وسىدان تۇپ-تۋرا 50 جىل بۇرىن, 1969 جىلدىڭ سوڭىندا, پاۆلودار قالاسىندا ۇلتشىل جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ «جاس ۇلان» ۇيىمى قۇرىلعان ەدٸ. نەگٸزٸ №3 وبلىستىق قازاق مەكتەپ-ينتەرناتىنىڭ (قازٸرگٸ №3 وبلىستىق گيمنازييا-ينتەرنات) بٸر توپ وقۋشىسىنان تۇراتىن ۇيىم مٷشەلەرٸ ٶزدەرٸ شامالاس جاسٶسپٸرٸمدەر اراسىندا استىرتىن ەرەكەت ەتٸپ, ەگەمەندٸك پەن دەربەس مەملەكەتتٸلٸك يدەيالارىن ناسيحاتتادى. قالانىڭ جەنە كەيبٸر ەلدٸمەكەندەردٸڭ كٶرنەكٸ جەرلەرٸنە جۇرتشىلىقتى وتارشىلدىققا قارسى كٷرەسۋگە شاقىرعان ٷنپاراقتار ٸلٸپ كەتتٸ جەنە 1970 جىلى قالا ورتالىعىندا ٶتەتٸن ٸ مامىر مەرەكەلٸك شەرۋٸندە «قازاق مەكتەپتەرٸ مەن بالاباقشالارى اشىلسىن!» دەگەن ۇرانجازۋلار كٶتەرٸپ شىعۋدى جوسپارلادى. بٸراق ۇيىمدى سول جىلدىڭ قاڭتار ايىندا مەملەكەتتٸك قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸنٸڭ وبلىستىق باسقارماسى ەشكەرەلەدٸ.
كەڭەستٸك دەۋٸردە «جاس ۇلان» ۇيىمى جٶنٸندە ايتۋعا دا, جازۋعا دا تىيىم سالىندى. تەك ەگەمەندٸك كەزەڭٸندە تٷرلٸ بۇقارالىق اقپارات بەتتەرٸندە, ينتەرنەت جەلٸلەرٸندە ازدى-كٶپتٸ جارييالانىمدار جارىق كٶردٸ, دەرەكتٸ فيلمدەر تٷسٸرٸلدٸ, تەلەراديو حابارلارى جاسالدى.
بيىل پاۆلودار وبلىستىق مەملەكەتتٸك مۇراعاتتار باسقارماسى قورىنان «جاس ۇلان» ۇيىمىنا قاتىستى 56 بەتتەن تۇراتىن ٸس تابىلدى. ماتەريالداردا جاس ۇلانداردىڭ ٸسٸ كسرو-نىڭ باس پروكۋرورى ر.ا. رۋدەنكونىڭ ٶزٸنە جولدانعانى, پاۆلودار وبلىستىق پروكۋراتۋراسى ۇيىمنىڭ بەلسەندٸ مٷشەلەرٸنٸڭ ٷستٸنەن قازاق كسر قىلمىستىق كودەكسٸنٸڭ 58 بابى (اسا قاۋٸپتٸ مەملەكەتتٸك قىلمىستاردى جاساۋعا باعىتتالعان ۇيىمداستىرۋ ەرەكەتٸ, انتيسوۆەتتٸك ۇيىمدارعا قاتىسۋ) جەنە 56 بابى (مەملەكەتكە قارسى قىلمىستاردى جٷزەگە اسىرۋعا ٷندەۋ) بويىنشا قىلمىستىق ٸس قوزعاعانى, بٸراق بۇل ٸستٸ رەسپۋبليكالىق پروكۋراتۋرانىڭ توقتاتقانى جايىندا قۇجاتتار بار. تەرگەۋ قورىتىندىسىندا جاس ۇلانداردىڭ ٸس-ەرەكەتتەرٸنە ساياسي تۇرعىدان قاۋٸپتٸ دەگەن باعا بەرٸلٸپ, ولاردىڭ جەكە تۇلعالىق قاسيەتتەرٸ دە بارىنشا قارا بوياۋمەن كٶرسەتٸلگەن. مٸنە, وسى مۇراعات ماتەريالدارىن بٸز ٶزٸمٸزگە بەلگٸلٸ جايتتارمەن بايلانىستىرا قاراپ وقىرمانداردىڭ نازارىنا ۇسىنۋدى جٶن كٶردٸك.
«جاس ۇلان» ۇيىمىنا №3 قازاق مەكتەپ-ينتەرناتىنىڭ ۇلتشىل وقۋشىلارىمەن قاتار وبلىستاعى كەيبٸر وقۋ ورىندارىنىڭ وقۋشىلارى دا ەنگەن. ۇيىمنىڭ جارعىسى جازىلىپ, ٸس-شارالار جوسپارى جاسالعان. وتىرىستاردىڭ حاتتامالارى تولتىرىلعان. ەربٸر مٷشەسٸنەن 50 تيىن مٶلشەرٸندە جارنا جينالعان. بۇل قارجى ۇيىم جۇمىسىنا قاجەتتٸ كەڭسە تاۋارلارىن ساتىپ الۋعا جەنە جول جٷرۋ شىعىنىنا جۇمسالعان. ۇيىمدى باسقارۋ ٷشٸن «كوميتەت» دەپ اتالعان باسقارۋ ورگانى قۇرىلعان. «جاس ۇلاننىڭ» ٸس-ەرەكەتتەرٸن جٷزەگە اسىرۋ مەسەلەسٸن وسى ورگان رەتتەپ وتىرعان. كوميتەتتە ٷگٸت-ناسيحات, مەدەني-بۇقارالىق شارالار, ەكٸمشٸلٸك, شارۋاشىلىق, بايلانىس بٶلٸمدەرٸ جۇمىس ٸستەدٸ.
«جاس ۇلان» ۇيىمىنىڭ مٷشەلەرٸ مىنا جاسٶسپٸرٸمدەر ەدٸ:
№3 مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ وقۋشىلارى - قانيەۆ ارمان, بەيسەكەەۆ راشيت, قۇسايىنوۆ سەمباي, كاكەجانوۆ بولات, كەجەنوۆ قايروللا, ەليەۆا گٷلبارشىن, جٷنٸسوۆا ايگٷل, قابىلبەكوۆ قايرات, وسپانوۆا ەلييا, بەكوۆ احمەت, ماحمەتوۆا التىن, مۋسين سانييال, سەكسەنباەۆ دٷيسەنعالي, تاتتين بەكٸباي, قاراعاەۆ اباي, جاندوسوۆا كٷلەش, ساعىناەۆا قايىرپانۋ, ابدىعاليموۆ شەريزات, امانتاەۆ ۋاحيت, عابدىلعازيزوۆا كٷلەش; ەرماك (قازٸرگٸ اقسۋ) قالاسى №1 ورتا مەكتەپتٸڭ وقۋشىلارى - جامالباەۆ باقىتكەرەي, جاپاروۆ قايىرگەلدٸ; پاۆلودار اۋدانى قىزىل قوعام كەڭشارى ورتا مەكتەبٸنٸڭ وقۋشىسى - نۇرتازين نۇربولات; كراسنوارمەيكا ستانتسيياسى اۋىلشارۋاشىلىعى تەحنيكۋمىنىڭ ستۋدەنتٸ - بەكتۇرعانوۆ باقىتبەك.
«جاس ۇلان» ۇيىمىنىڭ كوميتەتٸ مٷشەلٸگٸنە مىنا جاسٶسپٸرٸمدەر ەنگەن:
قانيەۆ ارمان (تٶراعا), بەيسەكەەۆ رەشيت (تٶراعانىڭ ورىنباسارى), كەجەنوۆ قايروللا, كەكەجانوۆ بولات, قۇسايىنوۆ سەمباي (مٷشەلەرٸ). كەيٸننەن كوميتەتكە عابدىلعازيزوۆا كٷلەش, ەليەۆا گٷلبارشىن, جٷنٸسوۆا ايگٷل ەنگەن. ماحمەتوۆا التىن جارنالاردى جيناپ, ەسەپشٸ مٸندەتٸن اتقارسا, جٷنٸسوۆا ايگٷل وتىرىستاردىڭ حاتتامالارىن تولتىرۋمەن اينالىستى.
ٷنپاراقتاردىڭ مەتٸنٸن جازعان قانيەۆ ارمان, مەتٸندٸ ەرماك قالالىق سوتىنىڭ جازۋ ماشينكاسىمەن باسقان قۇسايىنوۆ سەمباي. (سەمبايدىڭ ەرماك قالالىق سوتىندا حاتشى بولىپ ٸستەگەن ەپكەسٸ سول كەزدە سوت عيماراتىنىڭ ٶرتەنۋٸنە بايلانىستى جازۋ ماشينكاسىن ٷيٸنە ەكەپ قويعان ەدٸ). ٷنپاراقتاردىڭ سانىن كٶبەيتٸپ, ەرماكتان پاۆلودارعا جەتكٸزگەن جاپاروۆ قايىرگەلدٸ, تاراتقاندار قانيەۆ ارمان, بەيسەكەەۆ راشيت, كەجەنوۆ قايروللا, قابىلبەكوۆ قايرات, نۇرتازين نۇربولات بولاتىن.
ۇيىمنىڭ ٷگٸت-ناسيحات جۇمىسىنا پايدالانۋ ماقساتىندا قانيەۆ ارمان, كەجەنوۆ قايروللا, مۋسين سانييال ۇلتشىلدىق باعىتتاعى ٶلەڭدەر جازعان.
«جاس ۇلاننىڭ» ەربٸر مٷشەسٸ سەنٸمدٸ جاسٶسپٸرٸمدەردٸ ۇيىمعا تارتۋعا مٸندەتتەنگەن. وتىرىستاردا قازاقتاردىڭ انا تٸلٸن, مەدەنيەتٸن, دەستٷرٸن جوعالتۋ ٷستٸندە ەكەندٸگٸ, قازاق مەكتەپتەرٸنٸڭ سانى قىسقارعانى, پاۆلوداردا 33 مەكتەپتٸڭ 2-ەۋٸ عانا: №3 مەكتەپ-ينتەرنات پەن اباي اتىنداعى №10 ورتا مەكتەپتٸڭ قازاق مەكتەپتەرٸ ەكەنٸ, جوعارى وقۋ ورىندارىندا تەك ورىس تٸلٸندە وقىتىلاتىنى, قازاقشا تەربيەلەيتٸن بالالار مەن بٷلدٸرشٸندەر باقشالارىنىڭ, قازاق تەاترىنىڭ جوقتىعى, كٶشەلەر, كافەلەر, دٷكەندەر اتاۋلارىنىڭ مٷلدە ازدىعى ايتىلعان. وسى سٶزدەردٸ ولار مقك وبلىستىق باسقارماسىنداعى تەرگەۋ كەزٸندە جەنە كومسومولدار جينالىستارىندا قايتالاپ ايتىپ, ٶز مۇرات-مٷددەلەرٸنەن تانباعان. مەسەلەن, وبلىس پروكۋرورى ل.ن. يۆانوۆتىڭ كسرو باس پروكۋرورى ر.ا. رۋدەنكوعا جولداعان ارنايى حابارىندا: «№3 مەكتەپ-ينتەرناتتاعى الدىن الۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ جەنە كومسومول جينالىسىندا ورىن العان فاكتٸلەردٸ تالقىلاۋ بارىسىندا قانيەۆ تەرٸس كٶزقاراسىن ٶزگەرتكەن جوق, سونداي-اق قالالىق كومسومول كوميتەتٸ بيۋروسىندا سٶزٸن جازباشا تٷردە ۇسىندى, ول ٶز جازباسىندا قازاق حالقىنىڭ وقشاۋلانۋىن جاقتاپ, ورىس حالقىن وتارشىلدارمەن سالىستىرسا, كوممۋنيستٸك پارتييا مەن كەڭەس ٷكٸمەتٸنٸڭ ۇلتتىق مەسەلە جٶنٸندەگٸ ساياساتىن پاتشالىق رەسەيدٸڭ سانى از ۇلتتارعا قولدانعان ساياساتىمەن سالىستىردى» دەلٸنگەن.
سولاي بولا تۇرا, داقپىرتى كەڭەس وداعىنىڭ باسشىلىعىنا دەيٸن جەتكەن «جاس ۇلان» ۇيىمى مٷشەلەرٸنٸڭ ٷستٸنەن قوزعالعان قىلمىستىق ٸس توقتاتىلدى. نەلٸكتەن? بٸزدٸڭ پايىمداۋىمىزشا, كوممۋنيستٸك پارتييانىڭ كٶسەمٸ ۆ.ي. لەنيننٸڭ تۋعانىنا 100 جىل, قازاق كسر-نٸڭ قۇرىلعانىنا 50 جىل تولاتىن 1970 جىلى كەمەلەتكە تولماعان جاسٶسپٸرٸمدٸ ساياسي ٸc-ەرەكەتتەرٸ ٷشٸن سوتتاۋ كومپارتييانىڭ ۇلتتىق ساياساتىن, يدەولوگييالىق جۇمىستارىن جوققا شىعارۋمەن بارابار ابىرويسىز ٸس بولار ەدٸ. جاعدايدى وسى تۇرعىدان بايىپتادى ما, ەلدە كەمەلەتكە تولماعان جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ تاعدىرىنا اياۋشىلىق سەزٸمٸمەن قارادى ما, كٸم بٸلسٸن, ەيتەۋٸر, قازاقستان كومپارتيياسى ورتالىق كوميتەتٸنٸڭ بٸرٸنشٸ حاتشىسى دٸنمۇحامەد احمەتۇلى قوناەۆ ۇيىم مٷشەلەرٸن باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا كەلٸسٸم بەرمەگەن كٶرٸنەدٸ. بۇل سىبىستى بٸز سول كەزدە «ۇزىنقۇلاقتان» ەستٸگەنبٸز جەنە ونى شىندىققا جاناسادى دەگەن ويدامىز. جاس ۇلاندارعا جازالاۋدىڭ ٶزگە تٷرلەرٸ قولدانىلۋىنىڭ سەبەبٸ وسى شىعار.
مقك باسقارماسىنداعى تەرگەۋ اياقتالعان سوڭ مەكتەپ-ينتەرنات ەكٸمشٸلٸگٸ وبلىستىق پارتييا كوميتەتٸ ۇسىنعان ستسەناريي بويىنشا جالپى مەكتەپ جينالىسىن, كومسومولدار ۇيىمى جينالىسىن, اتا-انالار جينالىسىن, پەدكەڭەس ٶتكٸزٸپ, جاس ۇلاندارعا ٷستٸ-ٷستٸنە مورولدىق-پسيحولوگييالىق سوققى بەردٸ. جينالىستاردا سٶيلەگەن مۇعالٸمدەر جەنە كومسومولدار بەلسەندٸلەرٸ جاس ۇلانداردىڭ ساياسي ٸس-ەرەكەتتەرٸن سىناۋمەن قاتار جەكە باستارىن داتتاپ, اتا-انالارىنىڭ دا ار-وجدانىن قورلايتىن سٶزدەر ايتۋعا دەيٸن باردى! مىسالى, مۇعالٸمدەر تاراپىنان «الاش وردانىڭ سوراقى ٸستەرٸنە ەلٸكتەگەن سورلىلار!», «ينتەرناتتىڭ تەگٸن تاماعىن ٸشٸپ-جەپ, يمپەرياليستەردٸڭ سٶزدەرٸن سٶيلەگەن ارامتاماقتار!» دەگەن عايبات سٶزدەر ايتىلدى. فيزيكا پەنٸنەن بەرەتٸن وماروۆ دەگەن وقىتۋشى تٸپتٸ: «ەگەر ماعان ستالين زامانىنداعىداي بيلٸك بەرسە, بۇل بالالاردى اتا-انالارىمەن قوسىپ قويىپ, ٶز قولىممەن اتاتىن ەدٸم!» - دەپ, ٶزٸنٸڭ پەدوگوگتان گٶرٸ جەندەتكە ۇقسايتىنىن كٶرسەتتٸ.
ٸلە پاۆلودار قالالىق كومسومول كوميتەتٸ, مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ ەكٸمشٸلٸگٸ مەن كومسومول ۇيىمى «جاس ۇلاننىڭ» جەتەكشٸ قۇرامىن جازالاۋعا كٸرٸستٸ. اتاپ ايتقاندا, 1970 جىلدىڭ سەۋٸر ايىندا ٶتكەن قالالىق كومسومول كوميتەتٸنٸڭ بيۋروسىندا ۇيىم جەتەكشٸسٸ قانيەۆ ارمان باقتانۇلى, ۇيىم كوميتەتٸنٸڭ مٷشەلەرٸ بەيسەكەەۆ راشيت ارايۇلى, جٷنٸسوۆا ايگٷل ەشٸمقىزى, ەليەۆا گٷلبارشىن قابدىكەرٸمقىزى «ۇلتتىق ساياسات مەسەلەسٸندەگٸ ساياسي-يدەيالىق قاتەلٸكتەرٸ» ٷشٸن بلكجو قاتارىنان شىعارىلدى. بولات كاكەجانوۆ, سەمباي قۇسايىنوۆ, قايرات قابىلبەكوۆ, التىن ماحمەتوۆاعا «مەكتەپ تەرتٸبٸ مەن ەرەجەسٸن ٶرەسكەل بۇزعانى ٷشٸن» قاتاڭ سٶگٸس بەرٸلدٸ جەنە بۇل سٶگٸس كومسومولدىق ەسەپ كارتوچكاسىنا جازىلدى. سونىمەن قاتار, كومسومول مٷشەلٸگٸنەن شىعارىلعان ارمان قانيەۆ, قاتاڭ سٶگٸس بەرٸلگەن سەمباي قۇسايىنوۆ جەنە كومسومول قاتارىندا جوق جاس ۇلاندار قايروللا كەجەنوۆ پەن سانييال مۋسين 9-سىنىپتى بٸتٸرگەن سوڭ «ٶز ەركٸمەن» وقۋدان دا شىعارىلىپ, وقۋ-ٷلگەرٸم تابەلٸنە تەرتٸبٸ «3» دەگەن باعا قويىلدى. قالعان جاس ۇلاندارعا قاتاڭ ەسكەرتۋ جاسالدى.
وبلىستىق وقۋ بٶلٸمٸ مەن مەكتەپ-ينتەرنات ەكٸمشٸلٸگٸ تاراپىنان بٸرنەشە جاس ۇلان وقيتىن 9 «ا» سىنىبىنىڭ جەتەكشٸسٸ, گەوگرافييا پەنٸنٸڭ مۇعالٸمٸ ەبجانوۆا عازيزا رامازانقىزىنا دا قىسىم كٶرسەتٸلٸپ, سىنىپ جەتەكشٸلٸگٸنەن بوساتىلدى.
«جاس ۇلان» ۇيىمىنا تٸلەكتەس بولعان جاسٶسپٸرٸمدەر مىنالار ەدٸ:
№3 مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ وقۋشىلارى - تٶلەۋباەۆ زەكٸر, تاشمۇحامەدوۆا شولپان, اسانباەۆ قارشىعا; ەرماك قالاسى №1 ورتا مەكتەپتٸڭ وقۋشىسى - تەمٸرباەۆ سەرٸك; ماي اۋدانى بەلوگورە (كٶكتٶبە) ورتا مەكتەبٸنٸڭ وقۋشىسى - سەرسەنباەۆ اسقار; ەرماك قالاسى №164 قكتۋ وقۋشىسى - رىسىمبەتوۆ قايىرباي. «جاس ۇلان» ۇيىمىنىڭ ٸس-ەرەكەتتەرٸ تۋرالى بٸلە تۇرا ٶزگەلەرگە جارييا ەتپەي جاسىرعانى ٷشٸن بۇل جاسٶسپٸرٸمدەرگە تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلگەن.
الايدا, مقك قىزمەتكەرلەرٸ ە دەگەننەن-اق مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ ساياسي ۇيىم قۇرعانىنا كٷمانمەن قارادى دا, ار جاعىندا ەرەسەك ادام تۇرۋى كەرەك دەگەن جورامال جاساپ, تەرگەۋدٸ سول باعىتتا جٷرگٸزدٸ. الدىمەن, №3 مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ مۇعالٸمدەرٸ مەن جاس ۇلانداردىڭ جوعارى بٸلٸمدٸ اعايىن-تۋىستارى اراسىنان كٷدٸكتٸلەر ٸزدەستٸرٸلدٸ. بۇرىنعى «جاس تۇلپار» ۇيىمى مٷشەلەرٸنٸڭ بٸرٸ پاۆلودار قالاسىنا ارنايى كەلٸپ «جاس ۇلان» ۇيىمىن قۇرىپ كەتكەن دەگەن بولجام دا جاسالدى. بەلسەندٸلەردٸڭ ەرقايسىنان: «الماتىدان كەلگەن كٸسٸ كٸم, بٸز ونى سەنسٸز دە بٸلەمٸز, بٸراق ٶزٸڭ ايتساڭ, قىلمىسىڭ جەڭٸلدەيدٸ» دەگەن قۇيتىرقى سٶزدەرمەن الداۋعا ەرەكەتتەنگەنٸ ەسٸمٸزدە. «مەسكەۋدە مۇرات ەۋەزوۆ قۇرعان «جاس تۇلپار» ۇيىمى جٶنٸندە ەستٸگەنبٸز, سول ۇيىمدى ٷلگٸ تۇتتىق, بٸراق مۇرات ەۋەزوۆتىڭ ٶزٸن دە, سەرٸكتەرٸن دە كٶرگەن ەمەسپٸز» - دەپ شىندىعىن ايتتىق.
سولاي دەسەك تە, «جاس ۇلان» ۇيىمىنا جاناما قاتىسى بار جالعىز ەرەسەك ادام بولعانى راس. ول اباي اتىنداعى №10 قازاق ورتا مەكتەبٸندە ەن-كٷي پەنٸنەن ساباق بەرەتٸن جەنە «مەلكومبينات» كلۋبىندا كٶركەمٶنەرپازدار ٷيٸرمەسٸنە جەتەكشٸلٸك ەتەتٸن راحمەتحان نۇرباساروۆ ەدٸ. راحاڭ بٸزدٸڭ ۇستالعانىمىزدى ەستي سالا مقك باسقارماسىنا ٶزٸ بارىپ, وقۋشىلار ۇيىمى جٶنٸندە بٸلەتٸنٸن, بٸراق جاس ۇلانداردىڭ ٸسٸنە ەنشەيٸن بالالىق دەپ قاراپ, ونشا مەن بەرمەگەنٸن, ساياسي ٸس-ەرەكەتتەرٸنە ٶزٸنٸڭ قاتىسى جوقتىعىن ايتىپ تٷسٸنٸكتەمە بەردٸ. سونداي-اق, ٶزٸمەن جاقسى قارىم-قاتىناستاعى ارمان قانيەۆ ارقىلى ونىڭ جولداستارى راشيت بەيسەكەەۆ, قايروللا كەجەنوۆ تەرٸزدٸ دومبىراشىلىق, ەنشٸلٸك قابىلەتٸ بار ٶنەرپاز وقۋشىلاردى «مەلكومبيناتتاعى» كٶركەمٶنەرپازدار ٷيٸرمەسٸنە تارتۋدى عانا كٶزدەگەنٸن ايتتى. ول سولاي دەگەنٸمەن, مقك قىزمەتكەرلەرٸ راحمەتحان نۇرباساروۆتى ۇيىمدى قۇرعان جەنە وعان جەتەكشٸلٸك ەتكەن ادام قىلىپ كٶرسەتۋگە تىرىستى. ٶيتكەنٸ, كەمەلەتكە تولماعان مەكتەپ وقۋشىلارىن ۇستاۋدان گٶرٸ ولاردى زاڭسىز ساياسي ٸسكە تارتىپ مەملەكەتكە قارسى قىلمىس جاساعان ەرەسەك ادامدى قولعا تٷسٸرۋ قاۋٸپسٸزدٸك ورگانىنىڭ بەدەلٸن ارتتىراتىن ەرەكەت بولاتىن ەدٸ. بٸراق تەرگەۋ بارىسىندا ر. نۇرباساروۆتىڭ ٶزگە جاسٶسپٸرٸمدەردٸ ۇيىم مٷشەلٸگٸنە ەنۋگە ٷگٸتتەمەگەنٸ, تٸپتٸ ٶزٸ ەن-كٷيدەن ساباق بەرەتٸن №10 قازاق ورتا مەكتەبٸندە وقۋشىلار اراسىندا ۇلتشىلدىق باعىتىنداعى ەڭگٸمە قوزعاماعانى انىقتالعان. كەرٸسٸنشە جاعدايدا باس بوستاندىعىنان ايرىلاتىنى انىق ەدٸ. ەيتسە دە, №10 مەكتەپ پەدۇجىمىنىڭ جينالىسىندا ر. نۇرباساروۆقا مورالدىق-پسيحولوگييالىق سوققى بەرٸلدٸ جەنە پاۆلودار قالالىق كومسومول كوميتەتٸنٸڭ مامىر ايىندا ٶتكەن بيۋروسىندا «لەنين كومسومولىنىڭ مٷشەسٸ دەگەن جوعارى اتاقپەن ساي كەلمەيتٸن ەرەكەتٸ ٷشٸن» دەگەن ايىپتاۋمەن بلكجو قاتارىنان شىعارىلدى, ٸلە مەكتەپتەگٸ مۇعالٸمدٸك قىزمەتٸنەن كەتۋگە مەجبٷر بولدى.
رەسمي جازالاۋدىڭ سوڭى استىرتىن ساياسي قىسىمشىلىققا ۇلاسقانىن بٸز كەيٸن سەزٸندٸك...
دەگەنمەن, قىلىشىنان قان تامىپ تۇرعان كەڭەستٸك كەزەڭدە ەگەمەندٸك ەلدٸكتٸ كٶكسەپ, قاتەرلٸ ٸسكە بەل بۋعان جاس ۇلانداردىڭ ەڭبەگٸ زايا كەتكەن جوق. «جاس ۇلان» وقيعاسىنان كەيٸن پاۆلودارداعى بٸر بالاباقشادا قازاق توبى اشىلدى. كەيٸن سول باقشا وبلىس كٶلەمٸندە «اق بۇلاق» اتتى العاشقى قازاق بالاباقشاسىنا اينالدى! كٶشەلەر مەن دٷكەندەردٸڭ اتاۋلارى قازاقشا قويىلا باستادى.
پاۆلودار وبلىسىندا جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ كەڭەس ٷكٸمەتٸ مەن كوممۋنيستٸك پارتييانىڭ ۇلتتىق ساياساتىنا قارسى شىعۋى «جٷز ۇلتتىڭ پلانەتاسى», «دوستىق لابوراتوريياسى» دەگەن ەسٸرەقىزىل سٶزدەرمەن دەرٸپتەلگەن رەسپۋبليكادا بايىرعى حالىقتىڭ ۇلتتىڭ سەزٸمٸن سىناپ تەجٸريبە جٷرگٸزۋ ٸسٸ جاقسىلىققا باستامايتىنىن جۇرتشىلىققا ۇعىندىردى. سٶيتٸپ, جاس ۇلاندار كرەملدٸڭ قازاقستانداعى وتارشىلدىق ساياساتىنىڭ قارقىنىن سەل دە بولسا بەسەڭدەتۋگە ٷلەس قوستى!
سول جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸ ەگەمەندٸك كەزەڭٸندە بويىنداعى كٷش-قۋاتىن مەملەكەتتٸڭ ٸرگەتاسىن بەكەمدەۋ, قوعامدى كٶركەيتۋ ماقساتتارىنا جۇمساعان تانىما ازاماتتارعا اينالدى. ٶكٸنٸشكە قاراي, كەيبٸرەۋلەرٸ ٶمٸردەن ەرتە وزىپ, ٶزدەرٸ ارمانداعان ازاتتىقتىڭ اق تاڭىن كٶرە المادى.
...سٶيتٸپ, 1969 جىلى 15 جاسىندا ۇلتتىق سانانى دٷر سٸلكٸندٸرگەن جاس ۇلاندار بۇل كٷندەرٸ 65-تەگٸ اقىلمان ەل اعالارىنا اينالدى. ەندٸ ولار بٷگٸنگٸ جاسٶسپٸرٸم ۇرپاقتارى ەگەمەن ەلدٸكتٸڭ قادىر-قاسيەتٸن دەل ٶزدەرٸ سيياقتى جان-تەنٸمەن سەزٸنٸپ, مەملەكەتتٸك تۋدىڭ جوعارىدان جەبٸرەپ تۇرۋىنا جاستىق جٸگەرمەن اتسالىسادى دەگەن ٷمٸتپەن كەلەشەككە زەر سالۋدا.
ارمان قاني,
قايروللا كەجەنوۆ,
1969-1970 جىلدارداعى «جاس ۇلان» ۇيىمىنىڭ بەلسەندٸلەرٸ.
پاۆلودار قالاسى.
سۋرەتتەردە: 1. جاس ۇلاندار: (سولدان وڭعا قاراي) راشيت بەيسەكەەۆ, ارمان قانيەۆ, بولات كاكەجانوۆ. 2. گٷلبارشىن ەليەۆا. 3. قايروللا كەجەنوۆ. 4. قايرات قابىلبەكوۆ.
1969 جىل, پاۆلودار قالاسى.
