قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ حالىق الدىنداعى ەلەۋمەتتٸك مٸندەتتەمەلەردٸ ورىنداۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ اياسىندا قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ باستاعان ٷكٸمەتتٸك دەلەگاتسييا ەلٸمٸزدٸڭ باتىس ٶڭٸرلەرٸندە جۇمىس ساپارىمەن بولدى.
بۇل تۋرالى ٷكٸمەتتٸڭ رەسمي سايتىندا حابارلاندى.
دەلەگاتسييا قۇرامىندا ەنەرگەتيكا مينيسترٸ نۇرلان نوعاەۆ, قر پرەزيدەنتٸنٸڭ كٶمەكشٸسٸ قانات بوزىمباەۆ, «قازمۇنايگاز» ۇك اق باسقارما تٶراعاسى اليك ايدارباەۆ, سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى كامالجان نادىروۆ, يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى امانيياز ەرجانوۆ, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى ەرمەك الپىسوۆ, ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸ كوميتەتٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى تٶلەگەن وسپانوۆ بار.
13 ناۋرىزدا دەلەگاتسييا ماڭعىستاۋ, اتىراۋ وبلىستارىندا بولدى.
جۇمىس ساپارى بارىسىندا ەرالى توعجانوۆ بەس ٶڭٸردە وبلىس ەكٸمدەرٸ مەن مۇناي-گاز سەكتورى ٶكٸلدەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن مۇناي جەنە مۇناي گاز سالاسىنداعى قىزمەت كٶرسەتۋ كومپانييالارىنىڭ پروبلەمالىق مەسەلەلەرٸ بويىنشا بٸرقاتار كەزدەسۋلەر ٶتكٸزدٸ. كەزدەسۋلەردە ەلەمدٸك قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنا ەسەرٸ, سونداي-اق ەلەۋمەتتٸك-ەڭبەك كٷن تەرتٸبٸنٸڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸ تالقىلاندى.
«ەلەمدەگٸ ەكونوميكالىق جاعدايدى قيىنداتاتىن ەڭ ٷلكەن مەسەلە - مۇناي باعاسىنىڭ تٶمەندەۋٸ. سونىمەن قاتار, كوروناۆيرۋستىق ٸندەت ەكونوميكاعا كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزدٸ. وپەك+ مٷشەلەرٸنٸڭ كەلٸسپەۋشٸلٸگٸ مۇناي باعاسىنىڭ 30% تٶمەندەۋٸنە ەكەلدٸ. بولاشاقتا ەكونوميكالىق دامۋدىڭ ستسەنارييٸ جەنە بيۋدجەتتٸك پارامەترلەردٸڭ ەسەبٸ مۇنايدىڭ بٸر باررەلٸ 20-40 دوللار دەڭگەيٸندە ەسەپتەلۋٸ مٷمكٸن «, - دەدٸ ەرالى توعجانوۆ.
سونىمەن بٸرگە, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى جينالىسقا قاتىسۋشىلاردى ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىق پەن ۇلت دەنساۋلىعى مەسەلەلەرٸ ەل پرەزيدەنتٸنٸڭ تۇراقتى باقىلاۋىندا جەنە ٷكٸمەت قازٸردٸڭ ٶزٸندە قاجەتتٸ شارالاردى قابىلداۋدا دەدٸ.
«بٸرٸنشٸدەن, بارلىق ەلەۋمەتتٸك مٸندەتتەمەلەر ۋاقتىلى ورىندالادى. ەكٸنشٸدەن, ەڭبەك نارىعىنداعى تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ جەنە جۇمىسسىزدىقتىڭ كٷرت ٶسۋٸنە جول بەرمەۋ ٷشٸن ەلدٸ مەكەندەردٸ جٶندەۋ جەنە اباتتاندىرۋ بويىنشا ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن ارنايى جول كارتاسى جاسالىنۋدا. بۇل رەتتە جۇمىستان بوساتىلاتىن جۇمىسشىلار مەن جۇمىسسىزداردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنەدٸ», - دەدٸ قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى.
ازاماتتاردىڭ ەل-اۋقاتىن ساقتاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتكەن ەرالى توعجانوۆ جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك ورگاندارى مەن جۇمىس بەرۋشٸلەردٸ ەر ايماقتا ەلەۋمەتتٸك كەپٸلدٸكتەردٸ قامتاماسىز ەتۋ شارالارىن كٷشەيتۋگە شاقىردى.
«ٶزدەرٸڭٸز بٸلەسٸزدەر, مۇناي-گاز سالاسى - ەل ەكونوميكاسىنىڭ نەگٸزگٸ قوزعاۋشى كٷشٸ. حالىقتىڭ ەل-اۋقاتى ٷشٸن ەڭ باستىسى - جۇمىسپەن قامتۋ. سوندىقتان بٷگٸنگٸ تاڭدا جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ جەنە قىزمەتكەرلەرگە ەڭبەكاقىنى ۋاقتىلى تٶلەۋ ٶتە ماڭىزدى», - دەدٸ ەرالى توعجانوۆ.
كەزدەسۋلەر بارىسىندا وبلىس ەكٸمدەرٸ ٷكٸمەت مٷشەلەرٸنە ٶز ايماقتارىنداعى ەلەۋمەتتٸك-ەڭبەك جاعدايى تۋرالى تولىق اقپارات بەردٸ.
ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ سەرٸكباي ترۇموۆتىڭ ايتۋىنشا, 9 بانكروتتىق كەسٸپورىندا 127 قىزمەتكەرگە 75,9 ميلليون تەڭگە كٶلەمٸندە جالاقى قارىزدارى بار. ولاردىڭ قايتارىمى بانكروتتىق رەسٸمدەر اياسىندا جٷزەگە اسىرىلادى. جالپى وبلىستا ەكٸ مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورىندارى قۇرىلدى, ال 293 726 تەڭگە كٶلەمٸندەگٸ جالاقى رەسپۋبليكا بويىنشا ورتاشا كٶرسەتكٸشتەن جوعارى. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەكتٸ 2,5 مىڭ وتباسى الادى.
اتىراۋ وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ماحامبەت دوسمۇحامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, ايماقتاعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ 4,8% قۇرايدى. اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك 1200 وتباسىنا كٶرسەتٸلەدٸ. جالپى وبلىستا ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ ٷشٸن بارلىق شارالار قابىلدانۋدا. اتىراۋ وبلىسىندا جالاقى 334 583 تەڭگەنٸ قۇرايدى. بۇل دا رەسپۋبليكاداعى ورتاشا ايلىق كٶرسەتكٸشتەن اسادى. بٷگٸنگٸ تاڭدا بارلىق رەسپۋبليكالىق مۇنايدىڭ 52%-ى اتىراۋ وبلىسىندا ٶندٸرٸلەدٸ. ٸرٸ ٶندٸرۋشٸ كومپانييالار - «تەڭٸزشەۆرويل» جشس, «نكوك», «قازمۇنايگاز» اق. قازٸرگٸ ۋاقىتتا مۇناي ٶندٸرٸسٸ سالاسىندا 15 مىڭعا جۋىق جۇمىسشى, مۇناي سەرۆيستٸك كومپانييالاردا 80 مىڭعا جۋىق ادام جۇمىس ٸستەيدٸ.
قر پرەزيدەنتٸنٸڭ كٶمەكشٸسٸ قانات بوزىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت مۇناي باعاسىنىڭ قۇلدىراۋى مەن پاندەمييامەن بايلانىستى داعدارىستىق جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ بويىنشا جوسپار ەزٸرلەۋدە.
كەزدەسۋگە قاتىسقان تشو-نىڭ باس ديرەكتورى يمەر بوننەر «تەڭٸزشەۆرويل» كومپانيياسىنىڭ مۇناي ٶندٸرۋ مەن ونى قايتا ٶڭدەۋ جۇمىستارى قالىپتى جاعدايدا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ.
«تشو مۇناي باعاسىنىڭ تٶمەندەۋٸنە بايلانىستى قيىن ەكونوميكالىق جاعدايدان شىعا الادى. سەبەبٸ بٸزدٸڭ كومپانييا تاريحىندا وسىنداي كەزەڭ بولعان. سونىمەن قاتار, جۇمىسشىلاردىڭ قىسقارۋى بولمايدى. بٸز ٶزٸمٸزدٸڭ بيزنەس-شەشٸمدەرٸمٸزدٸ قاراپ جاتىرمىز جەنە بارلىق مٸندەتتەمەلەردٸ ورىندايمىز», - دەدٸ تشو باس ديرەكتورى.
14 ناۋرىزدا ٷكٸمەتتٸك دەلەگاتسييا اقتٶبە وبلىسىندا بولدى.
وبلىس اكتيۆٸ, ٶڭٸردٸڭ بەلسەندٸلەرٸ جەنە ايماقتاعى ەڭ ٸرٸ مۇناي-سەرۆيستٸك كومپانييالار باسشىلارىمەن كەزدەسۋٸ بارىسىندا اقتٶبە وبلىسىنىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەڭبەك سالاسىنداعى اعىمداعى جاعدايى ەگجەي-تەگجەيلٸ سٶز بولدى. ايماقتىڭ ٶنەركەسٸپ قۇرىلىمىنداعى مۇناي گاز ٷلەسٸ ٷلكەن, 35% -دان استامىن قۇرايدى.
اقتٶبە وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ وڭداسىن ورازاليننٸڭ ايتۋىنشا, ايماقتىڭ مۇناي-گاز سالاسى كەسٸپورىندارىندا 15 مىڭنان استام قىزمەتكەر جۇمىس ٸستەيدٸ. جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ اياسىندا بارلىق كومپانييالارمەن ۇجىمدىق شارتتار مەن مەموراندۋمدارعا قول قويىلدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سەيكەس وسى جىلدىڭ باسىنان باستاپ مۇناي-گاز سالاسىندا جالاقىنىڭ ٶسۋٸ ورتا ەسەپپەن 15% قۇرادى نەمەسە 11 مىڭعا جۋىق قىزمەتكەردٸ قامتىدى. باسقا كەسٸپورىنداردا جالاقىنى كٶتەرۋ مەسەلەسٸ قۇرىلتايشىلاردىڭ قاراۋىندا.
ٷكٸمەتتٸك دەلەگاتسييانىڭ جۇمىس ساپارى باتىس قازاقستان وبلىسىندا جالعاستى.
باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ عالي ىسقاليەۆ ٷكٸمەتتٸك دەلەگاتسييا مٷشەلەرٸن ٶڭٸردەگٸ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جاعدايمەن جەنە مۇناي-گاز سالاسىنداعى كەسٸپورىنداردىڭ جۇمىسىنىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸمەن تانىستىردى.
وبلىس كەسٸپورىندارىندا جاعداي تۇراقتى. كەسٸپورىندار قالىپتى رەجيمدە جۇمىس ٸستەپ تۇر.
ايماقتاعى ٸرٸ مۇناي-گاز جوبالارىندا COVID-19 جاعدايىنا جەنە ۆاليۋتا باعامىنىڭ ٶزگەرۋٸنە بايلانىستى شتات سانىن قىسقارتۋ جوسپارلانبايدى.
وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ايتۋىنشا, بٷگٸندە وبلىستا شەتەلدٸك جۇمىس كٷشٸن تارتاتىن 108 كەسٸپورىن مەن ۇيىمدا بارلىعى 19 024 ادام جۇمىس ٸستەيدٸ. سوڭعى جىلدارى وتاندىق مامانداردىڭ ٷلەسٸ 94%-عا (17764) دەيٸن ٶستٸ, ال شەتەلدٸك مامانداردىڭ ٷلەسٸ 6%-عا (1260) دەيٸن تٶمەندەدٸ.
باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ورتاشا ايلىق جالاقىسى - 183 459 تەڭگە رەسپۋبليكالىق كٶرسەتكٸش دەڭگەيٸندە.
15 ناۋرىزدا پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى باستاعان ٷكٸمەت مٷشەلەرٸ قىزىلوردا وبلىسىنا باردى.
پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆتىڭ قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ قۋانىشبەك ىسقاقوۆپەن جەنە مۇناي-گاز سەكتورىنىڭ ٶكٸلدەرٸمەن كەزدەسۋٸندە جاڭا مۇناي كەن ورىندارىن يگەرۋ, وسى سالاعا جاڭا تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ, سونداي-اق مۇناي سەرۆيسٸندەگٸ تاريفتەردٸ يندەكستەۋ مەسەلەلەرٸ ەرەكشە ٶزەكتٸ بولدى.
قۋانىشبەك ىسقاقوۆتىڭ ايتۋىنشا, قىزىلوردا وبلىسىندا ورتاشا جالاقى 150 235 تەڭگەنٸ قۇرايدى, بۇل ەل بويىنشا ورتاشا دەڭگەيدەن تٶمەن.
جالپى, جۇمىسپەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا اعىمداعى جىلى مەملەكەتتٸك باعدارلامالاردى جٷزەگە اسىرۋ اياسىندا 13 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ جوسپارلانۋدا.
سونىمەن قاتار, وبلىس ەكٸمدٸگٸ جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ تۋرالى 3 مىڭعا جۋىق ٸرٸ جەنە ورتا كەسٸپورىندارمەن مەموراندۋمدارعا قول قويعان. وبلىستىڭ 30 ٸرٸ جەنە ورتا كەسٸپورىندارمەن جۇمىسشىلاردىڭ باقىلاناتىن اعىمىنا ارنالعان جول كارتاسىنا قول قويىلدى. اتالعان كارتا بويىنشا كەسٸپورىنداردان جۇمىسشىلاردىڭ جۇمىستان بوساتىلعان كەزٸندە ولاردىڭ مٷددەلەرٸ كادرلىق قاجەتتٸلٸككە سەيكەس قولداۋ تابادى.
ەرالى توعجانوۆ ٶڭٸرلەردٸ دامىتۋ مەسەلەلەرٸ ەل باسشىلىعىنىڭ ەرەكشە باقىلاۋىندا ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«وبلىستا داعدارىسقا قارسى شارالاردى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن, ەسٸرەسە ٶندٸرٸس نىساندارىنىڭ تۇراقتى جۇمىس ٸستەۋٸ مەن جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ تۇرعىسىنان كەشەندٸ شارالار قابىلداۋ قاجەت. ٶندٸرٸس كٶلەمٸنٸڭ قىسقارۋىنا بايلانىستى جۇمىسشىلاردىڭ بوساتىلۋىنا جول بەرٸلمەيدٸ. بۇل كٷردەلٸ مەسەلە», - دەپ اتاپ ٶتتٸ قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى.
ٶڭٸرلەردەگٸ كەزدەسۋلەردٸڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸنە جەنە وبلىس ەكٸمدٸكتەرٸنە بٸرقاتار پروبلەمالىق مەسەلەلەردٸ شەشۋدە مۇناي-گاز سالاسىنىڭ ٶكٸلدەرٸمەن ىنتىماقتاستىقتى كٷشەيتۋدٸ تاپسىردى.
ەڭ الدىمەن, ٶندٸرٸس جوسپارلارىن قايتا قاراۋ جەنە مۇناي باعاسىنىڭ ٶزگەرۋٸنە بايلانىستى داعدارىسقا قارسى جول كارتالارىن ەزٸرلەۋ تاپسىرىلدى.
ەڭبەك مٸندەتتەمەلەرٸن ورىنداۋ اياسىندا ەرالى توعجانوۆ ەڭبەك داۋلارىن بولدىرماۋ, جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ جەنە كەسٸپورىنداردىڭ جۇمىسشىلارىنا ۋاقتىلى جالاقى تٶلەۋ جٶنٸندە ناقتى شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى.
سونداي-اق كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسييانىڭ جەرگٸلٸكتٸ جەرلەردە ەنۋٸنە جەنە تارالۋىنا جول بەرمەۋگە باعىتتالعان شارالاردى كٷشەيتۋ قاجەتتٸلٸگٸ ايتىلدى.
بەس ٶڭٸرگە جاساعان ساپارىندا ەرالى توعجانوۆ وبلىس ەكٸمدەرٸنە ەلدە بۇقارالىق مەدەني جەنە سپورتتىق ٸس-شارالارعا ۋاقىتشا تىيىم سالۋ, شەكتەۋلٸ ورىنداردا سانيتارلىق رەجيمدٸ نىعايتۋ جەنە باسقا دا الدىن الۋ شارالارىن جٷزەگە اسىرۋدى ەرەكشە باقىلاۋعا الۋدى تاپسىردى. سونىمەن قاتار, ازاماتتاردى ازىق-تٷلٸكپەن جەنە قاجەتتٸ تاۋارلارمەن ٷزدٸكسٸز قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلدى.
