فوتو: primeminister.kz
پرەمەر-مينيستر ەليحان سمايىلوۆتىڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا ەگٸن جيناۋ ناۋقانىنا قاتىستى ٶزەكتٸ مەسەلەلەر قارالدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ ايداربەك ساپاروۆ بيىل دەندٸ جەنە دەندٸ-بۇرشاقتى داقىلداردى جيناۋ الاڭى 17,3 ملن گا قۇراعانىن باياندادى. بٷگٸنگٸ تاڭدا رەسپۋبليكا بويىنشا 6,9 ملن گا ەگٸننٸڭ 40%-ى جينالدى. ورتاشا ٶنٸمدٸلٸك – 9,5 تس/گا, 6,6 ملن توننا استىق باستىرىلدى. ٶتكەن جىلى دەل وسى كەزەڭدە استىقتىڭ 11,6 ملن گا نەمەسە 72,8%-ى جينالعان بولاتىن.
بۇل رەتتە ەگٸن ناۋقانى وڭتايلى اۋىل شارۋاشىلىعى جاعدايىندا ٶتكەنٸ, جازعى اۋا-رايى ەلدٸڭ باسىم بٶلٸگٸندە قالىپتى بولعانى اتاپ ٶتٸلدٸ. ەگٸن جيناۋ الدىندا تەحنيكانىڭ دايىندىعى 100%-عا قامتاماسىز ەتٸلٸپ, جەڭٸلدەتٸلگەن ججم جٶنەلتۋ بەلگٸلەنگەن مەرزٸمدە باستالدى. سونىمەن قاتار نەگٸزگٸ استىقتى ايماقتاردا 3 اپتادان استام ۋاقىتقا سوزىلعان جاۋىن-شاشىن سالدارىنان جاڭا ٶنٸم ساپاسىنىڭ ناشارلاۋى جەنە استىقتىڭ ٶنٸپ كەتۋٸنە, سونداي-اق جالپى دەندٸ داقىلدار تٷسٸمٸنٸڭ تٶمەن بولۋىنا ەكەلدٸ.
اۋا-رايىنىڭ قولايسىزدىعىنان زارداپ شەككەن بارلىق ٶڭٸرلەردە بٷكٸل مٷددەلٸ ورگاندار مەن ۇيىمداردى قوسا وتىرىپ, زارداپتاردىڭ اۋقىمىن انىقتاۋ ٷشٸن جۇمىس كوميسسييالارى قۇرىلدى. بٷگٸندە بارلىق زارداپ شەككەن ٶڭٸرلەرگە ساپار جاسالىپ, ەگٸن جيناۋ جۇمىستارىنىڭ بارىسىنا تالداۋ جٷرگٸزٸلدٸ. ەكٸمدٸكتەردٸڭ مەلٸمەتٸ بويىنشا, القاپتا ٶسكەن استىق 2,7 ملن گا, بۇل جالپى ەگٸن جيناۋ الاڭىنىڭ 15%-ىن قۇرايدى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا بارلىق ٶڭٸرلەردە تەحنيكالار ەگٸس القابىنا جاپپاي شىقتى, وراق جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر.
نەگٸزگٸ استىقتى ٶڭٸرلەردەگٸ جاعداي تۋرالى اقمولا وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ مارات احمەتجانوۆ, قوستاناي وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى ەرلان سپانوۆ جەنە سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى مارات تاسماعانبەتوۆ بايانداما جاسادى.
پرەمەر-مينيستر ەگٸن جيناۋ ناۋقانىنىڭ بارىسى ٷكٸمەتتٸڭ تۇراقتى باقىلاۋىندا ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«ٶزدەرٸڭٸز بٸلەتٸندەي, بيىلعى جىل ەلٸمٸزدٸڭ ەگٸنشٸلەرٸ ٷشٸن قولايسىز بولدى. جازدىڭ 2 ايىنداعى اپتاپ ىستىقتىڭ سوڭى كٷزگٸ جاۋىن-شاشىنعا ۇلاستى. بۇل ەرينە, استىقتىڭ تٷسٸمٸن ازايتىپ, جۇمىس قارقىنىن ەدەۋٸر بەسەڭدەتٸپ جٸبەردٸ. دەگەنمەن ەگٸن جيناۋ ناۋقانىن قارجىلاي جەنە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاعىنان قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن بارلىق قاجەتتٸ شارالار قابىلداندى. استىقتى ٶڭٸرلەردە وسى ايدىڭ سوڭىنا دەيٸن قاتتى جاڭبىر جاۋادى دەگەن بولجام جوق. سوندىقتان وسى مەرزٸم ٸشٸندە بارىنشا ٷلگەرٸپ قالۋ كەرەك», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
ول ەلٸمٸزدٸڭ سولتٷستٸك ٶڭٸرلەرٸندەگٸ اۋا-رايىنىڭ قولايسىزدىعىنا بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى ٷكٸمەتكە استىق ٶندٸرەتٸن فەرمەرلەر مەن شارۋا قوجالىقتارىنا قاجەتتٸ كٶمەك كٶرسەتۋدٸ تاپسىرعانىن ەسكە سالدى.
«ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ استىقتى كەپتٸرۋ ٷشٸن قوسىمشا كٶلەمدە ديزەل وتىنىن بٶلەتٸن بولادى. «بەيتەرەك» حولدينگٸ نەسيەلەر بويىنشا قارىزداردى قايتا قۇرىلىمداپ, قولايسىز اۋا-رايىنان زارداپ شەككەن فەرمەرلەر ٷشٸن ايىپپۇل سانكتسييالارىن سالماي, ازىق-تٷلٸك كورپوراتسيياسىنىڭ جەلٸسٸ ارقىلى تاۋارلىق نەسيە مەرزٸمدەرٸن ۇزارتىپ وتىر. اۋا-رايىنىڭ قولايسىزدىعى فورس-ماجورلىق جاعداي رەتٸندە تانىلۋى تيٸس. سۋبسيدييالاردى تولىق كٶلەمدە تٶلەۋ كەرەك», — دەپ اتاپ ٶتتٸ پرەمەر-مينيستر.
ٷكٸمەت باسشىسى استىق قابىلداۋ پۋنكتتەرٸمەن جەنە استىقتى كەپتٸرۋمەن اينالىساتىن كەسٸپورىندارمەن تەۋلٸك بويى جۇمىس ٸستەۋٸن قامتاماسىز ەتۋٸٸن تالاپ ەتتٸ. بۇل رەتتە ول تاريفتەردٸڭ كٶتەرٸلۋٸنە جول بەرمەۋ جٶنٸندە شارالار قابىلداۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر استىقتى كەپتٸرۋ ٷشٸن بٸر ليترٸ 250 تەڭگەدەن اسپايتىن باعامەن قوسىمشا كٶلەمدە ديزەل وتىنىن بٶلۋدٸ قامتاماسىز ەتۋدٸ, اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸن سۋبسيدييالاۋ ٷشٸن قوسىمشا قاراجات بٶلۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋدٸ, اتاپ ايتقاندا, بيىلعى ازىق-تٷلٸكتٸك جەنە جەمدٸك استىقتى تٸكەلەي ساتىپ الۋ ٷشٸن ازىق-تٷلٸك كورپوراتسيياسىنىڭ جارعىلىق كاپيتالىن ۇلعايتۋ مەسەلەسٸن پىسىقتاۋدى تاپسىردى.
«بٸز بٷگٸن جامبىل وبلىسىنىڭ شارۋالارىنا شىعىندى ٶتەۋ ٷشٸن ٷكٸمەت رەزەرۆٸنەن قارجى بٶلۋ تۋرالى قاۋلى قابىلدايمىز. قارجى مينيسترلٸگٸ مەن ٶڭٸر ەكٸمدٸگٸ وبلىستىڭ زارداپ شەككەن ەگٸنشٸلەرٸنە تٶلەمدەردٸڭ تەز ارادا بٶلٸنۋٸن قامتاماسىز ەتۋٸ تيٸس», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر استىق تاسيتىن ۆاگوندارمەن ۋاقتىلى قامتاماسىز ەتٸپ, تەمٸرجولداعى ۇزىن-سونار كەزەكتٸ بولدىرماۋدى تالاپ ەتتٸ.
«بٸزدٸڭ مٸندەتٸمٸز – ەگٸندٸ ساپالى جيناپ الۋدى قامتاماسىز ەتۋ», — دەپ تٷيٸندەدٸ ول سٶزٸن.
