قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸنە Human Rights Watch حالىقارالىق ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمىنىڭ قازاقستاندا قاڭتار وقيعالارى كەزٸندە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ شەكتەن تىس كٷش قولدانۋ جاعدايلارى تۋرالى اقپارات بەرٸلگەن ساۋالى كەلٸپ تٷستٸ. سونىمەن قاتار, HRW قاماۋعا الىنعاندارعا قاتىستى باسقا دا زاڭ بۇزۋشىلىقتار تۋرالى اقپارات جارييالادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" مينيسترلٸكتٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسى شەكتەن تىس كٷش قولدانۋدىڭ, زاڭسىز ۇستاۋدىڭ, ازاپتاۋدىڭ جەنە قاماۋعا الىنعاندارعا قاتىگەزدٸك كٶرسەتۋدٸڭ ىقتيمال جاعدايلارىن ايىپتايدى.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قارۋلى تەرتٸپسٸزدٸكتەرگە تەرگەۋ ەدٸل بولۋى جەنە زاڭ اياسىندا جٷرگٸزٸلۋٸ تيٸس ەكەنٸن بٸرنەشە رەت مەلٸمدەگەن بولاتىن. قاماۋعا الىنعانداردىڭ قۇقىقتارىن قاتاڭ ساقتاۋ جەنە سوتتا ٸستٸڭ ەدٸلەتتٸ قارالۋى مٸندەتتٸ شارت بولۋى تيٸس.
مەملەكەت باسشىسى باس پروكۋراتۋرا مەن ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸن تەرگەۋ ٸس-شارالارىن جٷرگٸزگەن كەزدە ازاپتاۋ مەن قاتىگەزدٸكتٸڭ ٶزگە تٷرلەرٸن قولدانۋعا تىيىم سالاتىن ەلٸمٸزدٸڭ كونستيتۋتسيياسى مەن قىلمىستىق-پروتسەستٸك كودەكسiنٸڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە شاقىردى», - دەلٸنگەن رەسمي اقپاراتتا.
سونداي-اق, زاڭسىز ۇستاۋ جەنە قاماۋعا الىنعان ازاماتتارعا قاتىگەزدٸك كٶرسەتۋ تۋرالى كەز كەلگەن مەلٸمەتتەر مۇقييات قاراستىرىلاتىنى ايتىلعان. مينيسترلٸك مەلٸمەتٸنشە, تەرگەۋ ورگاندارى كەلٸپ تٷسٸپ جاتقان بارلىق زاڭ بۇزۋشىلىق فاكتٸلەرٸن تەكسەرۋدە.
«ازاماتتاردىڭ قاجەتتٸ اقپاراتتى كەدەرگٸسٸز جەنە جەدەل الۋى, ونىڭ ٸشٸندە پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ ٸس-ەرەكەتتەرٸنە شاعىم جولداۋى ماقساتىندا «شۇعىل جەلٸ» اشىلعان. قر باس پروكۋراتۋراسىنىڭ دەرەكتەرٸ بويىنشا, بٷگٸنگٸ كٷنٸ ازاماتتاردىڭ تەرگەۋ جٷرگٸزۋدٸڭ رۇقسات ەتٸلمەگەن ەدٸستەرٸنە جەنە قۇقىقتارىن بۇزۋعا قاتىستى شاعىمدارى بويىنشا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى تاراپىنان بارلىعى 98 قىلمىستىق ٸس تەرگەلۋدە.
قر باس پروكۋراتۋراسى جەنە باسقا دا تەرگەۋ ورگاندارى قازاقستاندىق جەنە حالىقارالىق قوعامداستىق كٶتەرگەن ەربٸر جەكە ٸستٸ جان-جاقتى قاراستىرۋعا دايىن», - دەلٸنگەن حابارلامادا.
قاماۋعا الىنعان ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىنا مونيتورينگ جٷرگٸزۋ ٷشٸن ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل ەلۆيرا ەزٸموۆاعا, ازاپتاۋلاردى بولدىرماۋدىڭ ۇلتتىق الدىن الۋ تەتٸگٸنٸڭ (ۇات) جەنە ۇلتتىق قوعامدىق سەنٸم كەڭەسٸنٸڭ مٷشەلەرٸنە پەنيتەنتسيارلىق جٷيە مەكەمەلەرٸنە قولجەتٸمدٸلٸك قامتاماسىز ەتٸلگەن.
«ۇات ٶڭٸرلٸك توپتارى قازاقستاننىڭ 16 ٶڭٸرٸندەگٸ 83 جابىق مەكەمەگە 97 تەۋەلسٸز مونيتورينگ جٷرگٸزدٸ. ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸلدٸڭ اتىنا ازاماتتاردان قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلۋى جٶنٸندە 48 ٶتٸنٸش تٷسٸپ, قاراستىرىلۋدا. سونىمەن قاتار, ٶڭٸرلٸك توپتاردىڭ ۇسىنىسى بويىنشا قاماۋعا الىنعان جەنە تۇتقىندالعان ازاماتتارعا ادۆوكاتتار مەن ازاماتتىق دەرٸگەرلەردٸڭ كٸرۋٸ قامتاماسىز ەتٸلدٸ», - دەلٸنگەن تٷسٸنٸكتەمەدە.
ازاماتتىق قوعامنىڭ بەدەلدٸ ٶكٸلدەرٸ, ونىڭ ٸشٸندە قۇقىق قورعاۋشىلار جەنە زاڭگەرلەر قاڭتار وقيعالارىنا تەرگەۋ جٷرگٸزۋ بويىنشا قوعامدىق كوميسسييالار قۇردى.
«قازاقستان ادام قۇقىقتارى سالاسىنداعى ٶزٸنٸڭ بارلىق مٸندەتتەمەلەرٸن ساقتاۋعا بەيٸلدٸ جەنە حالىقارالىق ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدارمەن اشىق ديالوگقا جەنە ىنتىماقتاستىققا دايىن. اتاپ ايتقاندا, قر سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ مۇحتار تٸلەۋبەردٸنٸڭ Human Rights Watch ۇيىمىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى كەننەت روتپەن كەزدەسۋ ٶتكٸزۋٸ جٶنٸندە ۋاعدالاستىققا قول جەتكٸزٸلدٸ», - دەپ تٷيٸندەيدٸ سٸم.
