فوتو: Akorda.kz
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تٶراعالىعىمەن ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ كەڭەيتٸلگەن القا مەجٸلٸسٸ ٶتتٸ. جيىنعا پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ مەن مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ باسشىلارى, ٸٸم القاسىنىڭ مٷشەلەرٸ جەنە ورتالىق اپپاراتتىڭ باسشىلىق قۇرامى, ٶڭٸرلٸك پوليتسييا دەپارتامەنتتەرٸنٸڭ, اۋماقتىق قىلمىستىق اتقارۋ جٷيەسٸ دەپارتامەنتتەرٸنٸڭ باسشىلارى قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ رەسمي سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ مەملەكەتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸندە ايرىقشا رٶل اتقاراتىن قۇرىلىم ەكەنٸن اتاپ ٶتٸپ, قوعامدىق تەرتٸپتٸ ساقتاۋ, قىلمىسپەن كٷرەسۋ اسا ماڭىزدى مٸندەت سانالاتىنىن ايتتى.
– تەرتٸپ ساقشىلارىنىڭ قىزمەتٸ وڭاي ەمەس. بۇل بەلگٸلٸ. كٷن-تٷنٸ جۇمىس ٸستەيتٸن كەزدەر جيٸ بولادى. قاۋٸپ-قاتەر دە بار. تەۋلٸك بويى, ياعني 24 ساعات بويى ساقاداي ساي بولۋ ٷشٸن ەرەكشە قاجىر-قايرات پەن تٶزٸمدٸلٸك قاجەت. سەبەبٸ قيىن جاعدايعا تاپ بولعان جاندار, ەڭ الدىمەن, پوليتسييادان كٶمەك كٷتەدٸ. ازاماتتارىمىز سٸزدەرگە مەملەكەتتٸڭ, ياعني بيلٸكتٸڭ ٶكٸلٸ رەتٸندە قارايدى. قاۋٸپ-قاتەردەن قورعايدى دەپ سەنەدٸ. سوندىقتان سٸزدەرگە ەردايىم وراسان زور جاۋاپكەرشٸلٸك جٷكتەلەدٸ, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, پوليتسييا حالىقتىڭ قۇرمەتٸنە يە ماماندىقتىڭ بٸرٸ بولۋى كەرەك. سوندىقتان قازٸر ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارىنىڭ جۇمىسىن جەتٸلدٸرۋگە باسا مەن بەرٸلٸپ, پوليتسييا قىزمەتٸنٸڭ سەرۆيستٸك مودەلٸ ەنگٸزٸلٸپ جاتىر.
– «جۇرتقا جاقىن پوليتسييا» قاعيداتىن ورنىقتىرۋ ٷشٸن ناقتى شارالار قابىلدانۋدا. وسى قارقىندى توقتاتپاۋ كەرەك. پيلوتتىق جوبا اياسىندا قول جەتكەن جەتٸستٸكپەن شەكتەلٸپ قالۋعا بولمايدى. اشىعىن ايتقاندا, قىزمەت كٶرسەتۋدٸڭ سەرۆيستٸك مودەلٸ تۋرالى تەك ماماندار عانا ايتىپ جٷر. قاراپايىم ازاماتتار مەن قوعام ٶكٸلدەرٸ پٸكٸر بٸلدٸرٸپ جاتقان جوق. بۇل – حالىق ونىڭ ناقتى نەتيجەسٸن, وڭ ٶزگەرٸستەردٸ كٶرٸپ جاتقان جوق دەگەن سٶز. سونداي-اق سوتقا دەيٸنگٸ تەرگەۋ سالاسىنا دا نازار اۋدارعان جٶن. بۇل – قۇقىق قورعاۋ جٷيەسٸندەگٸ مەملەكەتتٸك قىزمەتتٸڭ ەرەكشە بٸر تٷرٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت قوعامداعى الاياقتىق ەرەكەتتەرگە تاعى بٸر ٶزەكتٸ مەسەلە رەتٸندە ارنايى توقتالدى.
– قازٸر كٶپتەگەن ازاماتتارىمىز الاياقتاردىڭ ايلاسىنا تٷسٸپ, الدانىپ قالىپ جاتىر. سوندىقتان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى الاياقتارعا قارسى تاباندى كٷرەس جٷرگٸزۋگە تيٸس. ولارعا ەشقانداي جەڭٸلدٸك جاسالماۋى كەرەك. سەبەبٸ الاياقتاردىڭ جاساعان ەرەكەتٸنەن حالىق زارداپ شەگۋدە. مىسالى, جاقىندا بٸر تۋريستٸك كومپانييا زاڭعا باعىناتىن بٸر توپ ازاماتتى الداپ, ولاردى قاجىلىققا جٸبەرگەن. ەندٸ كٸنەسٸز ادامدار ساۋد ارابيياسىنىڭ پوليتسييا ۋچاسكەسٸندە قاماۋدا وتىرۋعا مەجبٷر. وسىنداي الاياق كومپانييانىڭ زاڭعا قايشى ەرەكەتٸ ازاماتتارىمىزدىڭ دەنساۋلىعىنا, ولاردىڭ مورالدىق جاعدايىنا جەنە جالپى ەلٸمٸزدٸڭ بەدەلٸنە ٷلكەن نۇقسان كەلتٸرٸپ وتىر. بۇل جەردە, ەرينە, ادامداردىڭ قۇقىقتىق ساۋاتسىزدىعى دا بار. ەندٸ مەملەكەتٸمٸز, ياعني سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ ولارعا بارىنشا كٶمەكتەسۋٸ قاجەت. ال ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ الاياق كومپانييانىڭ باسشىلىعىن, قىزمەتكەرلەرٸن زاڭعا سەيكەس جاۋاپقا تارتۋعا تيٸس. ەدٸلەتتٸ قوعام قۇرامىز دەسەك, دەل وسىنداي ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ شەشۋٸمٸز كەرەك, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى پوليتسييانىڭ جوعارى دەڭگەيدەگٸ ٶكٸلدەرٸ ۋنيۆەرسيتەتتەرگە, مەكتەپتەرگە بارىپ, زاڭداردى جاستارعا تٷسٸندٸرۋٸ كەرەك ەكەنٸن ايتتى. ەسٸرەسە, زاڭ بۇزۋدىڭ سالدارىن انىق كٶرسەتۋٸ قاجەت.
– ٶكٸنٸشكە قاراي, بٸزدٸڭ جاستارىمىزدىڭ اراسىندا زاڭ ساۋاتسىزدىعى كەڭٸنەن تارالعان, باسقا سٶزبەن ايتقاندا, جاستارىمىز زاڭدى بٸلمەيدٸ, زاڭدى ساقتاۋدىڭ مەن-ماڭىزىن تٷسٸنبەيدٸ. ال مۇنداي قۇقىقتىق ساۋاتسىزدىقتىڭ سالدارى ٶتە اۋىر. مەن ەربٸر جيىندا قوعامىمىزدا زاڭ ٷستەمدٸگٸ بولۋ كەرەك, سونىڭ نەگٸزٸندە تەرتٸپ بولۋ كەرەك دەپ ايتىپ جٷرمٸن. پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸ وسى قاراپايىم تۇجىرىمدامانى حالىققا, ازاماتتارعا, ەسٸرەسە, جاستارعا جەتكٸزۋٸ كەرەك, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت ازاماتتارىمىز قيىن جاعدايعا تاپ بولعاندا بيلٸك ٶكٸلدەرٸ ەدٸلدٸكتٸ تەز ارادا قايتا ورناتادى, كٸنەلٸلەردٸ جاۋاپقا تارتادى جەنە شىعىندى ٶتەۋگە كٶمەكتەسەدٸ دەپ ٷمٸتتەنەتٸنٸن ايتتى. سوندىقتان ارىز-شاعىمداردى بارىنشا جىلدام ەرٸ كەسٸبي تٷردە قاراستىرىپ, ەرەكەت ەتۋ قاجەت.
– الايدا شاعىمداردىڭ كٶپتٸگٸ قۇقىق قورعاۋ جٷيەسٸنٸڭ بۇل مٸندەتتٸ تيٸستٸ دەڭگەيدە اتقارا الماي جاتقانىن كٶرسەتەدٸ. ازاماتتار جىلدار بويى تالاي مەكەمەنٸڭ تابالدىرىعىن توزدىرىپ, ناقتى جاۋاپ تاپپاي, شىندىققا قول جەتكٸزە الماي جٷر. سوندىقتان مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا قۇقىق قورعاۋ جٷيەسٸن رەفورمالاۋ جٶنٸندەگٸ كوميسسييا قىلمىستىق جەنە قىلمىستىق پروتسەستٸك زاڭنامانى جەتٸلدٸرۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن ەزٸرلەدٸ. بۇل قۇجات تەرگەۋشٸلەردٸڭ جەنە انىقتاۋشىلاردىڭ جۇمىسىن جەڭٸلدەتۋ ٷشٸن كەرەك. باستى ماقسات – ولاردى ارتىق رەسٸمدەردەن, قۇجاتتاردان ارىلتۋ. تٷپتەپ كەلگەندە, مۇنىڭ بەرٸ سٸزدەرگە كٶمەك سۇراپ كەلگەن ازاماتتار ٷشٸن جاسالىپ جاتىر. بيۋروكراتييا جويىلسا, پوليتسييانىڭ ۋاقىتى ٷنەمدەلەدٸ, كٷش-قۋاتى بوسقا جۇمسالمايدى. ازاماتتاردىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەسٸن شەشۋگە كٶبٸرەك مٷمكٸندٸك تۋادى. بٸزدٸڭ ازاماتتارىمىزعا قۇرعاق ەسەپتەر ەمەس, سٸزدەردٸڭ قىزمەتتەرٸڭٸزدەگٸ ەلەۋلٸ ٶزگەرٸستەر مەن ناقتى نەتيجەلەر قاجەت. سەرۆيستٸك مودەلدٸڭ مەنٸ – وسى. ونىڭ نەگٸزگٸ تەسٸلدەرٸ پوليتسييا قىزمەتٸنٸڭ بارلىق اسپەكتٸلەرٸ مەن سالالارىنا ەنگٸزٸلۋٸ كەرەك, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى وتباسىنداعى تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ جۇمىسىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارۋ كەرەك ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– ستاتيستيكا كٶڭٸل كٶنشٸتپەيدٸ. سوڭعى ەكٸ جارىم جىلدا ٷيدەگٸ زورلىق-زومبىلىقتىڭ سالدارىنان 300 ادام كٶز جۇمدى. دەنساۋلىققا اۋىر زييان كەلتٸرۋدٸڭ 878 فاكتٸسٸ جەنە ورتاشا زييان كەلتٸرۋدٸڭ 808 فاكتٸسٸ تٸركەلگەن. وسىنداي قۇقىق بۇزۋشىلىقتار بويىنشا 37 مىڭنان استام ادام ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلدى. جاعدايدى تٷزەۋ ٷشٸن الدىن الۋ شارالارىن كەشەندٸ تٷردە جٷرگٸزۋ قاجەت. بۇل جەردە ۋچاسكەلٸك ينسپەكتورلار شەشۋشٸ رٶل اتقارادى. ۋاقتىلى شارالار قابىلدانسا, وتباسىلىق جەنە تۇرمىستىق ۇرىس-كەرٸس كەزٸندە جاسالعان قىلمىستاردىڭ كٶپشٸلٸگٸنٸڭ الدىن الۋعا بولار ەدٸ. ياعني بٸرەۋدٸڭ ٶمٸرٸ مەن دەنساۋلىعىن ساقتاپ قالار ەدٸك. مۇنى تەجٸريبە كٶرسەتتٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنتتٸڭ پٸكٸرٸنشە, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ەرقاشان باستى نازاردا ۇستاۋعا تيٸس تاعى بٸر ماڭىزدى مەسەلە – جول قاۋٸپسٸزدٸگٸ دەڭگەيٸن ارتتىرۋ.
– سوڭعى ٷش جىلدا جول-كٶلٸك وقيعالارىنىڭ سانى 9 پايىزعا ٶستٸ. ونىڭ سالدارىنان 6,5 مىڭنان استام ازامات قازا تاۋىپ, 55 مىڭنان استامى جاراقات الدى. شىن مەنٸندە, بٸز جىل سايىن ٸرٸ ەلدٸ مەكەندەردٸڭ حالقىنان ايىرىلىپ وتىرمىز. بۇل – ەلٸمٸز ٷشٸن ناعىز قاسٸرەت. بٸز ادامداردىڭ ٶمٸرٸ مەن دەنساۋلىعى ەڭ باستى قۇندىلىق ەكەنٸن ٷنەمٸ ايتامىز. سوندىقتان جاعدايدى تٷزەۋ ٷشٸن جٷيەلٸ شارالار قابىلداۋ كەرەك. ەڭ الدىمەن, بارلىق ازاماتتىڭ نازارىن جول جٷرۋ ەرەجەلەرٸن مٷلتٸكسٸز ساقتاۋعا اۋدارۋ كەرەك. مەسەلەن, جاياۋ جٷرگٸنشٸلەردٸڭ كٸنەسٸنەن تەك بيىلدىڭ ٶزٸندە 164 جول-كٶلٸك وقيعاسى بولىپ, سالدارىنان 24 ادام قازا تاپتى, 142 ادام جاراقات الدى. اپاتتاردىڭ كٶپتٸگٸ جول قاۋٸپسٸزدٸگٸ دەڭگەيٸنٸڭ اۆتوموبيلدەر سانىنىڭ ٶسٸمٸنە ساي كەلمەيتٸنٸن كٶرسەتەدٸ. بۇل جول ينفراقۇرىلىمىنا دا, ونىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە جاۋاپ بەرەتٸن قىزمەتتەردٸڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋعا دا قاتىستى. جۋىردا عانا ەلەكتر ساموكاتتارىن جەنە باسقا دا جەكە كٶلٸك قۇرالدارىن پايدالانۋ تەرتٸبٸن رەتتەيتٸن زاڭ قابىلداندى. ەندٸ كٶلٸكتٸڭ جاڭا تٷرلەرٸن ٸس جٷزٸندە قاۋٸپسٸز پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
بۇل رەتتە مەملەكەت باسشىسى ەل اۋماعىنا رەتسٸز ەكەلٸنگەن شەتەلدٸك كٶلٸكتەر دە جولداعى جاعدايدى ۋشىقتىرىپ جٸبەرگەنٸن ايتتى.
– مۇنداي كٶلٸكتەردٸ تٸزگٸندەگەن جٷرگٸزۋشٸلەر جول جٷرۋ ەرەجەسٸن ٶرەسكەل بۇزدى جەنە كٶبٸنە جازاسىز قالدى. قازٸر مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا بۇل كٶلٸكتەردٸڭ مەسەلەسٸن قۇقىقتىق تۇرعىدا رەتتەۋ ٷشٸن زاڭداستىرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. ۋەكٸلەتتٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ٷستٸرت شەشٸمٸ وسىنداي كٶلٸكتەردٸڭ ەلگە جاپپاي ەكەلٸنۋٸنە سەبەپشٸ بولدى. ەندٸ جٸبەرٸلگەن ولقىلىقتاردى تٷزەۋگە مەجبٷر بولىپ وتىرمىز. ونىڭ ٸشٸندە ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ دە قاتەلٸكتەرٸ بار. بۇدان بٶلەك, شەتەلدٸك كٶلٸكتەردٸ ەكەلۋمەن جەنە ونى ەسەپكە قويۋمەن اينالىساتىن قىلمىستىق سحەمالار پايدا بولدى. وعان پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ دە قاتىسى بار. ەدٸلەتتٸ ەرٸ قۇقىقتىق مەملەكەتتە بٷكٸل قۇقىق قورعاۋ جٷيەسٸنٸڭ اتىنا كٸر كەلتٸرەتٸن مۇنداي زاڭسىزدىقتارعا جول بەرٸلمەۋٸ كەرەك, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت ايرىقشا نازار اۋدارعان تاعى بٸر ٶزەكتٸ مەسەلە – ۇيىمداسقان قىلمىسپەن كٷرەس. ونىڭ ايتۋىنشا, ەل ٸشٸندە بولعان جايتتار, سونداي-اق تٶڭٸرەگٸمٸزدەگٸ گەوساياسي كەڭٸستٸكتە بولىپ جاتقان وقيعالار ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتارمەن ىمىراسىز كٷرەس جٷرگٸزۋدٸڭ اسا ماڭىزدى ەكەنٸن كٶرسەتتٸ.
– ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ ٶكٸلدەرٸمەن «بارماق باستى, كٶز قىستى» ەرەكەتتەرگە بارۋعا, استىرتىن مەمٸلە جاساۋعا, سىبايلاستىققا جول بەرٸلمەيدٸ ەرٸ قاتاڭ تىيىم سالىنادى. كەزٸندە اباي «كٷشٸك اسىراپ, يت ەتتٸم, ول بالتىرىمدى قاناتتى. بٸرەۋگە مىلتىق ٷيرەتتٸم, ول مەرگەن بولدى, مەنٸ اتتى» دەپ ايتقان. تاياۋداعى وقيعالار قىلمىس ەلەمٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ, تٷپتەپ كەلگەندە, مەملەكەت پەن زاڭعا باعىناتىن ازاماتتارعا قارسى باس كٶتەرٸپ, ساياسي تالاپ قويۋعا جەنە ٶز دەگەنٸن جاساتۋعا تىرىساتىنىن كٶرسەتتٸ, – دەدٸ پرەزيدەنت.
سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى زاڭعا باعىنۋ مەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ اراجٸگٸن ناقتى اجىراتا بٸلۋ قاجەت ەكەنٸنە توقتالدى.
– قوعامدا زاڭ مەن تەرتٸپ قاتاڭ ساقتالۋى كەرەك. سوندا عانا ەلٸمٸز ٶسٸپ-ٶركەندەيدٸ. بۇل – مىزعىماس قاعيدا. قىلمىسكەرلەرمەن كٷرەس ىمىراسىز جٷرگٸزٸلۋگە تيٸس. بٸردە بٸر قۇقىق بۇزۋشىلىقتى ەلەۋسٸز قالدىرۋعا بولمايدى. مۇندا ۇساق-تٷيەك دەگەن جوق. پوليتسييا قىزمەتكەرٸ زاڭعا باعىناتىن ادامعا قۇرمەتپەن قاراۋى كەرەك. ال تەرتٸپ بۇزۋشىلارمەن زاڭ اياسىندا سٶيلەسۋ قاجەت. ادامدى ازاپتاۋعا, قيناۋعا, تەرگەۋدٸڭ تىيىم سالىنعان تەسٸلدەرٸن قولدانۋعا مٷلدەم جول بەرٸلمەيدٸ. ەربٸر تەرتٸپ ساقشىسى مۇنى جەتە تٷسٸنۋگە تيٸس. كٷندەلٸكتٸ جۇمىستا وسى تالاپتار ساقتالسا, ازاماتتاردىڭ پوليتسيياعا دەگەن سەنٸمٸ ارتادى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
بۇل رەتتە مەملەكەت باسشىسى پوليتسيياعا قوعام تاراپىنان دا تيٸستٸ قۇرمەت كٶرسەتٸلۋٸ كەرەك دەپ سانايدى. پرەزيدەنتتٸڭ پٸكٸرٸنشە, تەرتٸپ ساقشىسىنىڭ زاڭدى تالابىنا باعىنباۋ, وعان قوقان-لوقى كٶرسەتۋ, تٸپتٸ كٷش قولدانۋ دۇرىس ەمەس. مۇنداي جاعدايدا بۇزاقىلار جاۋاپسىز قالماۋى قاجەت. ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە پوليتسيياعا قاتىستى تٷرلٸ بەينەجازبالار بار. كەيبٸر ادامدار قاساقانا ارانداتۋشىلىق جاسايدى. سونداي كەزدە ۇستامدىلىق تانىتىپ, دٶرەكٸ ەرەكەتتەرگە جول بەرمەۋ ٶتە ماڭىزدى. تەرتٸپ ساقشىسى ساۋاتتى سٶيلەپ, ٶزٸن لايىقتى ۇستاۋى قاجەت.
پرەزيدەنت سٶزٸن قورىتىندىلاي كەلە, ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارىنىڭ جۇمىسىن مەملەكەت جوعارى باعالايتىنىن اتاپ ٶتٸپ, سوڭعى ٷش جىلدا اتقارىلعان ناقتى شارالار تۋرالى ايتتى.
– جالاقىنى بٸرنەشە رەت كٶتەردٸك. تۇرعىن ٷي تٶلەمدەرٸن الاتىن قىزمەتكەرلەر كٶبەيدٸ. قازٸر ولاردىڭ سانى 38 مىڭنان استى. ۇلتتىق ۇلانعا قولداۋ كٶرسەتٸلۋدە. ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى نىعايتۋ ٷشٸن جىل سايىن قوماقتى قارجى بٶلٸنٸپ وتىر. يننوۆاتسييالىق تەحنولوگييالار ەنگٸزٸلۋدە. جالپى, ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارىنا قولداۋ كٶرسەتٸلە بەرەدٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
القا مەجٸلٸسٸندە ٸشكٸ ٸستەر مينيسترٸ مارات احمەتجانوۆ سٶز سٶيلەپ, ناشاقورلىق, ادام ساۋداسى, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق سيياقتى قوعامداعى كەسەلدەر مەن قىلمىستىڭ الدىن الۋ جەنە ولارعا قارسى كٷرەس شارالارى, سونداي اق قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىندا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان رەفورمالار جٶنٸندە ارنايى بايانداما جاسادى.
پرەزيدەنت مينيستردٸڭ بايانداماسىنا قاتىستى پٸكٸر بٸلدٸرە وتىرىپ, ناشاقورلىقپەن جەنە ەسٸرتكٸ ساۋداسىمەن كٷرەسۋ ٷشٸن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى شۇعىل شارالار قابىلداۋى قاجەت ەكەنٸن ايتتى. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى الاياقتىقپەن كٷرەسۋگە باعىتتالعان الدىن الۋ شارالارىن كٷشەيتۋ ماڭىزدى ەكەنٸنە نازار اۋداردى.
بۇدان بٶلەك, جيىندا استانا قالاسى پوليتسييا دەپارتامەنتٸنٸڭ باستىعى مارات تٶلەباەۆ, الماتى قالاسى پوليتسييا دەپارتامەنتٸنٸڭ باستىعى ارىستانعاني زاپپاروۆ, قاراعاندى وبلىسى پوليتسييا دەپارتامەنتٸنٸڭ باستىعى سانجار ەدٸلوۆ بايانداما جاسادى.
جيىن الدىندا پرەزيدەنتكە پوليتسييا قىزمەتٸندە قولدانىلاتىن تسيفرلىق جوبالار تانىستىرىلدى. اتاپ ايتقاندا, مەملەكەت باسشىسىنا ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارىندا كيبەر قىلمىس جەنە ەسٸرتكٸ قىلمىستارىنا قارسى كٷرەس, داكتيلوسكوپييالىق تٸركەۋ, وتباسىنداعى زورلىق-زومبىلىققا پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋ جٷرگٸزۋ, كٶلٸكتەردٸ زاڭداستىرۋ جەنە جول-كٶلٸك اپاتىنىڭ ماتەريالدارىن ساقتاندىرۋ كومپانييالارىنا ونلاين بەرۋ سەكٸلدٸ ماڭىزدى مٸندەتتەردٸڭ ورىندالۋىن وڭتايلاندىرۋعا باعىتتالعان تسيفرلىق تەحنولوگييالار ەنگٸزٸلٸپ جاتقانى باياندالدى. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنا ۇلتتىق ۇلان مەن تۋريستٸك پوليتسييانىڭ جاڭا فورماسى تانىستىرىلدى.
