Qaraǵandy oblysynda ótken "Spassk-2022" áskeri diskýrsy barysynda Qorǵanys vedomstvosynyń mamandary jýrnalisterdi tótenshe jaǵdaida jáne qarýly qaqtyǵystar aimaǵynda jumys isteýge úiretti. Oqytý barysynda tájiribeli áskeri mamandar bilimderi jáne praktikalyq daǵdylarymen bólisti, – dep habarlaidy «Ult aqparat».
Jýrnalist Ásem Asatovanyń áskeri diskýrsqa alǵash ret qatysýy. Ol óz áńgimesinde diskýrsqa bara jatqanda kóp sterotipter bolǵanyn, biraq onyń bári birinshi kúnnen bastap seiilgenin aitty.
«Áli kúnge áserlerinen aryla almai júrmin. Osy úsh kúnniń ishinde ózimniń fizikalyq turǵyda óte álsiz ekenimdi túsindim. Spetsnazdar jer baýyrlap júr, óit-búit degende qatty qobaljydym. Eger sonyń bári shyn bolsa, sońǵy núktege men jete almaityn siiaqtymyn. psihologiialyq turǵyda kóp ósý boldy. Úshinshi kúni basymyzǵa qap kigizip, ustaǵanda men shyn máninde jylap qaldym. Óitkeni onyń bárin shyn máninde dep oilap, elestetseń, óte qorqynyshty.
Paidasy jaǵynan, teoriia bolǵan kúni bizge beinerolikter kórsetti. Ózińdi qalai ustamaý kerek, ne istemeý kerek, ózińmen birge ne bolý kerek, sondai jerlerge barǵanda áskeri adamdar aldynda ózińdi qalai ustaý keregin kórsetti. Kóptegen jaǵdailardy aityp berdi. Mysaly, eger seni tutqynǵa alsa, jaǵdai basqasha bolady. Buryn oilaitynmyn, meni tutqynǵa alsa sońyna deiin turyp alamyn, eshqandai aqparat aitpaimyn dep oilaitynmyn. Biraq biz áskeri adam emes, tek aqparat taratýshy bolǵandyqtan, ekstremaldy jaǵdai kerek emes ekenin túsindirdi», – deidi Ásem Asatova.
Onyń aitýynsha, tutqynǵa túsken jaǵdaida tilshi bárin aitý kerek eken, kim ekenin, qaida isteitinin, ne istep júrgenin degen siiaqty. Qasha alsań qashý kerek eken. «Úige kelgennen keiin oilanyp qarasam, men osynyń bárin ondai jaǵdaida esime túsire alamyn be eken degen oi týdy» dep qorytyndylady oiyn.
Al fototilshi Abzal Qaliev jaǵdaiǵa moraldi turǵyda daiyn bolǵanyn, óte jaqsy psihologiialyq daiyndyq bolǵanyn atap ótti.
«Jalpy aitsaq, óte kerek oqý-jattyǵý jiyny boldy. Men úshin sońǵy kúnde urys alańynda maket jasaldy, ondai jaǵdaida óz ózińdi qalai ustaý kerek, qalai jumysyńdy atqarý kerek, aýyr tehnikamen jorǵalap júrip, qaýipsiz jerge jetip, foto-videoǵa túsirip jumys isteý qiyn boldy. Biraq óte keremet áser aldym.
Jalpy diskýrstyń kóteretin júgi kóp boldy. Óitkeni aýqymy óte keń. Sondyqtan birinshi kúni bizge teoriialyq material berildi. Endi teoriia praktikamen bekitilmese, onyń bári bos sóz bolatyny túsinikti. Kelesi kúni teoriiada ótkenniń barlyǵyn praktika júzinde kórdik. birinshi kúni shabýyl jasalǵan kezde daǵdyrap qaldyq, ne isterimizdi bilmei qaldyq. Mysaly, jartysy qashty, jartysy qaldy. Sol kezde mende óte úlken suraq boldy. Tutqynǵa túskende shynymen qashý kerek pa, álde qalý kerek pa, jýrnalist jaýap berý kerek pe, jaýap bermeý kerek pe tosyn boldy. Men ózime tolyqtai jaýap aldym dep oilaimyn. Múmkindik bolsa, qashý kerek eken. Ózimiz ashyq bolýymyz kerek eken. biz eshqandai qupiia alam emespiz, jýrnalsitsiz, qupiialy aqparat isteitin adam emessiz degendei, áreketterdi túsindim. Kóp nárse aityldy. Mysaly, bailanys qalai ornatý kerek, tótenshe jaǵdaida operator men jýrnalist qalai bailanysta bolý kerek degen siiaqty. mysaly video operator obektivti ǵana kórip turady, jan-jaǵyna qarai almaidy. Sondai jaǵdaida tosynnan tas laqtyrylýy múmkin, oq atylýy múmkin. Ondai kezde jýrnalist operatordyń arqasynan ustap turyp, jan-jaǵyn barlap turý kerek. Qaýip tóngen jaǵdaida operatordy tartyp qalyp, aityp, eskertip otyrý kerek eken. osyndai aqparat ózime óte paidaly boldy dep oilaimyn», – deidi Abzal Qaliev.
Sonymen qatar, áskeri tilshi Ernur Nurǵaliev te óz oiymen bólisip, áriptesteriniń áskeri salanyń qanshalyqty qiyn ekenin kórgenine qýanǵanyn aitty.
«Bizge ótkizgen jattyǵýlar, synaqtar sondai aýyr boldy dep aitpaimyn. Óitkeni, kúndelikti jumysta kezdesip júrgen dúnie. Dál ekstrimaldy jaǵdaida túsirilim jasap júrdik, ony da úirengenbiz. dese de, bizge osy sharany uiymdastyryp, ózge tilshiler arasynda ótkizýi úlken jańalyq boldy. Óitkeni biz «Aqsaýyt» baǵdarlamasy qarýly kúshterdiń imidjin kóterý, jaýyngerlerdiń, Otan úshin qyzmet etip júrgen azamattardyń atyn shyǵarý maqsatynda jumys istep júrgennen keiin, bizge árbir áskeri mamandardyń jumysyn kórsetý qiyn ekenin basqa da tilshiler bilse eken, arnaiy jasaqtyń qyzmeti aýyr ekenin bilse ǵoits degen oida bolatynbyz. Sol sebepti osy is-sharany ótkizgen kezde biz óte qatty qýandyq», – deidi áskeri tilshi.
