمەت تٷرلەرٸ مەن سالالاردىڭ تٷيٸتكٸلدٸ مەسەلەلەرٸن شەشۋگە باعىتتالادى. جوبالار بەلگٸلٸ بٸر كەزەڭدە ناقتى نەتيجەگە قول جەتكٸزۋٸ جەنە ول تولىقتاي قارجىلاندىرۋى كەرەك.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا تسيفرلاندىرۋ, اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەندٸ دامىتۋ, كەسٸپكەرلٸك, بەسەكەلەستٸك, قورشاعان ورتانى قورعاۋ جەنە باسقا دا بٸرقاتار جوبالاردى ەزٸرلەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە. ولار بيىلعى 1 شٸلدەگە دەيٸن دايىندالىپ, بەكٸتٸلۋٸ تيٸس.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ناقتى سالاعا قاتىستى مەسەلەلەردٸ تالقىلاۋعا ماماندانعان ساراپشىلاردى تارتۋ, ال قوعامدا قىزۋ تالقىلانعان تاقىرىپتار بويىنشا بەلسەندٸ ازاماتتاردى كەڭ اۋقىمدا جۇمىلدىرۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋدى تاپسىردى.
ٷكٸمەت ۇسىنعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ ۇلتتىق دامۋ جوسپارىنىڭ جوباسى 12 ستراتەگييالىق باعىتتان تۇرادى. ولار ينستيتۋتسيونالدىق, ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك بولىپ ٷش سالاعا بٶلٸنگەن.
دامۋ جوسپارى بويىنشا 2025 جىلعا قاراي ٶسٸم دەڭگەيٸ 5 پايىزعا ارتىپ, جالپى ٸشكٸ ٶنٸمدەگٸ شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ ٷلەسٸ 35 پايىزعا دەيٸن, نەگٸزگٸ كاپيتالعا تارتىلعان ينۆەستيتسييالار كٶلەمٸ جٸٶ-نٸڭ 30 پايىزىنا دەيٸن, شيكٸزاتتىق ەمەس ەكسپورتتى 2 ەسەگە, ياعني, 41 ميلليارد تەڭگەگە دەيٸن, ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸن 45 پايىزعا ۇلعايتۋ نەگٸزگٸ كٶرسەتكٸش بولماق.
قازاقستاندىقتاردىڭ تۇرمىس دەڭگەيٸ مەن ساپاسىن ارتتىرۋ جٶنٸندەگٸ شارالاردىڭ نەتيجەسٸندە ازاماتتاردىڭ ٶمٸر سٷرۋ ۇزاقتىعى 75 جاسقا دەيٸن ۇلعايۋى تيٸس.
قازاقستاننىڭ حالىقارالىق رەيتينگتەردەگٸ دەڭگەيٸن, اتاپ ايتقاندا, وقۋشىلاردىڭ بٸلٸم كٶرسەتكٸشتەرٸ, تسيفرلىق بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸك, زاڭ ٷستەمدٸگٸ يندەكستەرٸ بويىنشا جاقسارتۋ جوسپارلانۋدا.
اتالعان قۇجاتقا قاتىستى پٸكٸر بٸلدٸرگەن پرەزيدەنت ۇلتتىق جوسپار بٷگٸنگٸ جاھاندىق ٷردٸستەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, ەل دامۋىنىڭ نەگٸزگٸ باعدارلارى مەن تسيفرلىق پارامەترلەرٸن قالىپتاستىراتىنىن اتاپ ٶتتٸ. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, ەلٸمٸزدٸڭ ورتامەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆاداعى دامۋى اتالعان رەفورمالاردىڭ ساپالى ٸسكە اسىرىلۋىنا تٸكەلەي بايلانىستى بولماق.
ستراتەگييالىق كٶرسەتكٸشتەردٸڭ ەگجەي-تەگجەيلٸ كارتاسى – ۇلتتىق جوسپاردىڭ اجىراماس بٶلٸگٸ. سوعان سەيكەس ەربٸر مەملەكەتتٸك ورگانعا جەنە ٸرٸ كۆازيمەملەكەتتٸك ۇيىمعا بەلگٸلەنگەن كەزەڭدە قول جەتكٸزۋگە تيٸس ناقتى كٶرسەتكٸشتەردٸڭ تٸزبەسٸ بەكٸتٸلەدٸ. كٶرسەتكٸشتەردٸڭ نەتيجەسٸ اقيقاتتان الىس بولماۋى كەرەك. دەگەنمەن وڭاي قول جەتەتٸن جەنە ىنتالاندىرمايتىن ينديكاتورلاردى ماقسات ەتۋگە بولمايدى.
– بٸزدٸڭ باستى ماقساتىمىز – بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸك دەڭگەيٸن ارتتىرۋ جەنە ەلەمنٸڭ دامىعان مەملەكەتتەرٸنٸڭ قاتارىنا كٸرۋ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ۇلتتىق دامۋ جوسپارىنىڭ اياسىندا ۇسىنىلعان رەفورمالاردىڭ كٶبٸسٸ كەسٸپكەرلٸك, بيۋدجەتتٸك جەنە سالىق كودەكسٸ سيياقتى زاڭنامالىق اكتٸلەرگە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋدٸ قاجەت ەتەتٸنٸن ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەت باسشىسى ٷكٸمەتتٸڭ پارلامەنتپەن كونسترۋكتيۆتٸ جۇمىس ٸستەۋٸ قاجەت ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– دەپۋتاتتىق كورپۋس ۇلتتىق جوسپاردىڭ تابىستى جٷزەگە اسۋى ٷشٸن بارلىق قاجەتتٸ زاڭنامالىق بازانى قامتاماسىز ەتۋگە تيٸس, – دەدٸ پرەزيدەنت.
بۇدان كەيٸن جيىندا مەملەكەتتٸك باسقارۋدى دامتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيٸنگٸ تۇجىرىمداماسىنىڭ جوباسى قاراستىرىلدى.
تۇجىرىمدامانىڭ جٷزەگە اسىرىلۋى ەكٸمشٸلٸك-باقىلاۋعا باعىتتالعان ەدٸستەن ادام مەن ونىڭ يگٸلٸگٸ باستى قۇندىلىقتار سانالاتىن مەملەكەت پەن حالىقتىڭ ٶزارا ىقپالداستىق مودەلٸنە كٶشۋدٸ قامتاماسىز ەتەدٸ.
وسى قۇجاتتىڭ اياسىندا مەملەكەتتٸك اپپاراتتىڭ كەسٸبيلٸگٸن جەتٸلدٸرۋگە, ونىڭ قوعام الدىنداعى ەسەپتٸلٸگٸنە, رەتتەۋشٸلٸك ساياساتتى ٸلگەرٸلەتۋ مەسەلەلەرٸنە, مەملەكەتتٸك قىزمەت كٶرسەتۋدٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا, كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتوردى وڭتايلاندىرۋعا, جەرگٸلٸكتٸ باسقارۋ ٸسٸن دامىتۋعا جەنە ت.ب جول اشىلادى.
جالپى, تۇجىرىمدامادا قامتىلعان شارالار مەملەكەتتٸك اپپاراتتىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا جەنە ونىڭ اشىقتىعىنا ىقپال ەتەدٸ. بۇل مەملەكەتتٸك باسقارۋ ينستيتۋتىنا دەگەن سەنٸم دەڭگەيٸن كٶتەرەدٸ.
تۇجىرىمدامانىڭ نەگٸزگٸ ەرەجەلەرٸ 2025 جىلعا دەيٸن ٸسكە اسىرىلۋى تيٸس. ال ونىڭ نەگٸزگٸ قاعيدالارى بيىل ورىندالادى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ اتالعان قۇجات قوعام تالابىنا ساي كەلەدٸ جەنە حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان اۋقىمدى ەرٸ ماڭىزدى ٶزگەرٸستەردٸ قامتيدى دەپ سانايدى. وسىعان وراي پرەزيدەنت ٷكٸمەتكە تيٸستٸ رەسۋرستاردى بٶلە وتىرىپ, ەگجەي-تەگجەيلٸ سارالانعان ٸس-قيمىلدار جوسپارىن قابىلداۋدى تاپسىردى.
سونىمەن قاتار 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان جەكەشەلەندٸرۋ جوسپارىنىڭ جوباسى ۇسىنىلدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇعان دەيٸن بەرگەن تاپسىرماسىنا سەيكەس, تولىقتاي نەمەسە جارتىلاي جەكە بەسەكەلەستٸك سەكتورعا ٶتەتٸن ۇيىمداردىڭ سانى 176-دان 736-عا دەيٸن ۇلعايدى.
بەسەكەلەستٸك ورتاعا 5 تريلليون تەڭگە كٶلەمٸندەگٸ اكتيۆتەردٸڭ بەرٸلۋٸ مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكاعا ارالاسۋىن 14 پايىزعا دەيٸن قىسقارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. وسىعان وراي ستراتەگييالىق ينۆەستورلار تارتىلىپ, شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ جەكەشەلەندٸرٸلەتٸن كومپانييالاردىڭ قىزمەتٸنە قولجەتٸمدٸلٸگٸ ساقتالادى جەنە كەڭەيەدٸ.
مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكاداعى ٷلەسٸن ازايتۋ جۇمىستارى اياسىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ اتالعان مەسەلەگە ەگجەي-تەگجەيلٸ توقتالدى.
پرەزيدەنت الدىڭعى جەكەشەلەندٸرۋ كەزٸندەگٸ نىسانداردىڭ باسىم بٶلٸگٸ بٸرشاما كەيٸنگە شەگەرٸلگەن نەمەسە مٷلدە الىنىپ تاستالعان تەجٸريبەنٸ ەسكە سالدى.
– جۇمىستىڭ جوسپار بويىنشا جٷرۋٸ اسا ماڭىزدى. بۇل تۇرعىدا ٷكٸمەتتٸڭ ۇستانىمى قاتاڭ بولۋى قاجەت. جەكەشەلەندٸرۋدٸڭ سوڭى جەكە مونوپولييالاردىڭ پايدا بولۋىنا ەكەپ سوقتىرماۋى كەرەك. ونداي جاعداي قوعامنىڭ نارازىلىعىن تۋدىرادى. جەكەشەلەندٸرۋ ٷدەرٸسٸ كەزٸندە اشىقتىق پەن ەدٸلدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ قاجەت, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
وسى رەتتە پرەزيدەنت ٷكٸمەتكە نىسانداردى ساتۋعا قوعامدىق مونيتورينگ جٷرگٸزۋدٸڭ تەتٸكتەرٸن ەزٸرلەۋدٸ تاپسىردى.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى IPO قۇرالدارىن مەيٸلٸنشە كەڭ پايدالانۋدىڭ قاجەتتٸگٸن ايتا كەلٸپ, جەكەشەلەندٸرۋ مەسەلەسٸندە بۇل تەتٸككە باسىمدىق بەرۋدٸ اتاپ ٶتتٸ.
– «حالىقتىق IPO» باعدارلاماسىن قايتا جاڭعىرتىپ, اكتسييالاردى ەڭ الدىمەن جەكە تۇلعالارعا, ياعني, قازاقستان ازاماتتارىنا ساتۋ كەرەك. ەلٸمٸزدٸڭ ەربٸر ازاماتىندا ۇلتتىق بايلىقتىڭ بٸر بٶلٸگٸن يەلەنۋ مٷمكٸندٸگٸ بولۋى قاجەت, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
جيىندا پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسىنا سەيكەس ەزٸرلەنگەن جەدەل شارالار توپتاماسى تالقىلاندى.
اتالعان شارالار شاعىن جەنە ورتا بيزنەس سۋبەكتٸلەرٸ ٷشٸن تٶلەم تەتٸگٸن جەڭٸلدەتۋ جەنە ەڭبەكاقى قورىنا سالىق جٷكتەمەسٸن ازايتۋ, جاڭا ٶندٸرٸس كومپانييالارى ٷشٸن ققس بويىنشا مٶلشەرلەمەلەردٸ 70 پايىزعا تٶمەندەتۋ, «بيزنەستٸڭ جول كارتاسى» سۋبسيدييالاۋ باعدارلاماسىنا ميكروقارجى ۇيىمدارىن قوسۋ جەنە باسقا دا جولدار ارقىلى ەكونوميكانىڭ ساپالى ەرٸ تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.
زاڭمەن بەكٸتكەننەن كەيٸن بۇل نورمالار وسى جىلدىڭ 1 شٸلدەسٸنەن باستاپ جٷزەگە اسىرىلۋى تيٸس.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلتتىق ساناقتى ۇيىمداستىرۋ مەسەلەسٸن ايتا كەلە, حالىق ساناعى تۇرعىنداردىڭ ناقتى سانىن, ونىڭ جاس جەنە گەندەرلٸك قۇرامىن, ۋربانيزاتسييا دەڭگەيٸن, تابىس كٶلەمٸ مەن باسقا دا ماڭىزدى تالداۋ دەرەكتەردٸ انىقتاپ, تەكسەرٸلگەن ەرٸ دەيەكتٸ باسقارۋشىلىق شەشٸمدەر قابىلداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن اتاپ ٶتتٸ.
پرەزيدەنت اتالعان شارادان مەيٸلٸنشە مول ماعلۇمات الۋ ٷشٸن ساۋالنامانىڭ مازمۇنىنا كٶڭٸل بٶلۋ قاجەت ەكەنٸن ايتتى. بۇل رەتتە مەملەكەت باسشىسى ازاماتتارعا اسا كٶپ ساۋال قويماۋدى جەنە ساناقتى ٶتكٸزۋدٸڭ وڭتايلى جولدارىن پايدالانۋدى, ونىڭ ٸشٸندە, پاندەمييانىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋگە بايلانىستى شەكتەۋلەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, تسيفرلىق تەحنولوگييالاردى كەڭ قولدانعان جٶن دەپ سانايدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ٷكٸمەتكە پرەمەر-مينيستردٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارىنىڭ تٶراعالىعىمەن ارنايى جۇمىس توبىن قۇرۋدى تاپسىردى. اتالعان توپ ۇيىمداستىرۋ جەنە نەگٸزگٸ مەسەلەلەردٸ شەشۋمەن, سونداي-اق, دايىندىق جۇمىستارىن ٷيلەستٸرٸپ, ونى ٸسكە اسىرۋمەن اينالىسادى.
ۇلتتىق ساناق وسى جىلدىڭ قازان ايىندا ٶتكٸزٸلٸپ, ال 2022 جىلدىڭ ورتاسىنا قاراي ٷكٸمەت ناقتى مەلٸمەتتەردٸ جارييالاۋى تيٸس.
