قاراعاندى وبلىسىندا ٶتكەن "سپاسسك-2022" ەسكەري ديسكۋرسى بارىسىندا قورعانىس ۆەدومستۆوسىنىڭ ماماندارى جۋرناليستەردٸ تٶتەنشە جاعدايدا جەنە قارۋلى قاقتىعىستار ايماعىندا جۇمىس ٸستەۋگە ٷيرەتتٸ. وقىتۋ بارىسىندا تەجٸريبەلٸ ەسكەري ماماندار بٸلٸمدەرٸ جەنە پراكتيكالىق داعدىلارىمەن بٶلٸستٸ, – دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات».
جۋرناليست ەسەم اساتوۆانىڭ ەسكەري ديسكۋرسقا العاش رەت قاتىسۋى. ول ٶز ەڭگٸمەسٸندە ديسكۋرسقا بارا جاتقاندا كٶپ ستەروتيپتەر بولعانىن, بٸراق ونىڭ بەرٸ بٸرٸنشٸ كٷننەن باستاپ سەيٸلگەنٸن ايتتى.
«ەلٸ كٷنگە ەسەرلەرٸنەن ارىلا الماي جٷرمٸن. وسى ٷش كٷننٸڭ ٸشٸندە ٶزٸمنٸڭ فيزيكالىق تۇرعىدا ٶتە ەلسٸز ەكەنٸمدٸ تٷسٸندٸم. سپەتسنازدار جەر باۋىرلاپ جٷر, ٶيت-بٷيت دەگەندە قاتتى قوبالجىدىم. ەگەر سونىڭ بەرٸ شىن بولسا, سوڭعى نٷكتەگە مەن جەتە المايتىن سيياقتىمىن. پسيحولوگييالىق تۇرعىدا كٶپ ٶسۋ بولدى. ٷشٸنشٸ كٷنٸ باسىمىزعا قاپ كيگٸزٸپ, ۇستاعاندا مەن شىن مەنٸندە جىلاپ قالدىم. ٶيتكەنٸ ونىڭ بەرٸن شىن مەنٸندە دەپ ويلاپ, ەلەستەتسەڭ, ٶتە قورقىنىشتى.
پايداسى جاعىنان, تەورييا بولعان كٷنٸ بٸزگە بەينەروليكتەر كٶرسەتتٸ. ٶزٸڭدٸ قالاي ۇستاماۋ كەرەك, نە ٸستەمەۋ كەرەك, ٶزٸڭمەن بٸرگە نە بولۋ كەرەك, سونداي جەرلەرگە بارعاندا ەسكەري ادامدار الدىندا ٶزٸڭدٸ قالاي ۇستاۋ كەرەگٸن كٶرسەتتٸ. كٶپتەگەن جاعدايلاردى ايتىپ بەردٸ. مىسالى, ەگەر سەنٸ تۇتقىنعا السا, جاعداي باسقاشا بولادى. بۇرىن ويلايتىنمىن, مەنٸ تۇتقىنعا السا سوڭىنا دەيٸن تۇرىپ الامىن, ەشقانداي اقپارات ايتپايمىن دەپ ويلايتىنمىن. بٸراق بٸز ەسكەري ادام ەمەس, تەك اقپارات تاراتۋشى بولعاندىقتان, ەكسترەمالدى جاعداي كەرەك ەمەس ەكەنٸن تٷسٸندٸردٸ», – دەيدٸ ەسەم اساتوۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, تۇتقىنعا تٷسكەن جاعدايدا تٸلشٸ بەرٸن ايتۋ كەرەك ەكەن, كٸم ەكەنٸن, قايدا ٸستەيتٸنٸن, نە ٸستەپ جٷرگەنٸن دەگەن سيياقتى. قاشا الساڭ قاشۋ كەرەك ەكەن. «ٷيگە كەلگەننەن كەيٸن ويلانىپ قاراسام, مەن وسىنىڭ بەرٸن ونداي جاعدايدا ەسٸمە تٷسٸرە الامىن بە ەكەن دەگەن وي تۋدى» دەپ قورىتىندىلادى ويىن.
ال فوتوتٸلشٸ ابزال قاليەۆ جاعدايعا مورالدٸ تۇرعىدا دايىن بولعانىن, ٶتە جاقسى پسيحولوگييالىق دايىندىق بولعانىن اتاپ ٶتتٸ.
«جالپى ايتساق, ٶتە كەرەك وقۋ-جاتتىعۋ جيىنى بولدى. مەن ٷشٸن سوڭعى كٷندە ۇرىس الاڭىندا ماكەت جاسالدى, ونداي جاعدايدا ٶز ٶزٸڭدٸ قالاي ۇستاۋ كەرەك, قالاي جۇمىسىڭدى اتقارۋ كەرەك, اۋىر تەحنيكامەن جورعالاپ جٷرٸپ, قاۋٸپسٸز جەرگە جەتٸپ, فوتو-ۆيدەوعا تٷسٸرٸپ جۇمىس ٸستەۋ قيىن بولدى. بٸراق ٶتە كەرەمەت ەسەر الدىم.
جالپى ديسكۋرستىڭ كٶتەرەتٸن جٷگٸ كٶپ بولدى. ٶيتكەنٸ اۋقىمى ٶتە كەڭ. سوندىقتان بٸرٸنشٸ كٷنٸ بٸزگە تەورييالىق ماتەريال بەرٸلدٸ. ەندٸ تەورييا پراكتيكامەن بەكٸتٸلمەسە, ونىڭ بەرٸ بوس سٶز بولاتىنى تٷسٸنٸكتٸ. كەلەسٸ كٷنٸ تەورييادا ٶتكەننٸڭ بارلىعىن پراكتيكا جٷزٸندە كٶردٸك. بٸرٸنشٸ كٷنٸ شابۋىل جاسالعان كەزدە داعدىراپ قالدىق, نە ٸستەرٸمٸزدٸ بٸلمەي قالدىق. مىسالى, جارتىسى قاشتى, جارتىسى قالدى. سول كەزدە مەندە ٶتە ٷلكەن سۇراق بولدى. تۇتقىنعا تٷسكەندە شىنىمەن قاشۋ كەرەك پا, ەلدە قالۋ كەرەك پا, جۋرناليست جاۋاپ بەرۋ كەرەك پە, جاۋاپ بەرمەۋ كەرەك پە توسىن بولدى. مەن ٶزٸمە تولىقتاي جاۋاپ الدىم دەپ ويلايمىن. مٷمكٸندٸك بولسا, قاشۋ كەرەك ەكەن. ٶزٸمٸز اشىق بولۋىمىز كەرەك ەكەن. بٸز ەشقانداي قۇپييا الام ەمەسپٸز, جۋرنالسيتسٸز, قۇپييالى اقپارات ٸستەيتٸن ادام ەمەسسٸز دەگەندەي, ەرەكەتتەردٸ تٷسٸندٸم. كٶپ نەرسە ايتىلدى. مىسالى, بايلانىس قالاي ورناتۋ كەرەك, تٶتەنشە جاعدايدا وپەراتور مەن جۋرناليست قالاي بايلانىستا بولۋ كەرەك دەگەن سيياقتى. مىسالى ۆيدەو وپەراتور وبەكتيۆتٸ عانا كٶرٸپ تۇرادى, جان-جاعىنا قاراي المايدى. سونداي جاعدايدا توسىننان تاس لاقتىرىلۋى مٷمكٸن, وق اتىلۋى مٷمكٸن. ونداي كەزدە جۋرناليست وپەراتوردىڭ ارقاسىنان ۇستاپ تۇرىپ, جان-جاعىن بارلاپ تۇرۋ كەرەك. قاۋٸپ تٶنگەن جاعدايدا وپەراتوردى تارتىپ قالىپ, ايتىپ, ەسكەرتٸپ وتىرۋ كەرەك ەكەن. وسىنداي اقپارات ٶزٸمە ٶتە پايدالى بولدى دەپ ويلايمىن», – دەيدٸ ابزال قاليەۆ.
سونىمەن قاتار, ەسكەري تٸلشٸ ەرنۇر نۇرعاليەۆ تە ٶز ويىمەن بٶلٸسٸپ, ەرٸپتەستەرٸنٸڭ ەسكەري سالانىڭ قانشالىقتى قيىن ەكەنٸن كٶرگەنٸنە قۋانعانىن ايتتى.
«بٸزگە ٶتكٸزگەن جاتتىعۋلار, سىناقتار سونداي اۋىر بولدى دەپ ايتپايمىن. ٶيتكەنٸ, كٷندەلٸكتٸ جۇمىستا كەزدەسٸپ جٷرگەن دٷنيە. دەل ەكستريمالدى جاعدايدا تٷسٸرٸلٸم جاساپ جٷردٸك, ونى دا ٷيرەنگەنبٸز. دەسە دە, بٸزگە وسى شارانى ۇيىمداستىرىپ, ٶزگە تٸلشٸلەر اراسىندا ٶتكٸزۋٸ ٷلكەن جاڭالىق بولدى. ٶيتكەنٸ بٸز «اقساۋىت» باعدارلاماسى قارۋلى كٷشتەردٸڭ يميدجٸن كٶتەرۋ, جاۋىنگەرلەردٸڭ, وتان ٷشٸن قىزمەت ەتٸپ جٷرگەن ازاماتتاردىڭ اتىن شىعارۋ ماقساتىندا جۇمىس ٸستەپ جٷرگەننەن كەيٸن, بٸزگە ەربٸر ەسكەري مامانداردىڭ جۇمىسىن كٶرسەتۋ قيىن ەكەنٸن باسقا دا تٸلشٸلەر بٸلسە ەكەن, ارنايى جاساقتىڭ قىزمەتٸ اۋىر ەكەنٸن بٸلسە عويتس دەگەن ويدا بولاتىنبىز. سول سەبەپتٸ وسى ٸس-شارانى ٶتكٸزگەن كەزدە بٸز ٶتە قاتتى قۋاندىق», – دەيدٸ ەسكەري تٸلشٸ.
