مەملەكەت باسشىسى Digital Bridge فورۋمىنىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا سٶز سٶيلەدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ جيىنعا قاتىسۋشىلارعا ٸلتيپات بٸلدٸرە وتىرىپ, جىل سايىن ٶتەتٸن Digital Bridge فورۋمى تٶرت جىلدا ٸرٸ جەنە ماڭىزدى ٶڭٸرلٸك الاڭعا اينالعانىن اتاپ ٶتتٸ.
پرەزيدەنت, ساراپشىلاردىڭ بولجامى بويىنشا, ون جىلدان كەيٸن ەلەمدە ٶنٸمدەر مەن قىزمەتتەردٸڭ 70 پايىزى تسيفرلىق پلاتفورمالىق مودەلدەر نەگٸزٸندە قۇرىلاتىنىن مەلٸمدەدٸ. مۇنداي جاعدايدا قازاقستان ٶزٸنە ەۋرازييالىق كەڭٸستٸكتەگٸ ەڭ ٸرٸ تسيفرلىق حابتاردىڭ بٸرٸنە اينالۋ ستراتەگييالىق مٸندەتٸن قويدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بٷگٸندە قازاقستان كٶپتەگەن دامىعان ەلدٸ وزىپ, بۇۇ-نىڭ تسيفرلانعان مەملەكەتتەر رەيتينگٸندە ٷزدٸك وتىز ەلدٸڭ قاتارىنا كٸرەدٸ. دەگەنمەن قازاقستاندى ودان ەرٸ تسيفرلىق ترانسفورماتسييالاۋ ٷشٸن كٶپ جۇمىس ٸستەۋ كەرەك. پرەزيدەنت ٶز سٶزٸندە ونىڭ باسىمدىقتارىن ايقىنداپ بەردٸ.
– بٸرٸنشٸ. ادامعا باعدارلانعان قىزمەتتٸ دامىتۋ. مەملەكەتكە تسيفرلىق تەحنولوگييالار, ەڭ الدىمەن, ەكونوميكانىڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ, تاۋارلار مەن كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸڭ جاڭا تٷرلەرٸن يگەرۋ, فينتەح پەن يندۋسترييا 4.0-دٸ ەنگٸزۋ ٷشٸن قاجەت. دەگەنمەن «Government to citizens», ياعني ازاماتتارعا قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسى دا – ماڭىزدى باسىمدىقتاردىڭ بٸرٸ. تسيفرلىق تەحنولوگييالاردىڭ كٶمەگٸمەن بٸز ازاماتتاردىڭ كٷندەلٸكتٸ تٸرشٸلٸگٸن بارىنشا جەڭٸلدەتۋگە جەنە بارلىق ادام ٷشٸن تەڭ مٷمكٸندٸكتەرگە قول جەتكٸزۋدٸ كٶزدەپ وتىرمىز. بۇل ٷشٸن مەملەكەتتٸك باسقارۋدى تسيفرلاندىرۋدىڭ «Invisible Government» مٷلدە جاڭا فورماتىنا كٶشۋ قاجەت. ونىڭ نەگٸزگٸ مەنٸ - مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ ادامعا باسا مەن بەرۋٸ, ونىڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸ مەن مٷددەلەرٸنە باعىتتالۋى. مەملەكەت قابىلداعان اۋقىمدى شارالار مەن شەشٸمدەر ازاماتتارعا بايقالمايدى, ولار تەك ناقتى نەتيجەنٸ كٶرەدٸ. سوندىقتان بارلىق مەملەكەتتٸك قىزمەت بارىنشا ەلەكتروندى فورماتقا كٶشٸرٸلەدٸ. بيۋروكراتييالىق رەسٸمدەردٸڭ بەرٸ الىنىپ تاستالادى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەلٸمٸزدە مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸڭ 90 پايىزدان استامى ەلەكتروندى فورماتتا كٶرسەتٸلەدٸ. بۇل – ەلەمدەگٸ ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸشتەردٸڭ بٸرٸ. جەكە سەكتورمەن قالىپتى ٶزارا ٸس-ەرەكەت جولعا قويىلعان. اتاپ ايتقاندا, كاسپيي, حالىق, BI Group جەنە باسقا دا كومپانييالار مەملەكەتتٸك قىزمەتتەرگە ٶزدەرٸنٸڭ پلاتفورمالارى ارقىلى قول جەتكٸزۋگە جول اشتى.
– بٷگٸندە قازاقستان – تسيفرلىق قۇجاتتاردى تولىققاندى ەنگٸزگەن ساناۋلى ەلدەردٸڭ بٸرٸ. نەتيجەسٸندە, ازاماتتارىمىزدىڭ ٶزٸمەن بٸرگە جەكە كۋەلٸگٸن, جٷرگٸزۋشٸ كۋەلٸگٸن, وقۋ ورنىن بٸتٸرگەنٸ تۋرالى ديپلومىن, نەكە تۋرالى كۋەلٸگٸن جەنە باسقا دا قۇجاتتاردىڭ 15 تٷرٸن الىپ جٷرۋٸ جەنە كٶرسەتۋٸ تالاپ ەتٸلمەيدٸ. بۇل جۇمىس سٶزسٸز جالعاسادى. مەملەكەت وسى باعىتتا ازاماتتارمەن جەنە بيزنەسپەن ٶزارا پرواكتيۆتٸ تٷردە قارىم-قاتىناس جاسايدى. «وتباسىنىڭ تسيفرلىق كارتاسى» ەنگٸزٸلٸپ جاتىر. ول ناقتى ۋاقىت رەجيمٸندە ەرتٷرلٸ 80-نەن استام پارامەترگە تالداۋ جاسايدى. بۇل ٶمٸردە قيىن جاعدايعا تاپ بولعان وتباسىلارعا ەشقانداي بيۋروكراتيياسىز جەدەل كٶمەكتەسۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ەڭ باستىسى, اتالعان ەدٸس ناقتى اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەككە كٶشۋگە ىقپال ەتەدٸ. ٷكٸمەت جىل سوڭىنا دەيٸن بۇل تسيفرلىق سەرۆيستٸ پايدالانۋعا بەرۋٸ كەرەك, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ IT سالاسىنا قولايلى جاعداي جاساۋ مەسەلەسٸن ەكٸنشٸ باسىمدىق رەتٸندە اتاپ ٶتتٸ. پرەزيدەنتتٸڭ پٸكٸرٸنشە, ايماق بويىنشا قازاقستان – IT سالاسىن دامىتۋ ٷشٸن ٶتە جاقسى جاعداي جاساعان ەلدەردٸڭ بٸرٸ. بۇل نورماتيۆتٸك بازاعا دا, IT بيزنەستٸ دامىتۋدىڭ بٸرەگەي رەجيمدەرٸ مەن قۇرالدارى بار ارنايى پلاتفورمالارعا دا قاتىستى. «Astana Hub» IT ستارتاپتارىنىڭ حالىقارالىق تەحنوپاركٸ ارنايى سالىق جەنە ۆيزا رەجيمٸندە جۇمىس ٸستەيدٸ. قازٸردٸڭ ٶزٸندە 900-دەن استام كومپانييا ونىڭ رەزيدەنتٸ اتانىپ, قازاقستاندىق جەنە حالىقارالىق نارىقتاردا تابىستى قىزمەت ەتەدٸ.
– جۋىردا اقش-تا Microsoft, Epam, Coursera سيياقتى كومپانييالاردىڭ باسشىلارىمەن كەزدەستٸم. قازاقستانمەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ, ەلٸمٸزگە كەسٸپورىنداردى كٶشٸرۋ جٶنٸندە ناقتى كەلٸسٸمدەرگە كەلدٸك, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار قازاقستان IT ينفراقۇرىلىمىن كەڭ كٶلەمدە جاڭعىرتۋ ٸسٸن جالعاستىرادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ترافيك شوعىرلاناتىن ەلەمدٸك ورتالىقتارعا قوسىلۋ ٷشٸن ترانسكاسپيي ۋچاسكەسٸندە ەزەربايجاندىق ەرٸپتەستەرمەن بٸرلەسكەن جۇمىستار باستالعان. بۇل جەردە سٶز وڭتٷستٸك شىعىس ازييا مەن ەۋروپا تۋرالى بولىپ وتىر. سونىمەن قاتار قازاقستانعا Cloud ەسەپتەگٸش نارىعىنىڭ ٸرٸ ٶكٸلدەرٸ سانالاتىن Microsoft Azure, Amazon Web Services, Google Cloud جەنە باسقا دا كومپانييالار تارتىلىپ جاتىر.
– حالقىنىڭ 40 پايىزعا جۋىعى اۋىلدىق جەردە تۇراتىن بٸزدٸڭ ەلٸمٸز ٷشٸن بارلىق ازاماتتى قولجەتٸمدٸ جەنە ساپالى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ – ٶزەكتٸ مەسەلە. تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترلٸگٸ شالعايداعى اۋىلداردى SpaceX جەنە OneWeb تٶمەن وربيتالى سپۋتنيك جٷيەسٸنٸڭ جەلٸسٸمەن قامتۋ جۇمىسىن كٷشەيتۋٸ كەرەك, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
تسيفرلىق ەكونوميكا مەن يندۋسترييا 4.0-دٸ دامىتۋ ٸسٸ دە ەلٸمٸزدٸڭ باسىم باعىتى بولماق. پرەزيدەنت ەلەمنٸڭ بٸر ورنىندا تۇرمايتىنىن, تەحنولوگييانىڭ ودان ەرٸ دامي بەرەتٸنٸن ايتا كەلە, ٷكٸمەتكە تسيفرلىق ەكونوميكانى ودان ەرٸ دامىتۋ ٷشٸن قولداۋ شارالارىن دەر كەزٸندە ۇيىمداستىرۋدى تاپسىردى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ادامي كاپيتالدى كٷشەيتۋ مەسەلەلەرٸنە ارنايى توقتالدى. مەملەكەت باسشىسى ەكٸ جىل بۇرىن ەلەمنٸڭ IT نارىعىنا 30 ميلليون مامان كەرەك بولعانىن ايتتى. بٷگٸندە قاجەتتٸلٸك 100 ميلليونعا جەتتٸ, 2025 جىلعا قاراي 200 ميلليونعا دەيٸن ارتادى. سوندىقتان پرەزيدەنت 2025 جىلعا قاراي, كەم دەگەندە, 100 مىڭ جوعارى بٸلٸكتٸ IT مامان دايارلاۋ قاجەت ەكەنٸن ايتتى.
– جۋىردا نيۋ-يورككە جاساعان جۇمىس ساپارىم بارىسىندا Digital Nomads IT قوعامداستىعىنداعى جاس وتانداستارىمىزبەن كەزدەستٸم. ولار اقش پەن ەۋروپاداعى ٸرٸ كومپانييالاردا جۇمىس ٸستەيدٸ جەنە جاھاندىق دەڭگەيدە بەسەكەگە قابٸلەتتٸ. بٷگٸندە قازاقستاندا حالىقارالىق دەڭگەيدەگٸ ٶنٸم شىعارۋعا قابٸلەتتٸ دارىندىلار از ەمەس. سوندىقتان مەن ٷكٸمەتكە ولاردى قاي جەردە جۇمىس ٸستەسە دە قولداۋ كٶرسەتۋدٸ جەنە ەلٸمٸزدٸ تسيفرلاندىرۋعا بارىنشا ارالاستىرۋدى تاپسىردىم, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت قازٸرگٸ اقپاراتتىق قوعامدا جەنە تسيفرلىق ەكونوميكادا ٷزدٸكسٸز بٸلٸم الماسۋ اسا ماڭىزدى دەپ ەسەپتەيدٸ. قاسىم-جومارت توقاەۆ جاڭا يدەيالار مەن سەرپٸندٸ جوبالار تەك ەركٸن جەنە ٷيلەسٸمدٸ قوعامدا عانا جٷزەگە اساتىنىنا سەنٸمدٸ ەكەنٸن جەتكٸزدٸ.
– اقپاراتتىق ٶركەنيەتتٸڭ دامۋى نەتيجەسٸندە تسيفرلىق كٶشپەندٸلەر سيياقتى قۇبىلىس پايدا بولدى. قازٸرگٸ ديدجيتال-نومادتار جاھاندىق كيبەر جەنە فيزيكالىق كەڭٸستٸكتٸ بەلسەندٸ يگەرٸپ, جاڭا ٶنٸمدەر مەن نارىقتاردى قۇرىپ جاتىر. بٷگٸنگٸ فورۋمداعى نەتيجەلٸ پٸكٸر الماسۋ ايماقتىڭ تسيفرلى بولاشاعىنىڭ باعدارىن ايقىنداۋعا, ەۋرازييا كەڭٸستٸگٸندە جاڭا سەرپٸندٸ باستامالاردى جٷزەگە اسىرۋدىڭ نەگٸزٸن قالاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸنە سەنٸمدٸمٸن, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار پلەنارلىق وتىرىستا Kaspi.kz كومپانيياسىنىڭ باسشىسى جەنە نەگٸزٸن قالاۋشى ميحايل لومتادزە, Bharti Enterprises جەنە OneWeb كومپانيياسىنىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى جەنە تٶراعاسى سۋنيل بارتي ميتتال, Samsung Electronics كومپانيياسىنىڭ كورپوراتيۆتٸك پرەزيدەنتٸ ين يونگ ري, inDriver كومپانيياسىنىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى ارسەن تومسكيي, TikTok كومپانيياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ تەو بەرترام سٶز سٶيلەدٸ. Reinvention Academy كومپانيياسىنىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى ناديا جەكسەمباەۆا فورۋمنىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا مودەراتور بولدى.
