مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ حالىق الدىنداعى ەلەۋمەتتٸك مٸندەتتەمەلەردٸ ورىنداۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ اياسىندا قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ باستاعان ٷكٸمەتتٸك دەلەگاتسييا وسى كٷندەرٸ ەلٸمٸزدٸڭ باتىس وبلىستارىندا جۇمىس ساپارىمەن جٷر, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
دەلەگاتسييا قۇرامىندا: ەنەرگەتيكا مينيسترٸ نۇرلان نوعاەۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ كٶمەكشٸسٸ قانات بوزىمباەۆ, «قازمۇنايگاز» ۇك اق باسقارما تٶراعاسى اليك ايدارباەۆ, سونداي-اق ەڭبەك مينيسترلٸگٸ, يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ۆيتسە-مينيسترلەرٸ بار.
كەشە دەلەگاتسييا ماڭعىستاۋ جەنە اتىراۋ وبلىستارىندا بولدى. بٷگٸن اقتٶبە وبلىسىنا كەلدٸ. سودان كەيٸن باتىس قازاقستان جەنە قىزىلوردا وبلىستارىنا بارادى.
جۇمىس ساپارى بارىسىندا ەرالى توعجانوۆ باتىستاعى ٷش ايماقتا وبلىس ەكٸمدەرٸ مەن مۇناي-گاز سەكتورى ٶكٸلدەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن مۇناي جەنە مۇناي سالاسىنداعى قىزمەت كٶرسەتۋ كومپانييالارىنىڭ پروبلەمالىق مەسەلەلەرٸ بويىنشا بٸرقاتار كەزدەسۋلەر ٶتكٸزدٸ. كەزدەسۋلەردە ەلەمدٸك قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنا ەسەرٸ, سونداي-اق ەلەۋمەتتٸك-ەڭبەك كٷن تەرتٸبٸنٸڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸ تالقىلاندى.
«ەلەمدەگٸ ەكونوميكالىق جاعدايدى قيىنداتاتىن ەڭ ٷلكەن مەسەلە - مۇناي باعاسىنىڭ تٶمەندەۋٸ. سونىمەن قاتار, كوروناۆيرۋستىق ٸندەت ەكونوميكاعا كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزدٸ. وپەك + مٷشەلەرٸنٸڭ كەلٸسپەۋشٸلٸگٸ مۇناي باعاسىنىڭ 30% تٶمەندەۋٸنە ەكەلدٸ. بولاشاقتا بٸر باررەل ٷشٸن 20-40 دوللار دەڭگەيٸندە ەكونوميكالىق دامۋدىڭ ستسەنارييٸ جەنە بيۋدجەتتٸك پارامەترلەردٸڭ ەسەبٸ بار «, - دەدٸ ەرالى توعجانوۆ.
سونىمەن بٸرگە, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى جينالىسقا قاتىسۋشىلاردى ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىق پەن ۇلت دەنساۋلىعى مەسەلەلەرٸ ەل پرەزيدەنتٸنٸڭ تۇراقتى باقىلاۋىندا جەنە ٷكٸمەت قازٸردٸڭ ٶزٸندە قاجەتتٸ شارالاردى قابىلداۋدا دەپ سەندٸردٸ.
«بٸرٸنشٸدەن, بارلىق ەلەۋمەتتٸك مٸندەتتەمەلەر ۋاقىتىلى ورىندالادى. ەكٸنشٸدەن, ەڭبەك نارىعىنداعى تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ جەنە جۇمىسسىزدىقتىڭ كٷرت ٶسۋٸنە جول بەرمەۋ ٷشٸن ەلدٸ مەكەندەردٸ جٶندەۋ جەنە اباتتاندىرۋ بويىنشا ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن ارنايى جول كارتاسى جاسالىنۋدا. بۇل رەتتە جۇمىستان بوساتىلاتىن جۇمىسشىلار مەن جۇمىسسىزداردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنەدٸ», - دەدٸ قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى.
ازاماتتاردىڭ ەل-اۋقاتىن ساقتاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتكەن ەرالى توعجانوۆ جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك ورگاندارى مەن جۇمىس بەرۋشٸلەردٸ ەر ايماقتا ەلەۋمەتتٸك كەپٸلدٸكتەردٸ قامتاماسىز ەتۋ شارالارىن كٷشەيتۋگە شاقىردى.
«ٶزدەرٸڭٸز بٸلەسٸزدەر, مۇناي-گاز سالاسى - ەل ەكونوميكاسىنىڭ نەگٸزگٸ قوزعاۋشى كٷشٸ. حالىقتىڭ ەل-اۋقاتى ٷشٸن ەڭ باستىسى - جۇمىسپەن قامتۋ. سوندىقتان بٷگٸنگٸ تاڭدا جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ جەنە قىزمەتكەرلەرگە ەڭبەكاقىنى ۋاقتىلى تٶلەۋ ٶتە ماڭىزدى», - دەدٸ ەرالى توعجانوۆ.
كەزدەسۋلەر بارىسىندا وبلىس ەكٸمدەرٸ ٷكٸمەت مٷشەلەرٸنە ٶز ايماقتارىنداعى ەلەۋمەتتٸك-ەڭبەك جاعدايى تۋرالى تولىق اقپارات بەردٸ.
ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ سەرٸكباي تۇرىموۆتىڭ ايتۋىنشا, 9 بانكروتتىق كەسٸپورىندا 127 قىزمەتكەرگە 75,9 ميلليون تەڭگە كٶلەمٸندە جالاقى قارىزدارى بار. ولاردىڭ قايتارىمى بانكروتتىق رەسٸمدەر اياسىندا جٷزەگە اسىرىلادى. جالپى وبلىستا ەكٸ مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورىندارى قۇرىلدى, ال 293 726 تەڭگە كٶلەمٸندەگٸ جالاقى رەسپۋبليكا بويىنشا ورتاشا كٶرسەتكٸشتەن جوعارى. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەكتٸ 2,5 مىڭ وتباسى الادى.
اتىراۋ وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ماحامبەت دوسمۇحامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, ايماقتاعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ 4,8% قۇرايدى. اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك 1200 وتباسىنا كٶرسەتٸلەدٸ. جالپى وبلىستا ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ ٷشٸن بارلىق شارالار قابىلدانۋدا.
اتىراۋ وبلىسىندا جالاقى 334 583 تەڭگەنٸ قۇرايدى. بۇل دا رەسپۋبليكاداعى ورتاشا ايلىق كٶرسەتكٸشتەن اسادى.
بٷگٸنگٸ تاڭدا بارلىق رەسپۋبليكالىق مۇنايدىڭ 52% -ى اتىراۋ وبلىسىندا ٶندٸرٸلەدٸ. ٸرٸ ٶندٸرۋشٸ كومپانييالار - «تەڭٸزشەۆرويل» جشس, «نكوك», «قازمۇنايگاز» اق. قازٸرگٸ ۋاقىتتا مۇناي ٶندٸرٸسٸ سالاسىندا 15 مىڭعا جۋىق جۇمىسشى, ال 80 مىڭعا جۋىق ادام مۇناي سەرۆيستٸك كومپانييالاردا جۇمىس ٸستەيدٸ.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ كٶمەكشٸسٸ قانات بوزىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت مۇناي باعاسىنىڭ قۇلدىراۋى مەن پاندەمييامەن بايلانىستى داعدارىستىق جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ بويىنشا جوسپار ەزٸرلەۋدە.
كەزدەسۋگە قاتىسقان تشو-نىڭ باس ديرەكتورى يمەر بوننەر «تەڭٸزشەۆرويل» كومپانيياسىنىڭ مۇناي ٶندٸرۋ مەن ونى قايتا ٶڭدەۋ جۇمىستارى قالىپتى جاعدايدا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ.
«تشو مۇناي باعاسىنىڭ تٶمەندەۋٸنە بايلانىستى قيىن ەكونوميكالىق جاعدايدان شىعا الادى. سەبەبٸ بٸزدٸڭ كومپانييا تاريحىندا وسىنداي كەزەڭ بولعان. سونىمەن قاتار, جۇمىسشىلاردىڭ قىسقارۋى بولمايدى. بٸز ٶزٸمٸزدٸڭ بيزنەس-شەشٸمدەرٸمٸزدٸ قاراپ جاتىرمىز جەنە بارلىق مٸندەتتەمەلەردٸ ورىندايمىز», - دەدٸ تشو باس ديرەكتورى.
14 ناۋرىزدا ٷكٸمەتتٸك دەلەگاتسييا اقتٶبە وبلىسىنا كەلدٸ. ٶڭٸردٸڭ بەلسەندٸلەرٸمەن جەنە ايماقتاعى ەڭ ٸرٸ مۇناي-سەرۆيستٸك كومپانييالار باسشىلارىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا اقتٶبە وبلىسىنىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەڭبەك سالاسىنداعى اعىمداعى جاعدايى ەگجەي-تەگجەيلٸ سٶز بولدى. مۇناي-گاز سالاسى ايماقتىڭ ٶنەركەسٸپ قۇرىلىمىندا ەڭ ٷلكەن ٷلەسكە يە. ياعني 35% -دان اسادى.
اقتٶبە وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ وڭداسىن ورازاليننٸڭ ايتۋىنشا, ايماقتىڭ مۇناي-گاز سالاسى كەسٸپورىندارىندا 15 مىڭنان استام قىزمەتكەر جۇمىس ٸستەيدٸ. جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ اياسىندا بارلىق كومپانييالارمەن ۇجىمدىق شارتتار مەن مەموراندۋمدارعا قول قويىلدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سەيكەس وسى جىلدىڭ باسىنان باستاپ مۇناي-گاز سالاسىندا جالاقىنىڭ ٶسۋٸ ورتا ەسەپپەن 15% نەمەسە 11 مىڭعا جۋىق قىزمەتكەردٸ قۇرادى, ال باسقا كەسٸپورىنداردا جالاقىنى كٶتەرۋ مەسەلەسٸ قۇرىلتايشىلاردىڭ قاراۋىندا.
تۇتاستاي العاندا, از قامتىلعان ازاماتتارعا ەلەۋمەتتٸك قولداۋ كٶرسەتۋ جەنە كەسٸپورىنداردا اعىمداعى جەنە مەرزٸمٸ ٶتكەن جالاقى بويىنشا بەرەشەكتٸڭ جوقتىعىن ەسكەرە وتىرىپ, ٶڭٸرلەردە تۇراقتى ەلەۋمەتتٸك جاعداي بايقالدى.
كەزدەسۋدەن كەيٸن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸنە جەنە وبلىس ەكٸمدٸكتەرٸنە بٸرقاتار پروبلەمالىق مەسەلەلەردٸ شەشۋدە مۇناي-گاز سالاسىنىڭ ٶكٸلدەرٸمەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدى تاپسىردى.
بٸرٸنشٸدەن, ٶندٸرٸس جوسپارلارىن قايتا قاراۋ جەنە مۇناي باعاسىنىڭ ٶزگەرۋٸنە بايلانىستى داعدارىسقا قارسى جول كارتالارىن جاساۋ تاپسىرىلدى.
ەڭبەك مٸندەتتەمەلەرٸن ورىنداۋ اياسىندا ەرالى توعجانوۆ ەڭبەك داۋلارىن بولدىرماۋ, جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ جەنە كەسٸپورىنداردىڭ جۇمىسشىلارىنا ۋاقىتىلى جالاقى تٶلەۋ جٶنٸندە ناقتى شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى. ونىڭ ورىندالۋ بارىسىن باقىلاۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸنە جٷكتەلدٸ.
ٷكٸمەت دەلەگاتسيياسىنىڭ ماڭعىستاۋ, اتىراۋ جەنە اقتٶبە وبلىستارىنا ساپارى بارىسىندا پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ, وبلىس ەكٸمدەرٸنە جەرگٸلٸكتٸ جەرلەردە كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسييانىڭ تارالۋى بويىنشا ەپيدەميولوگييالىق جاعدايعا تۇراقتى مونيتورينگ جٷرگٸزۋدٸ تاپسىردى.
«بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدە كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىن بولدىرماۋ ٷشٸن شۇعىل شارالار قابىلدانعانىن بٸلەسٸزدەر. ٶكٸنٸشكە قاراي, بٸزدٸڭ ەلدە كوروناۆيرۋس قاۋپٸ تۋرالى اقپارات راستالدى. بٷگٸن بٸزدٸڭ الدىمىزدا كوروناۆيرۋستىق پنەۆمونيياعا قارسى تۇرۋ ماڭىزدى مٸندەت بولىپ تۇر», - دەپ اتاپ ٶتتٸ ەرالى توعجانوۆ.
اقتاۋ, اتىراۋ جەنە اقتٶبەدە بولعان ساپار بارىسىندا ەرالى توعجانوۆ كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيياسى بار ناۋقاستارعا مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋ ٷشٸن مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ دايىندىق دەڭگەيٸمەن جەنە وبلىستىق تۋبەركۋلەزگە قارسى ديسپانسەرلەرٸندە جەنە جۇقپالى اۋرۋحانالاردا بولدى.
اۋرۋدىڭ الدىن الۋ ٷشٸن ەلٸمٸزدٸڭ ايماقتارىندا وقشاۋلانۋعا ارنالعان اۋرۋحانالار تاعايىندالعان. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا: 60 تٶسەكتٸك ماڭعىستاۋ وبلىستىق اۋرۋحاناسىنىڭ ينفەكتسييالىق بٶلٸمٸ, 280 تٶسەكتٸك وبلىستىق تۋبەركۋلەزگە قارسى ديسپانسەرٸ (فارماتسەۆتيكالىق اۋرۋحانا), 70 تٶسەكتٸك جاڭاٶزەن قالاسىنداعى كٶپسالالى اۋرۋحانانىڭ ينفەكتسييالىق بٶلٸمٸ. وبلىستا 7 سانيتارلىق كارانتين پۋنكتٸ بار.
اتىراۋ وبلىسىندا بارلىق مەديتسينالىق نىساندار دا ٸسكە قوسىلدى, شەكارالىق كارانتين بەكەتتەرٸ ورناتىلدى, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸ وقىتىلىپ, جەكە قورعانىس قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ. سونىمەن قاتار, ايماقتا جەلدەتۋدٸڭ 12 مەحانيكالىق قۇرىلعىسى جەنە 100 ورىندىق وقشاۋلانعان عيمارات بار.
اقتٶبە وبلىسىندا كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسييانىڭ تارالۋىنىڭ الدىن الۋ شارالارى اياسىندا دا قاجەتتٸ شارالار قابىلدانۋدا. 130 كەرەۋەتكە ارنالعان تٶسەك قورى, مودەرنيزاتسييالانعان ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى بار ينفەكتسييالىق اۋرۋحانا, 200 ورىندىق فارماتسەۆتيكالىق اۋرۋحانا, 500 ورىندىق وبسەرۆاتسييا جاسالدى. مەكەمەلەر قاجەتتٸ دەرٸ-دەرمەكتەرمەن قامتاماسىز ەتٸلگەن. مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸ وقىتىلدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى قاجەتتٸ دەرٸ-دەرمەكتەردٸڭ قورىن ساقتاۋ جەنە مەديتسينالىق ۇيىمداردى قاجەتتٸ مەديتسينالىق جابدىقتارمەن جەنە جەكە قورعانىس قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ.
سونداي-اق, ينفەكتسييالىق اۋرۋحانالاردىڭ پاتسيەنتتەردٸ قابىلداۋعا ەرتەرەك دايىندىعى مەن قاجەت بولعان جاعدايدا قوسىمشا ورىندارمەن جەدەل قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتٸلٸگٸنە ەرەكشە نازار اۋدارىلادى.
ٷكٸمەت دەلەگاتسيياسىنىڭ جۇمىس ساپارى باتىس قازاقستان جەنە قىزىلوردا وبلىستارىندا جالعاسادى.
ەسكە سالايىق, قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن پرەمەر-مينيستردٸڭ باسشىلىعىمەن ەلدەگٸ ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ داعدارىسقا قارسى جوسپارىن ەزٸرلەۋ ٷشٸن جەدەل ەرەكەت ەتۋ شتابى قۇرىلدى.
مەملەكەت باسشىسى ٷكٸمەتكە حالىق الدىنداعى بارلىق مٸندەتتەمەلەردٸ تولىعىمەن ورىنداۋدى, جۇمىسپەن قامتۋدى جەنە ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ شارالاردى كٷشەيتۋدٸ تاپسىردى. 13 ناۋرىزدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ باستاعان ٷكٸمەتتٸك دەلەگاتسييا ەلدٸڭ باتىس ايماقتارىنا اتتاندى.
