فوتو: azattyq-ruhy.kz
بٷگٸن قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قاتىسۋىمەن ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسى ٶتتٸ. مەجٸلٸس دەپۋتاتى ەرلان سايىروۆ پرەزيدەنت كٶتەرگەن مەسەلەلەرگە قاتىستى پٸكٸرٸن بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz, BAQ.KZكە سٸلتەمە جاساپ.
“قازٸر دٷنيەجٷزٸ تٷبەگەيلٸ ٶزگەرٸسكە ۇشىراپ جاتىر. بٷگٸندە اقش, قىتاي جەنە ەۋروپالىق وداق سيياقتى ەلەمدەگٸ ەڭ ٸرٸ ەلدەردە سانكتسييالىق شەكتەۋلەر مەن ساۋداداعى تەكەتٸرەستەر قالىپتى جاعدايعا اينالدى. اقش پرەزيدەنتٸ, ەلەمدەگٸ ەڭ جوعارى ەكونوميكاسى بار ەل, بٷگٸنگٸ كٷنٸ اقش ۇلتتىق ەكونوميكاسىن قورعاۋمەن اشىق اينالىسادى. قازٸر قىتاي, اقش جەنە ەۋروپالىق وداق سيياقتى ٸرٸ ەكونوميكالار اراسىندا سانكتسييالىق تەكەتٸرەستەر ورىن الۋ قاۋپٸ بار. وسى تەۋەكەلدەردٸڭ بارلىعى قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ دامۋ دەرەجەسٸ مەن ەلەۋەتٸنە تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ”, - دەدٸ دەپۋتات.
سايىروۆتىڭ سٶزٸنشە, قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ٸشٸندە ناقتى پروبلەما بار, بۇل - بيۋدجەت تاپشىلىعى.
“بٸرٸنشٸدەن, بۇل ٸرٸ وليگارحتار مەن ٸرٸ قارجىلىق توپتار ٶز ۋاقىتىندا ٶزدەرٸ ٷشٸن ٶتە ٷلكەن سالىق جەڭٸلدٸكتەر الىپ العان. ەكٸنشٸدەن, بۇل بٸزدٸڭ سالىق ساياساتىمىزدىڭ ورتالىقتاندىرىلعاندىعىنا بايلانىستى, ياعني بارلىق ٶڭٸر الدىمەن سالىقتاردى ورتالىققا جٸبەرەدٸ, سودان كەيٸن ورتالىقتان وسى سالىقتار سۋبۆەنتسييالار تٷرٸندە ٶڭٸرلەرگە قايتا بٶلٸنەدٸ. بۇل جالپى بيۋدجەت ٷشٸن ٶتە ٷلكەن جٷكتەمە. سونىمەن بٸرگە ەكونوميكادا قۇرىلىمدىق اۋىتقۋلار بار. قازاقستاننىڭ دەستٷرلٸ ەكونوميكالىق ارتىقشىلىقتارى مەن داعدىلارى بار, مىسالى, اۋىل شارۋاشىلىعىندا بۇل مال شارۋاشىلىعى جەنە استىقتى تەرەڭ ٶڭدەۋ, ٶنەركەسٸپتە بۇل مۇناي جەنە مۇناي ٶندٸرۋ, تيٸسٸنشە, بۇل حيمييا ٶنەركەسٸبٸنٸڭ كلاستەرٸن قۇرۋ. بٸز حالىقارالىق دەڭگەيدە بەسەكەلەستٸك ارتىقشىلىق پەن بەسەكەلەس ٶنٸمدٸ قۇرۋعا قابٸلەتتٸ جەردە عانا قاراجات سالۋىمىز قاجەت”, - دەپ ەسەپتەيدٸ ول.
قازاقستان ەكونوميكاسىنداعى اعىمداعى پروبلەمالاردى شەشۋ ٷشٸن ٷكٸمەت تانىمال ەمەس بٸرقاتار شارالاردى ۇسىنادى: ولار قوسىلعان قۇن سالىعىن (ققس) كٶتەرۋ, جانار-جاعارماي باعاسىن جەنە تەمٸر جولمەن تاسىمالداۋ تاريفتەرٸن ارتتىرۋ.
“بٸز بۇل مەجبٷرلٸ جەنە سٶزسٸز شارالار ەكەنٸن اتاپ ٶتۋٸمٸز كەرەك. جانار-جاعارماي باعاسىن, تاريفتەردٸ جەنە ت.ب. كٶتەرمەستەن بٸز بەسەكەگە قابٸلەتتٸ ەكونوميكا قۇرا المايمىز. مىسالى, بٸزدٸڭ جاقىن كٶرشٸلەرٸمٸزدٸڭ جانار-جاعارماي باعاسى تاپسىرىس بويىنشا, كەيدە بٸزدٸكٸنەن ەكٸ نەمەسە ودان دا كٶپ ەسە جوعارى. جالپى وسىنداي ٶزگەرٸستەرسٸز مۇناي سالاسىنىڭ, تەمٸر جول مەن كوممۋنالدىق سالانىڭ ەلەۋەتٸن دامىتۋ, تيٸسٸنشە بٷكٸل وتاندىق ەكونوميكانىڭ تۇراقتى دامۋى ٷشٸن جاعداي جاساۋ مٷمكٸن ەمەس. بٸراق بٸز سالىقتىڭ ٶسۋٸ مەن جانار-جاعارماي باعاسىنىڭ كٶتەرٸلۋٸ جەنە ت.ب. ازاماتتارىمىزدىڭ ەل-اۋقاتىنا تٸكەلەي تەرٸس ەسەر ەتەتٸنٸن تٷسٸنۋٸمٸز كەرەك. سوندىقتان مەجٸلٸستە بٸز ازاماتتارىمىز ٷشٸن جاعىمسىز ەلەۋمەتتٸك سالداردى ازايتۋ جەنە ادامدار وسى شارالاردى ٶزدەرٸنە سەزٸنبەۋٸ ٷشٸن ٷكٸمەتپەن ديالوگ جٷرگٸزەمٸز”, - دەپ ايتتى مەجٸلٸس دەپۋتاتى ەرلان سايىروۆ.
ول اتاعانداي, جانار-جاعارماي باعاسىنىڭ ٶسۋٸ جەنە ت.ب. باعانىڭ كٶتەرٸلۋٸنە باستاما بولۋى مٷمكٸن جەنە ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار تاۋارلار باعاسىنىڭ ٶسۋٸنە الىپ كەلۋٸ مٷمكٸن. بۇل ٷدەرٸس ازاماتتارىمىزدىڭ ٶمٸر ساپاسىنا تٸكەلەي جەنە تەرٸس ەسەر ەتەدٸ. سايىروۆ دەپۋتاتتار بۇل مەسەلەنٸ تەڭەستٸرۋٸ كەرەگٸن ايتتى.
“حالىقارالىق پراكتيكادا وسى مەسەلەنٸ شەشۋدٸڭ جولدارى بار, گەرمانييادا, گوللاندييادا, قىتايدا ازىق-تٷلٸككە قوسىلعان قۇن سالىعى (ققس) سالىنبايدى. قوسىلعان قۇن سالىعىن (ققس) اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن ٶندٸرۋشٸلەر تٶلەمەۋٸ, ازىق-تٷلٸك جيىنتىعىنا ققس سالىنباۋى كەرەك دەگەن مەسەلەلەردٸ بٸز ٷكٸمەتپەن تالقىلايمىز”, - دەيدٸ ول.
سونىمەن قاتار مەجٸلٸسمەن قازاقستاننىڭ ٶنەركەسٸپتٸك ەلەۋەتٸ ٶسۋدە, تيٸسٸنشە ەنەرگييا تۇتىنۋ ٶسۋدە, جۇمىس ٸستەپ تۇرعان قۋاتتار ٶسٸپ كەلە جاتقان ەكونوميكانىڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸن قاناعاتتاندىرا المايدى دەيدٸ.
“اەس قۇرىلىسى سيرەك مەتالدار ٶندٸرٸسٸن دامىتۋمەن قاتار, “جاڭا ەكونوميكا” ەلەۋەتٸ بار ەلدەردٸڭ كلۋبىنا كٸرۋگە نەگٸز بولادى. ازاماتتار ٷكٸمەت دەڭگەيٸندە قابىلدانعان شەشٸمنٸڭ لوگيكاسى مەن قاعيداتتارىن تٷسٸنۋٸ ٷشٸن وسى پروتسەستەردٸڭ اشىق ٶتۋٸ ماڭىزدى”, - دەپ ايتتى ەرلان سايىروۆ.
