سيرييادان قاشقان باشار اساد رەسەيدٸ پانالادى

فوتو: Sputnik/Mikhail Klimentyev/ via REUTERS

سيرييادا رەجيمٸ قۇلاعان پرەزيدەنت باشار اسادتى رەسەي پانالاتتى, قازٸر ول مەسكەۋدە. بۇل تۋرالى ult.kz ازاتتىق راديوسىنا سٸلتەمە جاساپ حابارلايدى.

بۇل تۋرالى 8 جەلتوقسان كەشكە تاسس اگەنتتٸگٸ مەن تاعى باسقا رەسەيلٸك مەملەكەتتٸك اقپارات قۇرالدارى كرەملدەگٸ دەرەككٶزٸنە سٷيەنٸپ حابارلادى.

"اساد ٷي-ٸشٸمەن بٸرگە مەسكەۋگە كەلدٸ. رەسەي گۋمانيتارلىق سيپاتتاعى نەگٸزدەرگە سٷيەنە وتىرىپ, ولارعا پانا بەردٸ", – دەدٸ اتى-جٶنٸ اتالماعان دەرەككٶز سٶزٸنە سٷيەنگەن اگەنتتٸك.

تاسس حابارلاماسىندا اسادتى "بۇرىنعى" پرەزيدەنت دەپ اتاعان, دەگەنمەن ول پرەزيدەنت ٶكٸلەتٸن توقتاتاتىنى تۋرالى رەسمي تٷردە ەلٸ مەلٸمدەگەن جوق. رەسەي سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ 8 جەلتوقسان تٷستەن كەيٸن جاساعان رەسمي حابارلامادا وپپوزيتسييامەن كەلٸسسٶز نەتيجەسٸندە اساد پرەزيدەنت قىزمەتٸنەن جەنە ەلدەن كەتۋگە كەلٸستٸ دەپ حابارلادى.

سيرييانىڭ مەسكەۋدەگٸ ەلشٸلٸگٸنەن ديپلوماتييالىق ٶكٸلدٸك تۋى مەن تاقتايشاسى الىندى دەگەن حابار تارادى. سيرييادا باشار ٷكٸمەتٸن بيلٸكتەن تايدىرعان وپپوزيتسييا باسقا تۋدى قولدانادى.

سيرييانى 24 جىل باسقارعان باشار اساد داماسكٸدەن كەتتٸ دەگەن اقپارات جۇرتقا جەكسەنبٸگە قاراعان تٷنٸ, قارۋلى وپپوزيتسييا جاساعى قالانى باسىپ العاننان كەيٸن تاراعان ەدٸ.

اسادتىڭ مەسكەۋگە قالاي جەتكەنٸ ەزٸرگە بەلگٸسٸز. 8 جەلتوقسان تاڭەرتەڭ Reuters اگەنتتٸگٸ Flightradar دەرەكتەرٸنە سٸلتەپ, اساد ۇشتى دەگەن ۇشاق راداردان جوعالىپ كەتتٸ دەپ جازدى. بۇدان سوڭ "ۇشاق اپاتقا ۇشىرادى" يا "ونى اتىپ تٷسٸردٸ" دەگەن قاۋەسەتتەر تارادى.

ازاتتىق انىقتاعان مەلٸمەت بويىنشا, اساد حمەيميم ەۋە بازاسىنان ۇشىپ شىققان رەسەيلٸك يل-76 ۇشاعىن پايدالانعان بولۋى مٷمكٸن. 8 جەلتوقساندا بازاعا رەسەيلٸك ان-124 دەگەن ۇشاق بارىپ قونعان (كەيٸنگٸ كٷندەرٸ ەكٸنشٸ رەت ۇشىپ بارعان). نەگٸزگٸ نۇسقاعا سەيكەس, سيرييادا رەسەي ەسكەري-ازاماتتىق اۆياتسيياسىنىڭ بەلسەندٸلٸگٸ اساد رەجيمٸ قۇلاپ جاتقاندا رەسەي ەسكەرٸن ەلدەن ەۆاكۋاتسييالاۋ كەزٸندە ارتقان. حمەيميم ەۋە بازاسى – رەسەي ٷشٸن مەسكەۋ مەن افريكا اراسىنداعى حاب رەتٸندە ٶتە ماڭىزدى ورىن سانالادى. رەسەي قورعانىس مينيسترلٸگٸ ورتالىق افريكا رەسپۋبليكاسىنا, ليۆييا جەنە باسقا دا افريكا ەلدەرٸنە جاسايتىن رەيستەرٸنٸڭ كٶبٸ سيريياداعى بازانى پايدالانعان.

باشار اسادتىڭ سيريياداعى جەنە باتىس ەلدەرٸندەگٸ بەسەكەلەستەرٸ ونى كٶپتەگەن قىلمىس جاسادى, سونىڭ ٸشٸندە بەيبٸت تۇرعىنداردى ٶلتٸردٸ دەپ ايىپتايدى. تاۋيا شىعىستا "اراب كٶكتەمٸ" دەگەن اتاۋعا يە بولعان وقيعالار كەزٸندە – 2011 جىلى جاپپاي كٶشەگە شىققان حالىق نارازىلىعىن كٷشپەن باسىپ-جانشۋدىڭ ارتى سيرييادا ەرتٷرلٸ ساياسي كٷشتەر قاتىسقان ازامات سوعىسعىنا ۇلاستى. رەسەي قارۋلى كٷشتەرٸ اساد جاعىندا سيريياداعى سوعىسقا قاتىسىپ, قارسى تاراپتى بومبالادى, سونىمەن قاتار سيريياداعى سوعىسقا رەسەيلٸك "ۆاگنەر" جالدامالى ەسكەر توبىن تارتىپ, جاياۋ وپەراتسييالارعا دا قاتىسقان.
تاسس اگەنتتٸگٸ دەرەككٶزٸنە سٸلتەپ, رەسەي بيلٸگٸ سيرييادا بيلٸككە كەلگەن وپپوزيتسييا ٶكٸلدەرٸمەن بايلانىستا وتىر, ولار رەسەيدٸڭ ەسكەري بازالارى مەن ديپلوماتييالىق ٶكٸلدٸكتەرٸنٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە كەپٸلدٸك بەردٸ دەپ حابارلادى. رەسەي پروپاگانداسى وسى ۋاقىتقا دەيٸن اسادتىڭ قارۋلى بەسەكەلەستەرٸن "تەرروريستەر" دەپ اتاعان (ولاردىڭ قاتارىندا رەسەيدە جەنە ەلەمنٸڭ ٶزگە دە بٸرسىپىرا ەلٸندە تەرروريستٸك دەپ تانىلعان توپتار بار, بٸراق ەڭگٸمە وپپوزيتسييانىڭ فراكتسييالارى تۋرالى ەمەس) جەنە ولاردى باتىس ەلدەرٸ يا تٷركييا باقىلاۋدا ۇستاپ وتىر دەپ مەلٸمدەگەن. كەيٸنگٸ كٷندەرٸ رەسەيلٸك مەملەكەتتٸك باق پەن ۆەدومستۆولار ريتوريكاسى بٸرشاما ٶزگەردٸ.

اسادتىڭ ٶزٸ رەسەيدٸ, سونىڭ ٸشٸندە ونىڭ ۋكرايناداعى ەرەكەتٸن بٸرنەشە رەت قولداعان. سيرييا ٷكٸمەتٸ رەسەيدٸڭ ۋكرايناداعى اننەكسيياسىن مويىنداعان.

جەكسەنبٸ كٷنٸ قارۋلى وپپوزيتسييا سيرييانىڭ بارلىق دەرلٸك اۋماعىنا, بۇرىن اساد ٷكٸمەتٸنٸڭ قولاستىندا بولعان (رەجيمٸ قۇلاعانعا دەيٸن ەل اۋماعىنىڭ بٸر بٶلٸگٸ وعان باعىنباعان), سونىڭ ٸشٸندە رەسەيلٸك بازالار ورنالاسقان تارتۋس پەن حمەيميم اۋداندارىنا باقىلاۋ ورناتقانى تۋرالى حابار تارادى.

داماسكٸدەگٸ وپپوزيتسييا كٷشتەرٸ اساد پەن ونىڭ جاقىندارىنىڭ سارايى مەن رەزيدەنتسيياسىنا كٸردٸ. ول جەردەن تٷسٸرٸلگەن ۆيدەولار جەلٸدە جارييالاندى.

اساد رەجيمٸ قۇلاعاننان كەيٸن سيرييانى كٸم جەنە قالاي باسقاراتىنى ەزٸرگە بەلگٸسٸز. پرەمەر-مينيستر باستاعان قازٸرگٸ ٷكٸمەت ەزٸرگە ٶز مٸندەتٸن ورىنداۋدى جالعاستىرادى. ٸرٸ وپپوزيتسييالىق توپتاردىڭ جەتەكشٸلەرٸ جاڭا كونستيتۋتسييا مەن سايلاۋ دايىنداۋ قاجەت دەپ مەلٸمدەدٸ. قاراشا ايىندا عانا اساد ەسكەرٸ سيرييانىڭ بارلىق دەرلٸك ٸرٸ قالاسىن جەنە ەل اۋماعىنىڭ كٶپ بٶلٸگٸن باقىلاۋىندا ۇستاپ تۇرعان ەدٸ.