تالاسبەك ەسەمقۇلوۆتىڭ كٶزٸ تٸرٸ بولسا بيىل, بٸرٸنشٸ تامىزدا 65 جاسقا كەلەر ەدٸ. بەرگەنٸنەن بەرەرٸ ەلٸ دە كٶپ ەدٸ. تاعدىر عوي. قولدان كەلەر شارا تەك ارتىنان قالعان دٷنيەلەردٸ قايتا وقىپ, تىڭداپ, ساراپتاپ وتىرۋ. ۇستازىمىزدىڭ مەرەيتويىنا وراي جەكە قورىمىزدا ساقتالعان تالاسبەك ەسەمقۇلوۆپەن بولعان قىسقاشا سۇحباتتى وقىرمانعا ۇسىنىپ وتىرمىز. بۇل سۇحبات شامامەن 2012-2013 جىلدارى جازىلدى. ستۋدەنت كەزٸمٸزدە قالتامىزدان ديكتوفون تٷسپەۋشٸ ەدٸ. سٸزدەرگە ۇسىنىلعان شاعىن سۇحبات سول اۋديوجازبا تٷرٸندە ساقتالىپ قالعان. العاش رەت جارييالانىپ وتىر.
– اعا, ٶتكەندە قازاق مۋزىكاسىندا مينور بولماعان دەپ ەدٸڭٸز. تارقاتىپ ايتىپ بەرسەڭٸز.
– مينور قولدان جاسالعان نەرسە. ٶيتكەنٸ قازاق – جاۋىنگەر حالىق. بٸز جاۋىنگەر كاستامىز (ياعني تايپا – ر. ن). بٸزگە جىلاڭقى ەۋەن تەن ەمەس. بٸز جىلامايتىن حالىق ەدٸك. قازٸر عوي جىلايتىنعا اينالدىق.
سكيف (ساق) بولىپ جٷرگەندە, قوڭدىگەر-قاڭلى بولىپ جٷرگەندە, ەلەمدٸ بيلەپ تۇرعاندا جاۋىنگەر ەدٸك. سول سيياقتى مۋزىكامىزدا جاۋىنگەر, اسقاق ەدٸ. ورىسشا ايتقاندا «سەنتيمەنتالنوست» بولماعان. ول بولماسا جىلاۋىق ەۋەن قايدان بولسىن?
– «قاراتاۋدىڭ باسىنان كٶش كەلەدٸ» دەگەن «ەلٸم-اي» شە?
– ول بەرٸدەگٸ ەن. قالماقپەن سوعىسىپ, جەڭٸلە باستاعاندا وسىنداي دٷنيەگە كەلە باستادى. ەلەمدٸ بيلەپ تۇرعاندا, ماجورلى كەرەمەت مۋزىكا بولعان. سوندىقتان ماجور قازاقتىڭ ٶزٸنٸكٸ, مينور قولدان جاسالعان لاد دەيمٸن. تاعى ايتامىن بٸز جاۋىنگەر كاستامىز, ال جاۋىنگەر جىلاي ما?! مينورلى ەۋەن باعىنىڭقى, قورلىق كٶرگەن ۇلتتان عانا كٶرٸنەدٸ.
ەرينە, كەيٸن «دايديداۋ», «جيىرما بەس» سيياقتى ەندەر دە بولعان. ولار بٸراق كٷنٸ كەشە شىققان. جامال وماروۆا ايتاتىن «سەۋلەم-اي» دەگەن ەن بار. ەسٸڭدە مە? سول سيياقتى باسقا دا ەندەر, كٷيلەر بار مينوردا. دەگەنمەن ونىڭ بەرٸ بٸزدٸڭ ەۋەن ەمەس, ياعني باياعى جاۋگەرشٸلٸك زامانداعى سارىن ەمەس ەكەنٸن مۋزىكانت رەتٸندە سەزەمٸن. ەرتە زاماننىڭ سارىنا باسقا ەدٸ.
– قازٸر سول سارىندار بار ما?
– مەن تازا تەورييا تٷردە ايتىپ وتىرمىن. سكيف سارىندارى انا-مىنا بٸر ەندە جٷرگەن شىعار قازٸر. بٸراق ونى مەن كٶرسەتە المايمىن. ەشكٸم دە كٶرسەتە المايدى. مىسالى ساق لادتارى بٸزدٸڭ دەستٷرلٸ مۋزىكامىزعا سٸڭٸسٸپ كەتٸپ, ٶزٸمٸزدٸكٸ اتاندى. بٸزدٸكٸ تازا ۇلتتىق مۋزىكا. ال, ناعىز سول دەۋٸردٸڭ, ساق كەزەڭٸڭ ەۋەنٸ دەپ بەلگٸلٸ بٸر ەۋەندٸ ناق باسىپ ايتۋ مٷمكٸن ەمەس.
دابىل سەنكيبەكوۆ مىقتى مۋزىكاتانۋشى دەگەن بار. بٸر سٶيلەسٸپ قالعاندا ول دا وسى پٸكٸرٸمدٸ قوستاعان. «مينور, ەتو يسكۋسستۆەننىي لاد» دەگەن. ەجەلدەن كەلە جاتقانى تەك ماجورلى ەۋەن. ۇلى حالىقتىڭ مۋزىكا سونداي ەدٸ.
وسى ايتقان ويىنان كەيٸن تالاسبەك اعا ويلانىپ قالدى. بٸز دە جاڭا عانا ەستٸگەن اقپاراتتى قورىتۋ ٷشٸن ٷنسٸز قالدىق. 2-3 مينۋتتان كەيٸن اعامىز ٶزٸ قايتا باستادى.
– «شەپيباي-اۋ» دەگەن عالامات ەن بار. تاريحىن ايتتىم با?
– جوق اعا.
– شەپي دەگەن باتىر قىز ەكەن. جاسى ەلۋگە دەيٸن سوعىستا جٷرٸپتٸ. سوعىس اياقتالعاندا جان-جاعىنا قاراسا, بٸر قۇربىسى سوعىستا ٶلٸپتٸ, بٸرٸ ۇزاتىلىپ كەتٸپتٸ. جالعىز ٶزٸ عانا. سوندا ەكەسٸ «دۇرىس سالت بويىنشا ۇزاتا المادىم سەنٸ. امالىم قانشا. ەندٸ سەنٸ ەركٸنە جٸبەرەيٸن» دەپتٸ. ول زاماندا بٶدە ٷي دەگەن بولادى ەكەن. شەپي «ٶمٸردٸڭ قىزىعىن كٶرەيٸن» دەپ سول ايدالادا تۇرعان ٷيگە بارادى. سوندا العاشقى بولىپ كەلگەن جاسى جيىرماعا جەتەر-جەتپەس جٸگٸت. تانىسا كەلە قارسى الدىندا وتىرعان باتىر شەپي ەكەنٸن بٸلگەن جٸگٸت ابدىراپ قالادى. «باياعى شەپيسٸڭ بە» دەسە, باسىن يزەيدٸ. سول مەزەتتە ٷيدەن شىعىپ, نٶكەرلەرٸنە «وسى ٷيگە ەشكٸم كٸرمەسٸن» دەپ تاپسىرما بەرٸپ, ٶز اۋىلىنا شابا جٶنەلەدٸ. ەكەسٸنە بارىپ, مەن-جايدى تٷسٸندٸرٸپتٸ. ەكەسٸ «باياعى شەپي بولسا دەستٷر-سالتپەن جاسايىق» دەيدٸ دە, قىز ەكەسٸنٸڭ الدىنان ٶتٸپ, ٷلكەن توي جاساپتى.
سوندا ويلاپ قاراشى. سول كەز ادامدارى قانداي بولعان. ٶزٸنەن ەكٸ جاس ٷلكەن بولسا دا, باياعى ەرلٸگٸنە تەنتٸ بولىپ, وتىرعان جەرٸ وعان لايىق ەمەس ەكەنٸن تٷسٸنٸپ ٶزٸ العان عوي. ەرتەدەگٸ قازاقتار سونداي بولعان.
ال «شەپيباي-اۋ» ەنٸ سول توي ٷستٸندە تۋعان دەسەدٸ.
رٷستەم نٷركەنوۆ,
.jpg)