فوتو: اشىق دەرەككٶزدەن
مەجٸلٸس دەپۋتاتى باقىتجان بازاربەك ەلدەگٸ جەكەمەنشٸككە ٶتٸپ, قاراۋسىز قالعان سۋ قويمالارىن, كٶلدەر مەن بٶگەندەردٸ مەملەكەتكە قايتارۋدى ۇسىندى, دەپ حابارلايدى Sputnik قازاقستان.
بازاربەك پرەمەر-مينيسترگە جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا سۋ تاپشىلىعى مەسەلەسٸن كٶتەردٸ.
"ەرٸپتەستەر, دابىل قاعاتىن ۋاقىت كەلدٸ. مىسالى 2040 جىلى ەلٸمٸزدە سۋ تاپشىلىعى 15 ملرد تەكشە مەتردٸ قۇرايدى. بۇل شامامەن ارال تەڭٸزٸنە پارا-پار سۋ. ويلاپ قاراڭىزدارشى, ەلٸمٸز تازا اۋىز سۋ رەتٸندە پايدالاناتىن سۋدىڭ كٶلەمٸ كەمٸ 50 پروتسەنتكە ازايادى. سوندا ەربٸر ەكٸنشٸ مەنٸڭ وتانداسىم اۋىز سۋسىز قالادى دەگەن سٶز ەمەس پە?! ال اۋىز سۋسىز ادام 3 كٷن عانا ٶمٸر سٷرەتٸنٸن بٸلەسٸزدەر. بۇل ٶتە قاۋٸپتٸ", - دەپ باستادى ساۋالىن مەجٸلٸسمەن.
ايتۋىنشا, ەلٸمٸزدٸڭ دالاسى كٶكتەمدە كٶلگە اينالسا, جازدا شٶلگە اينالادى. بۇل مەسەلە جىل سايىن قايتالانسا, ەلٸ كٷنگە شەشٸلەر ەمەس.
"تابيعاتتىڭ بٸزگە بەرگەن رەسۋرسىن قۇمعا قۇيىپ جاتىرمىز. مەسەلەن, كەڭەس كەزٸندە ەربٸر سوۆحوز جاۋىن-شاشىن مەن قار سۋىن جينايتىن. شاعىن سۋ قويمالارى بولاتىن. ٶيتكەنٸ ونىڭ بەرٸ – ٸشكٸ سۋ قورىمىز. پرەزيدەنت سۋ تاپشىلىعى مەسەلەسٸن دەر كەزٸندە كٶتەرٸپ, ارنايى 20 جاڭا بٶگەن سالۋ مەن 3,5 مىڭ شاقىرىمدىق كانالدى جاڭعىرتۋدى تاپسىردى. بٸراق بٷگٸنگٸ ٷكٸمەتتٸڭ سالعىرت ەرٸ باياۋ قيمىلىنان جاقىن ارادا قازاقستانداعى سۋ تاپشىلىعى مەسەلەسٸ شەشٸمٸن تاپپايتىنداي كٶرٸنەدٸ. وعان بٸرنەشە دەلەلٸمٸز بار", - دەيدٸ باقىتجان بازاربەك.
مىسالى, رەسمي دەرەكتەر بويىنشا, رەسپۋبليكادا 1 478 گيدروتەحنيكالىق قۇرىلعى بار. ونىڭ ٸشٸندە 342 – سۋ قويماسى, 219 – دامبا, 119 – سۋ تورابى, 313 – توعان. ولاردىڭ 333-ٸ رەسپۋبليكالىق مەنشٸكتە, 895-ٸ – كوممۋنالدىق مەنشٸكتە, ال 228-ٸ جەكە مەنشٸكتە بولسا, 22-ٸ يەسٸز ەكەن.
"سۋ قويمالارى – ەڭ باستى ستراتەگييالىق نىسان. سوندىقتان ەلٸمٸزدەگٸ مۇنداي ماڭىزدى سۋ ساقتاۋ نىساندارىنىڭ كٶپشٸلٸگٸ جەكەلەشەلەنٸپ كەتكەنٸ بٸزدٸ قاتتى الاڭداتادى. سۋ قويمالارى مەن كٶلدەردٸڭ قوجايىندارىنىڭ نە ٸستەپ, نە قويىپ جاتقانى بەلگٸسٸز. ولاردىڭ قانشالىقتى توزىعى جەتٸپ تۇر, ونى نىعايتۋ ٷشٸن قانداي شارالار قولعا الىنعان, ول جاعى دا بەيمەلٸم. جەكەمەنشٸك نىسان بولعاننان كەيٸن ونىڭ اۋماعىنا ەشكٸم باس سۇقپايدى. مەملەكەتتٸك باقىلاۋدان دا تىس قالۋدا", - دەپ الاڭدادى دەپۋتات.
ونىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتٸك جەر كاداسترى بازاسىندا تٸپتٸ تابيعي جولمەن قالىپتاسقان كٶلدەر جەر تەلٸمٸ رەتٸندە بەرٸلٸپ كەتكەن. قوجايىندارى كٶلدەردٸ قورشاپ, حالىقتىڭ نارازىلىعىن تۋدىرىپ جاتىر. بۇل جاعداي كەمٸندە 5-6 وبلىستا كەزدەسەدٸ.
سول سەبەپتٸ دەپۋتات ەلدەگٸ وسىنداي نىساندارعا تولىقتاي تٷگەندەمە جاساپ, جاي-كٷيٸن ناقتىلاۋ قاجەت بولسا, ولاردى تەز ارادا مەملەكەت مەنشٸگٸنە قايتارۋ قاجەت دەپ سانايدى.
"مىسالى, پلوتينالاردىڭ سالىنعانىنا 30-40 جىلدان اسسا, وندا اپات بولۋ قاۋپٸ ارتادى ەكەن. ال بۇلاردىڭ جاي-كٷيٸ قانداي, قانشاسىنىڭ توزىعى جەتكەن, قانشاسىنا جٶندەۋ جۇمىستارى قاجەت دەگەن مەلٸمەت انىق ەمەس. بۇل جاۋاپتى مەملەكەتتٸك مەكەمە تاراپىنان باقىلاۋ مەن مونيتورينگتٸڭ ەلسٸزدٸگٸن كٶرسەتەدٸ", - دەپ مەلٸمدەدٸ باقىتجان بازاربەك.
مەجٸلٸسمەن سونداي-اق كانالدارعا دا تولىعىراق توقتالدى. ونىڭ دەرەگٸنشە, ەلٸمٸزدە شامامەن 3,5 مىڭداي ماگيسترالدىق جەنە شارۋاشىلىق كانالى بار. ولاردىڭ جارتىسىنان استامىنىڭ ەبدەن توزىعى جەتكەن. سونىڭ سالدارىنان 60% سۋ قۇردىمعا كەتٸپ جاتىر. بۇل – ٷلكەن شىعىن.
"دەمەك بار سۋدىڭ ٶزٸن ىسىراپ ەتٸپ, دۇرىس پايدالانا الماي وتىرمىز. ناعىز ٷنەمدەۋ وسى جەردە. جالپى كانالداردىڭ كٸمنٸڭ يەلٸگٸندە ەكەنٸ دە انىق ەمەس. سۋدىڭ سۇراۋىن سۇرايتىن كەز جەتتٸ", - دەپ ەسەپتەيدٸ ول.
مەسەلەنٸڭ ماڭىزدىلىعىن ەسكەرٸپ, بازاربەك "AMANAT" پارتيياسى جانىنان ارنايى كوميسسييا قۇرۋ قاجەت دەپ سانايدى.
بۇدان بٶلەك دەپۋتات ەلدەگٸ جەكەمەنشٸككە ٶتٸپ, بٸراق قاراۋسىز قالعان, جۇمىستارى ٷيلەستٸرٸلمەگەن سۋ قويمالارىن, دامبالاردى, كٶلدەردٸ, بٶگەندەردٸ جەنە تاعى باسقا ستراتەگييالىق ماڭىزدى سۋ نىساندارىن مەملەكەت بالانسىنا قايتارۋدى ۇسىندى.
دەپۋتاتتىڭ پٸكٸرٸنشە, سۋ سالاسىندا زاڭسىزدىققا جول بەرٸپ, تالاپقا باعىنبايتىندار قاتاڭ جازاعا تارتىلۋعا تيٸس.
