قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ شىۇ-عا مٷشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ كەڭەيتٸلگەن قۇرامداعى وتىرىسىندا سٶيلەگەن سٶزٸ جارييالاندى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
***
قۇرمەتتٸ ەرٸپتەستەر!
ەڭ الدىمەن, ۇلى جٸبەك جولىنىڭ ٸنجۋ-مارجانى ەجەلگٸ سامارقاند قالاسىندا شىۇ سامميتٸن جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرعانى جەنە جىلى شىرايمەن قارسى العانى ٷشٸن ٶزبەكستان پرەزيدەنتٸ شاۆكات ميرومونوۆيچ ميرزييوەۆكە العىس ايتقىم كەلەدٸ.
شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ قۇرامى تۇراقتى تٷردە كەڭەيٸپ كەلەدٸ. بۇل - بٸزدٸڭ ۇيىمنىڭ حالىقارالىق بەدەلٸ مەن ىقپالىنىڭ ٶسٸپ كەلە جاتقانىنىڭ ايقىن دەلەلٸ.
بٷگٸندە ەلەم سانكتسييالىق قىسىم ەدٸستەرٸ, نەگٸزگٸ جاھاندىق مەسەلەلەردٸ شەشۋدە كەرەعار تەسٸلدەر الدىڭعى قاتارعا شىققان كٷردەلٸ حالىقارالىق جاعدايدىڭ شيەلەنٸسكەن قاۋٸپتٸ كەزەڭٸنە قادام باستى.
ٶزارا سەنٸمنٸڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ قازٸرگٸ زاماننىڭ باستى ەرەكشەلٸگٸنە اينالدى.
وسىنداي جاعدايلاردا ٶزارا سەنٸمگە, تەڭ جەنە اشىق ديالوگقا نەگٸزدەلگەن بٸرەگەي «شانحاي رۋحىن» نىعايتۋ اسا ماڭىزدى.
بٸزدٸڭ الدىمىزدا شىۇ ەلەۋەتٸن تولىق پايدالانۋ مٸندەتٸ تۇر. ۇيىم قىزمەتٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ جەنە ەرتٷرلٸ سالاداعى كٶپجاقتى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ بارلىق قاتىسۋشى مەملەكەتتٸڭ مٷددەسٸنە ساي كەلەدٸ.
ۇيىم قىزمەتٸن ودان ەرٸ جەتٸلدٸرٸپ, شىۇ كەڭٸستٸگٸندە جەنە ودان تىس جەرلەردە نەگٸزگٸ ٷردٸستەردٸ بولجاۋ ٸسٸن كٷشەيتۋ ماڭىزدى.
شىۇ قىزمەتٸ ونىڭ جارعىلىق قۇجاتتارىندا كٶرسەتٸلگەن نەگٸزگٸ قاعيداتتاردىڭ ٶزەكتٸلٸگٸن ايقىندادى. ولار: ەكسترەميزم, تەرروريزم, سەپاراتيزم سەكٸلدٸ «ٷش زۇلىمدىققا» قارسى كٷرەس, مەملەكەتتەردٸڭ ەگەمەندٸگٸ مەن تەرريتورييالىق تۇتاستىعىن قورعاۋ, ٸشكٸ ٸستەرگە ارالاسپاۋ.
ۇيىمنىڭ نەگٸزگٸ مٸندەتٸ ايماقتىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ نىعايتۋ بولىپ قالا بەرەدٸ.
اتالعان ٶزەكتٸ سالادا بٸرلەسە قىزمەت ەتۋدٸ كٶزدەيتٸن بۇرىن قابىلدانعان قۇجاتتاردى ٸسكە اسىرۋدى جالعاستىرۋ قاجەت. سوندىقتان قورعانىس ۆەدومستۆولارى مەن ارنايى قىزمەتتەر اراسىندا ەسكەري-ساياسي ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋدى ۇسىنامىن.
وسى رەتتە شىۇ-نىڭ ورتالىق ازييا ٶڭٸرلٸك اقپاراتتىق ٷيلەستٸرۋ ورتالىعىمەن اراداعى قاتىناستاردى نىعايتۋ ماڭىزدى رٶل اتقارا الادى.
ۇيىمنىڭ اقپاراتتىق كەڭٸستٸگٸن قورعاۋ ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋ ٷشٸن كيبەرقىلمىسپەن كٷرەس مەسەلەلەرٸنٸڭ ٶزەكتٸلٸگٸ ارتا تٷسەدٸ.
بٸز شىۇ-نى جاھاندىق ەكونوميكالىق پلاتفورماعا اينالدىرۋىمىز كەرەك.
بٸزدٸڭ ۇيىم ادامي, رەسۋرستىق جەنە تەحنولوگييالىق ەلەۋەتٸ بار ەلەمنٸڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان ەكونوميكاسىن بٸرٸكتٸرەدٸ.
شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ ٷلەسٸ ەلەمدٸك جالپى ٸشكٸ ٶنٸمنٸڭ شامامەن تٶرتتەن بٸرٸن قۇرايدى, ياعني 23 تريلليون دوللاردان اسادى.
بٸزدە ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستاردىڭ, كٶمٸردٸڭ, سيرەك مەتالداردىڭ جەنە جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸنٸڭ ەڭ باي قورى بار.
مەن جوعارىدا ايتقانداي, بٸزدٸڭ ۇيىمنىڭ يدەيالىق جەنە ينستيتۋتسيونالدىق نەگٸزدەرٸندە كەرەعارلىق پەن بلوكتارعا بٶلٸنۋشٸلٸك جوق. بۇل شىۇ-نىڭ حالىقارالىق بەدەلٸ مەن تانىمالدىعىنىڭ ارتۋىنا ىقپال ەتتٸ. سونىڭ ارقاسىندا ۇيىم ەڭ تابىستى بٸرلەستٸككە اينالدى.
سوندىقتان شىۇ ٷدەرٸسٸنە قاتىساتىن ەلدەردٸڭ گەوگرافيياسى جىلدان جىلعا كەڭەيٸپ كەلەدٸ.
بۇل – ۇيىمنىڭ جوعارى سۇرانىسقا يە ەكەنٸنٸڭ ايقىن دەلەلٸ. مەنٸڭ پٸكٸرٸمشە, شىۇ – قازٸر ەلەمدەگٸ ەڭ تابىستى حالىقارالىق ۇيىم.
بٸز تاۋارلاردىڭ, كاپيتالدىڭ, كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەر مەن تەحنولوگييالاردىڭ ەركٸن اينالىمىنا كەزەڭ-كەزەڭمەن كٶشۋ ٷشٸن شىۇ-داعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى تٷرلٸ فورمادا دامىتۋدى قولدايمىز.
ۇيىم كەڭٸستٸگٸندەگٸ ٶسٸمنٸڭ قوزعاۋشى كٷشٸ - شىۇ اياسىندا اۋقىمدى ەكونوميكالىق جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋ.
بٸزدٸڭ الدىمىزدا ۇيىمنىڭ جوبالىق قىزمەتٸن تيٸستٸ قارجىلاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸ تۇر.
ول ٷشٸن بٸزدە بارلىق قاجەتتٸ ەكونوميكالىق تەتٸكتەر, ەزٸرلەنگەن ستراتەگييالار, ٶزارا ٸس-قيمىلدىڭ ەگجەي-تەگجەيلٸ باعدارلامالارى مەن جوسپارلارى بار. ەندٸ سولاردى جٷزەگە اسىرۋ عانا قالادى.
ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ باسىم باعىتتارى سانالاتىن ترانزيتتٸك-كٶلٸك سەكتورى, ازىق-تٷلٸك جەنە ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸنە ارنايى توقتالعىم كەلەدٸ.
شىۇ ەلدەرٸنٸڭ تيٸمدٸ ەكونوميكالىق جەنە كٶلٸك دەلٸزدەرٸن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ىنتىماقتاستىق تۇجىرىمداماسىنىڭ قابىلدانۋى ٶزارا لوگيستيكالىق بايلانىستى جاقسارتۋداعى ماڭىزدى جەتٸستٸك بولدى.
ەڭگٸمە «قىتاي – ەۋروپا» باعىتى جەنە ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك باعىتى بويىنشا تەمٸرجول تاسىمالى, سونداي-اق قازاقستان مەن قىتاي شەكاراسىندا ٷشٸنشٸ تەمٸرجول ٶتكەلٸنٸڭ قۇرىلىسىن سالۋ جوسپارى تۋرالى بولىپ وتىر.
وسىعان وراي, مەن شىۇ-داعى سەرٸكتەستەردٸ جاڭا مٷمكٸندٸكتەردٸ پايدالانۋعا شاقىرامىن.
شىعىس ازييادان پارسى شىعاناعى ەلدەرٸنە شىعاتىن ەڭ قىسقا «قازاقستان-تٷرٸكمەنستان-يران» تەمٸر جولىنىڭ ەلەۋەتٸ زور.
قازاقستان مەن ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸ اراسىنداعى ترانزيتتٸك-كٶلٸك ىنتىماقتاستىعى قارقىندى دامىپ كەلەدٸ.
ٶڭٸرٸمٸزدەگٸ ەلدەردٸڭ ٶزارا بايلانىسىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان پەرسپەكتيۆتٸ جوبالاردىڭ جٷزەگە اسىرىلۋىن قۇپتايمىز.
بٸز ورتالىق جەنە وڭتٷستٸك ازييا اراسىنداعى كٶلٸك باعىتتارىن كەڭەيتۋ, «سولتٷستٸك-وڭتٷستٸك» جەنە «شىعىس-باتىس» ترانسەۋرازييالىق دەلٸزدەرٸن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-ەرەكەتتەردٸ قولدايمىز.
جالپى, بٸز جاڭا مۋلتيمودالدى كٶلٸك دەلٸزدەرٸ مەن لوگيستيكالىق ورتالىقتار اشۋدى جەنە قولدانىستاعىلارىن جاڭعىرتۋدى قۇپتايمىز.
ازىق-تٷلٸك جەنە ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸنە ارنايى توقتالعىم كەلەدٸ.
شىۇ مەملەكەتتەرٸ – ەلەمدەگٸ ەڭ ٸرٸ اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋشٸ ەرٸ ەكسپورتتاۋشى ەلدەر.
بٸز شىۇ ايماعىندا دا, ودان تىس جەرلەردە دە اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ ساۋداسىن كەڭەيتۋدٸ ىنتالاندىرۋىمىز كەرەك.
مەملەكەتتەرٸمٸزدٸڭ حالىقارالىق ازىق-تٷلٸك ٶندٸرٸسٸ مەن جەتكٸزۋ تٸزبەگٸنٸڭ ٷزدٸكسٸز جۇمىس ٸستەۋٸن قامتاماسىز ەتۋگە قاتىسۋى ەلەمدٸك ازىق-تٷلٸك نارىعىنداعى تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا كٶمەكتەسەدٸ.
سونداي-اق سۋ رەسۋرستارىن يگەرۋ مەن ۇتىمدى پايدالانۋعا كٶبٸرەك كٶڭٸل بٶلۋ قاجەت.
شىۇ-نىڭ ەنەرگەتيكالىق ستراتەگيياسىن بٸرلەسٸپ ەزٸرلەۋ جاھاندىق جەنە ٶڭٸرلٸك ەنەرگەتيكالىق تەپە-تەڭدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋگە ىقپال ەتەدٸ.
بٸز سونداي-اق جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسىن قابىلداۋدى ٶزەكتٸ دەپ سانايمىز.
قۇرمەتتٸ ەرٸپتەستەر!
بەرٸمٸز شىۇ-عا زور ٷمٸت ارتامىز.
ۇيىم اياسىنداعى كٶپقىرلى جەنە تابىستى ىنتىماقتاستىعىمىز مەملەكەتتەرٸمٸزدٸڭ دامۋىنا تىڭ سەرپٸن بەرەتٸنٸنە سەنەمٸن.
نازارلارىڭىزعا راقمەت!
