قازٸرگٸ جاعدايلاردا ٷكٸمەت مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ەلٸمٸزدە ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ بويىنشا اۋقىمدى شارالاردى جٷزەگە اسىرىپ جاتىر. بٷگٸن ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ رۋسلان دەلەنوۆ ونلاين بريفينگ اياسىندا ەكونوميكا مەن شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ قولداۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان بارلىق شارالار تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلٸ ايتىپ بەردٸ.
رۋسلان دەلەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, جاھاندىق جاعىمسىز ترەندتەر جىل باسىنان بەرٸ قازاقستان ەكونوميكاسىنا ەسەرٸن تيگٸزۋدە.
«قازاقستان دا ەلەمنٸڭ بارلىق باسقا ەلدەرٸ سيياقتى كوروناۆيرۋس پاندەميياسىنا بايلانىستى ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸڭ تٶمەندەۋٸن باستان كەشۋدە. ەڭ كٶپ زارداپ شەككەن قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسى, ونىڭ اعىمداعى جىلدىڭ 6 ايداعى تٶمەندەۋٸ 5,6% قۇرادى. بۇل رەتتە ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىندا تۇراقتى ٶسۋ بايقالادى. تاۋارلار ٶندٸرٸسٸ 4,1%-عا ٶستٸ», — دەدٸ ول.
نەگٸزگٸ درايۆەرلەر قۇرىلىس (+11,2%) جەنە ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ (+4,8%) بولدى. ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندە ٶسۋ 4,8% قۇرادى. ول اۆتوموبيل جاساۋ (46%), فارماتسەۆتيكا (24%), دايىن مەتالل بۇيىمدارىن ٶندٸرۋ (20%), جەڭٸل ٶنەركەسٸپ (8%), رەزەڭكە جەنە پلاستماسسا بۇيىمدارىن (8%) جەنە قاعاز ٶندٸرۋ (15%) ەسەبٸنەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ.
تج كەزەڭٸندە جۇمىسپەن قامتۋدى جەنە تۇرعىندارعا ەلەۋمەتتٸك تٶلەم تٶلەۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ
تٶتەنشە جاعداي كەزەڭٸندە (بيىلعى 23 جەنە 30 ناۋرىزدا) ەكونوميكانى تۇراقتاندىرۋ جەنە حالىقتى قولداۋ بويىنشا جەدەل شارالاردىڭ 2 پاكەتٸ قابىلداندى. شارالار جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋگە, حالىقتىڭ تابىسىن تٶمەندەتپەۋگە, تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىنا, بيۋدجەتتٸڭ سالىق كٸرٸستەرٸنەن قالپىنا كەلتٸرۋگە جەنە باسقا دا سالالارعا باعىتتالعان. مەملەكەتتٸڭ بارلىق ەلەۋمەتتٸك مٸندەتتەمەلەرٸ ۋاقتىلى تٶلەنۋدە.
ەڭبەك نارىعىنداعى تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن «جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى» جاڭا باعدارلاماسى بويىنشا 1 ترلن تەڭگە بٶلٸندٸ. وسى باعدارلامانى ٸسكە اسىرۋ ٶڭٸرلەردە حالىقتىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان كٶپتەگەن ماڭىزدى مەسەلەلەردٸ شەشۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل – اپاتتى جەنە ٷش اۋىسىمدى مەكتەپتەر سانىن ازايتۋ, گازداندىرۋ, ساپالى جەرگٸلٸكتٸ جولدار سالۋ, ينجەنەرلٸك-كوممۋنيكاتسييالىق ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ, سونداي-اق تازا اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ.
مىسالى, جامبىل وبلىسىندا گازداندىرۋ جوباسىن جٷزەگە اسىرۋ نەتيجەسٸندە قورداي اۋدانى اۋىلدارىنىڭ 50 مىڭنان استام تۇرعىنى تابيعي گازعا قول جەتكٸزەدٸ. اتىراۋ وبلىسى قۇرمانعازى اۋدانىندا حالىقتى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ماگيسترالدىق سۋ جەلەسٸنٸڭ قۇرىلىسى جٷرگٸزٸلۋدە.
وسىنداي جوبالار ەلٸمٸزدٸڭ ەر ٶڭٸرٸندە حالىقتىڭ ٶمٸر سٷرۋ جاعدايىن جاقسارتۋ بويىنشا ٶزەكتٸ مٸندەتتەردٸ شەشەدٸ.
بٷگٸنگٸ تاڭدا 255 مىڭ جۇمىس ورنىن, ونىڭ ٸشٸندە اياقتالعان جوبالاردا 15 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنىن قۇرۋ جوسپارلانعان 6,5 مىڭ ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار جوبا ٸرٸكتەپ الىندى.
شامامەن 5,9 مىڭ جوبانىڭ ٸسكە اسىرىلۋى باستالدى, وندا 123 مىڭ جۇمىس ورىنى قۇرىلعان.
جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى ٸرگەلەس سالالاردا 100 مىڭنان استام تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋدىڭ نەگٸزٸن قالايدى.
262 مىڭنان استام ادام «ەڭبەك» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىنىڭ قاتىسۋشىسى بولدى, ونىڭ ٸشٸندە 184 مىڭى جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى.
كٶلٸك ينفراقۇرىلىمىن اۋقىمدى جاڭعىرتۋ جەنە حالىقتى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا «نۇرلى جول» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى اياسىندا 5,5 مىڭ كم رەسپۋبليكالىق جەنە 4 مىڭ كم جەرگٸلٸكتٸ جولداردى سالۋ جەنە قايتا جاڭارتۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر.
جالپى جول قۇرىلىسى جۇمىستارىنا 200 مىڭ ادام تارتىلدى.
وسى جىلى تٸرەك اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەردٸڭ ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ بويىنشا «اۋىل – ەل بەسٸگٸ» جوباسىن قارجىلاندىرۋ 98 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايتىلدى.
بٷگٸنگٸ تاڭدا 216 اۋىلدا كٶلٸك (368 جوبا) جەنە ەلەۋمەتتٸك ينفراقۇرىلىمدى (223 جوبا), سونداي-اق تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتى (329 جوبا) دامىتۋعا باعىتتالعان 920 جوبا ٸسكە اسىرىلۋدا. جوبالاردى ٸسكە اسىرۋعا 16 مىڭنان استام ادام جۇمىسقا تارتىلعان.
حالىقتى تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتىڭ ساپالى قىزمەتتەرٸمەن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ينجەنەرلٸك ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. اعىمداعى جىلدىڭ 6 ايىندا 800 كم سۋمەن جابدىقتاۋ جەنە سۋ بۇرۋ جەلٸلەرٸ قايتا جاڭارتىلدى. بۇدان باسقا, 13,7 ملرد تەڭگە سوماسىنا ٶڭٸرلەردٸ گازداندىرۋ بويىنشا 21 جوبا ٸسكە اسىرىلۋدا.
جالپى, مەملەكەتتٸك باعدارلامالار شەڭبەرٸندە جۇمىسپەن قامتۋدى قالىپتاستىرۋ جٶنٸندەگٸ شارالارمەن اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن 1,2 ملن استام ازامات قامتىلاتىن بولادى.
بۇدان باسقا, 2 ملن استام جۇمىس ورنىن ساقتاۋ جەنە تۇراقتى ەڭبەكاقى تٶلەۋ ٷشٸن ەكٸمدەر, جۇمىس بەرۋشٸلەر مەن كەسٸپوداقتار اراسىندا 140 مىڭ مەموراندۋم قابىلداندى. 1,1 ملن استام قىزمەتكەر جۇمىس ٸستەيتٸن 1 مىڭنان استام ٸرٸ كەسٸپورىندارمەن ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ باسقارىلاتىن اعىنى بويىنشا جول كارتالارى قابىلداندى.
تج كەزەڭٸندە شوب-تى جەڭٸلدٸكپەن نەسيەلەندٸرۋ قۇرالدارى ەدەۋٸر ارتتىرىلدى
نەسيەلەۋ كٶلەمٸ 1 ترلن تەڭگەگە ۇلعايتىلدى. ياعني, «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى بويىنشا قوسىمشا 400 ملرد تەڭگە جەنە ۇلتتىق بانك جەلٸسٸ بويىنشا جاڭا 600 ملرد تەڭگە قامتىلدى.
«بيزنەستٸڭ جول كارتاسى» جەنە «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلامالارى بويىنشا سالالاردى قامتۋ ايتارلىقتاي كەڭەيتٸلدٸ. قارىز الۋشىلار ٷشٸن سوڭعى مٶلشەرلەمە 6% قۇرايدى.
جىل باسىنان بەرٸ «بيزنەستٸڭ جول كارتاسى – 2025» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى بويىنشا 112 ملرد تەڭگە سوماسىنا 1700-دەن استام جوبا قارجىلاندىرىلدى.
«ەڭبەك» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى بويىنشا 5 216 جوبا ٸسكە اسىرىلدى, 22,9 ملرد تەڭگە نەسيە بەرٸلدٸ. «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى بويىنشا جىل باسىنان بەرٸ 382 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا شامامەن 1500 جوبا قارجىلاندىرىلدى.
سونىمەن قاتار, ۇلتتىق بانك سالالىق شەكتەۋلەرسٸز, شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ, سونىمەن قوسا جەكە كەسٸپكەرلەردٸ 600 ملرد تەڭگەگە جەڭٸلدٸكپەن نەسيەلەۋ باعدارلاماسىن ٸسكە قوستى.
كرەديتتەر اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋعا 1 جىلعا 8%-پەن بەرٸلەدٸ. جىل باسىنان بەرٸ وسى باعدارلاما بويىنشا 2570 جوباعا 347 ملرد تەڭگەگە قارجىلاندىرىلدى.
جالپى العاندا 4 باعدارلاما بويىنشا (بجك-2025, ەڭبەك, قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى, ۇب باعدارلاماسى) جىل باسىنان بەرٸ 864 ملرد تەڭگەگە بارلىعى 11 مىڭنان استام جوبا قارجىلاندىرىلدى. بٷگٸنگٸ تاڭدا تاعى 660 ملرد تەڭگەگە 3 259 جوبا قاراستىرىلۋدا.
700 مىڭعا جۋىق قازاقستاندىق بيزنەسمەن بيۋدجەتكە سالىق تٶلەۋدەن بوساتىلدى
2020 جىلدىڭ 1 ماۋسىمىنا دەيٸن شاعىن جەنە ورتا بيزنەس سۋبەكتٸلەرٸ ٷشٸن بارلىق سالىقتار مەن ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸ تٶلەۋ مەرزٸمٸن ۇزارتۋ ەنگٸزٸلدٸ. ەكونوميكانىڭ نەعۇرلىم وسال سەكتورلارىندا جىل سوڭىنا دەيٸن مٷلٸككە سالىناتىن سالىق ستاۆكاسى نٶلگە تەڭەستٸرٸلدٸ. اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋشٸلەر ٷشٸن اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەر بويىنشا جىل سوڭىنا دەيٸن جەر سالىعىنىڭ ستاۆكاسى نٶلگە دەيٸن تٶمەندەتٸلدٸ. اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعى سالاسىندا قوسىلعان قۇن سالىعىن يمپورت كەزٸندە ەسەپكە الۋ ەدٸسٸمەن تٶلەۋ مٷمكٸندٸگٸ بەرٸلگەن, بۇل جالپى سالىقتان بوساتۋدى بٸلدٸرەدٸ.
2020 جىلدىڭ 1 قازانىنا دەيٸن ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى ٷشٸن قوسىلعان قۇن سالىعى مٶلشەرلەمەسٸ 12%-دان 8%-عا دەيٸن تٶمەندەتٸلدٸ.
ەكونوميكانىڭ ەڭ كٶپ زارداپ شەككەن 29 سەكتورىندا 2020 جىلدىڭ 1 قازانىنا دەيٸن ەڭبەكاقى تٶلەۋ قورىنان سالىقتار مەن ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەر بويىنشا نٶلدٸك ستاۆكالار بەلگٸلەندٸ. بۇل جەكە تابىس سالىعى جەنە قىزمەتكەردٸڭ مٸندەتتٸ زەينەتاقى جارنالارى, ەلەۋمەتتٸك سالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك اۋدارىمدار, مٸندەتتٸ مەديتسينالىق ساقتاندىرۋعا جارنالار مەن اۋدارىمدار.
جالپى, شارالار 1 ترلن تەڭگەگە جۋىق سوماعا شامامەن 700 مىڭ سالىق تٶلەۋشٸنٸ قامتيدى.
بۇدان باسقا, بۇرىن تٶتەنشە جاعداي كەزەڭٸندە شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ بورىشتىق جٷكتەمەسٸنٸڭ ٶسۋٸنە جول بەرمەۋ ٷشٸن نەگٸزگٸ بورىشتى جەنە كرەديتتەر بويىنشا سىياقىنى تٶلەۋ بويىنشا 90 كٷنگە كەيٸنگە قالدىرۋ بەرٸلگەن بولاتىن.
قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ٶزٸن-ٶزٸ قامتۋى ارتتى
ر. دەلەنوۆ اتاپ ٶتكەندەي, بٷگٸنگٸ تاڭدا ەكونوميكانىڭ ٶزٸن-ٶزٸ قامتاماسىز ەتۋٸن ارتتىرۋ جەنە ٸشكٸ سۇرانىستىڭ ەلەۋەتٸن اشۋ بويىنشا بەلسەندٸ شارالار قابىلداۋ ەرەكشە ٶزەكتٸ بولىپ تابىلادى.
بٷگٸنگٸ تاڭدا ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ نەگٸزگٸ تٷرلەرٸ بويىنشا يمپورتتىڭ ورنىن باسۋ ٷشٸن ينۆەستيتسييالىق جوبالار بەلسەندٸ ٸسكە اسىرىلۋدا. اعىمداعى جىلى اگروٶنەركەسٸپ سالاسىندا 44 جوبانى ٸسكە اسىرۋ باستالدى, ولار يمپورتتىڭ ورنىن باسۋ جەنە سىرتقى كٷيزەلٸستەردٸڭ ەسەرٸن جويۋعا باعىتتالعان. بۇل — قۇس فابريكالارى, ەت كومبيناتتارى, سٷت زاۋىتتارى, قانت جەنە بالىق زاۋىتتارى, سونداي-اق قارقىندى الما باقتارى.
ەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ قالپىنا كەلتٸرۋ
بٷگٸنگٸ تاڭدا 2020 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن ەكونوميكالىق ٶسۋدٸ قالپىنا كەلتٸرۋدٸڭ كەشەندٸ جوسپارى ٸسكە اسىرىلۋدا.
كەشەندٸ جوسپار «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسى مەن ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ٶڭٸرلەرٸندەگٸ كەسٸپكەرلەردٸڭ ۇسىنىستارىن ەسكەرە وتىرىپ قالىپتاستىرىلعان جەنە وتاندىق بيزنەستٸ تولعاندىراتىن نەعۇرلىم ٶزەكتٸ جەنە پروبلەمالىق مەسەلەلەردٸ ەسكەرەدٸ.
كەشەندٸ جوسپار 10 باعىت بويىنشا قارجىلىق جەنە قارجىلىق ەمەس شارالاردى قاراستىرادى. بۇل ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ, تاۋ-كەن مەتاللۋرگييا جەنە اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸ, قۇرىلىس سالاسى, ازاماتتىق اۆياتسييا, لوگيستيكا, تۋريزم, شاعىن جەنە ورتا بيزنەس پەن قىزمەت كٶرسەتۋ سەكتورى, سونداي-اق ەلەۋمەتتٸك سالالار. ەربٸر سالا بويىنشا ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ جەدەل شەشۋ ٷشٸن شارالار ٸسكە اسىرىلۋدا.
كەشەندٸ جوسپاردى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن زاڭناماعا سالىقتىق ىنتالاندىرۋدى قامتيتىن شۇعىل تٷزەتۋلەر پاكەتٸ قابىلداندى. ٶڭدەۋشٸ سەكتور كومپانييالارىنىڭ اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋ ٷشٸن كورپوراتيۆتٸك تابىس سالىعى بويىنشا اۆانستىق تٶلەمدەر سوماسىنىڭ 33%-ىن 2020 جىلعى 2 جەنە 3 توقساننان 2021 جىلعا اۋىستىرۋ كٶزدەلگەن, سونداي-اق قوسىلعان قۇن سالىعىن وڭايلاتىلعان قايتارۋ مٶلشەرٸ 70%-دان 80%-عا دەيٸن ۇلعايتىلدى.
ەۋە تاسىمالى سالاسىن قولداۋ ماقساتىندا جىل سوڭىنا دەيٸن ەۋەجايلار ٷشٸن جەر سالىعى مەن جەر ۋچاسكەلەرٸن پايدالانعانى ٷشٸن تٶلەم, سونداي-اق ۇشاقتاردىڭ قوسالقى بٶلشەكتەرٸنٸڭ يمپورتىنا قوسىلعان قۇن سالىعى جەنە اۆياكومپانييالار ٷشٸن رەزيدەنت ەمەستەردٸڭ قىزمەتتەرٸ بويىنشا قوسىلعان قۇن سالىعى الىنىپ تاستالدى.
مەملەكەتتٸك ەمەس بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى 2020 جىلعى 1 قازانعا دەيٸن ەڭبەكاقى تٶلەۋ قورىنان سالىقتار مەن مٸندەتتٸ تٶلەمدەردەن بوساتىلدى.
جەكە تۇلعالار ٷشٸن جىل سوڭىنا دەيٸن سالىقتىق راقىمشىلىق ەنگٸزٸلدٸ. سالىقتىڭ نەگٸزگٸ سوماسىن تٶلەگەن كەزدە ٶسٸمپۇل مەن ايىپپۇل ەسەپتەن شىعارىلادى.
حالىقارالىق اۆتوموبيل جٷك تاسىمالدارىن جٷزەگە اسىراتىن كەسٸپكەرلەردٸ قولداۋ ٷشٸن جىل سوڭىنا دەيٸن ەرشٸكتٸ تارتقىشتاردى العاشقى تٸركەۋ ٷشٸن الىم الىنىپ تاستالدى.
سالىقتىق ەكٸمشٸلەندٸرۋ بٶلٸگٸندە جىل سوڭىنا دەيٸن رەزيدەنتتٸك سەرتيفيكاتتارىن ۇسىنۋ مەرزٸمدەرٸ ۇزارتىلدى, سونداي-اق تٶتەنشە جاعداي كەزەڭٸندە رەسٸمدەلگەن قۇجاتتاردىڭ سكانەرلەنگەن كٶشٸرمەلەرٸنٸڭ زاڭدىلىعى تانىلدى.
كەشەندٸ جوسپاردا سالىقتىق ىنتالاندىرۋلارمەن قاتار كرەديت بەرۋدٸ كەڭەيتۋ, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, ٸشكٸ ٶندٸرٸستٸ, كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋ جەنە جۇمىسپەن قامتۋدى ساقتاۋ بويىنشا شارالار كٶزدەلەدٸ. وسى جىلدىڭ قىركٷيەگٸندە دەپۋتاتتاردىڭ قاراۋىنا تٷزەتۋلەردٸڭ ەكٸنشٸ پاكەتٸ جەكە زاڭ جوباسى ارقىلى ەنگٸزٸلەتٸن بولادى.
ٶڭدەۋشٸ ٶنەركەسٸپتٸ قولداۋ ٷشٸن ٶنەركەسٸپتٸ دامىتۋ قورىن قۇرۋ, وففتەيك-كەلٸسٸمشارتتار جاساۋ, جوعارى قايتا ٶڭدەۋ ٶنٸمدەرٸن ەكسپورتتاۋ كەزٸندە كٶلٸك شىعىندارىنىڭ ورنىن تولتىرۋدى 80%-عا دەيٸن ۇلعايتۋ كٶزدەلٸپ وتىر.قور ارقىلى ٶڭدەۋشٸ كەسٸپورىندار 3%-دان اسپايتىن مٶلشەرلەمەمەن كرەديتتەلەتٸن بولادى.
بٷگٸنگٸ تاڭدا ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندە جاسالعان وففتەيك-كەلٸسٸمشارتتاردىڭ جالپى سوماسى 19 ملرد تەڭگەدەن اسادى. ەلەۋەتتٸ وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸ انىقتاۋ بويىنشا تۇراقتى نەگٸزدە تالداۋ جٷرگٸزٸلۋدە.
ليزينگتٸك قارجىلاندىرۋ ارقىلى ەكسپورتتىق ەلەۋەتٸ بار ٶڭدەۋشٸ ٶنەركەسٸپتە بٸرقاتار جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ پىسىقتالۋدا. بۇل جوعارى تەحنولوگييالىق قۇيۋ زاۋىتىنىڭ, جٷك اۆتوموبيلدەرٸنٸڭ جەتەكشٸ كٶپٸرلەرٸنٸڭ رەدۋكتورلارىن شىعاراتىن زاۋىتتىڭ جەنە اۆتوموبيل شينالارىن شىعاراتىن زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى.
اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸندە اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ٶندٸرۋشٸلەر ٷشٸن فورۆاردتىق كەلٸسٸمشارتتاردى ەنگٸزۋ جەنە «القاپتان سٶرەگە دەيٸن» قاعيداسى بويىنشا قارجىلاندىرۋ تەتٸگٸن ەنگٸزۋ كٶزدەلەدٸ. بۇل شارالار اگرارلىق ٶنٸمدٸ تۇراقتى ساتىپ الۋ مەن ٶتكٸزۋدٸ قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.
«القاپتان سٶرەگە دەيٸن» پيلوتتىق جوباسىن بيىل جامبىل, تٷركٸستان جەنە الماتى وبلىستارىندا ٸسكە اسىرۋ جوسپارلانۋدا. ول ٷشٸن بارلىق قاجەتتٸ دايىندىق جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە.
قۇرىلىس سالاسىندا «5-10-20» جەڭٸلدٸكپەن كرەديت بەرۋدٸڭ پيلوتتىق جوباسىن ٸسكە قوسۋ جەنە «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» وبەكتٸلەرٸنٸڭ قۇرىلىسى كەزٸندە وتاندىق قۇرىلىس ماتەريالدارىن ساتىپ الۋدى قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانۋدا.
مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ جەنە «ەڭبەك» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى شەڭبەرٸندەگٸ جۇمىسپەن قامتۋعا جەردەمدەسۋدٸ مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارىن تسيفرلاندىرۋ بويىنشا جول كارتاسىنىڭ جوباسى ەزٸرلەندٸ. جۇمىسسىز رەتٸندە تٸركەلۋ كەزٸندە «ەلەكتروندىق ٷكٸمەت» ۆەب-پورتالى ارقىلى جٷگٸنۋ مٷمكٸندٸگٸ قاراستىرىلعان. جۇمىس ٸزدەپ جٷرگەن ادامدى جۇمىسسىز رەتٸندە تٸركەۋ مەرزٸمٸ 2 اپتادان 3 جۇمىس كٷنٸنە دەيٸن قىسقارتىلدى.
شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ قولداۋ ٷشٸن ۇلتتىق بانك باعدارلاماسى جەلٸسٸ بويىنشا جەنە «بيزنەستٸڭ جول كارتاسى-2025» جەلٸسٸ بويىنشا قىزمەت تٷرلەرٸ كەڭەيتٸلٸپ, كرەديتتەۋ رەسٸمدەرٸ جەڭٸلدەتٸلۋدە.
قازٸرگٸ كەزەڭدە ميكروبيزنەستٸ قولداۋ ماڭىزدى مەسەلە بولىپ وتىر. كرەديتتەرگە قول جەتكٸزۋ جەنە كەپٸل مەسەلەلەرٸن شەشۋ شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ, ەسٸرەسە ميكروبيزنەستٸڭ دامۋىنىڭ فاكتورى بولىپ تابىلادى. سوندىقتان, «بيزنەستٸڭ جول كارتاسى-2025» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىنا جاڭا باعىت قوسىلدى — «شاعىن جەنە ميكروبيزنەستٸ شاعىن كرەديتتەۋ».
قارجىلاندىرۋ سۋبسيدييالاۋ ەسەبٸنەن 6%-تەن اسپايتىن مٶلشەرلەمە بويىنشا قولجەتٸمدٸ بولادى. بٷگٸندە مۇنداي كرەديتتەر بويىنشا مٶلشەرلەمەلەر جوعارى. جاڭا باعىت 6% مٶلشەرلەمەسٸ بويىنشا كرەديتتەر الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. كرەديتتەر اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋعا 5 ملن تەڭگەگە دەيٸن جەنە ٶندٸرٸستٸك قاجەتتٸلٸكتەرگە 20 ملن تەڭگەگە دەيٸن بەرٸلەتٸن بولادى.
قارجىلاندىرۋ كٶزدەرٸ – بانكتەر مەن ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ مەنشٸكتٸ قاراجاتى. بۇل رەتتە كەپٸل بەرۋ مەسەلەسٸ شەشٸلۋدە. دامۋ قورى قارىزدىڭ نەگٸزگٸ قارىزىنىڭ 85%-نا دەيٸن كەپٸلدەندٸرۋدٸ قامتاماسىز ەتەتٸن بولادى. بۇل ميكروبيزنەس ٶكٸلدەرٸنٸڭ ٷلكەن توبىن قامتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ميكرو جەنە شاعىن بيزنەس جوبالارىن قاراۋ كەلٸسۋ رەسٸمدەرٸن وڭايلاتۋ ارقىلى جەدەلدەتٸلەتٸن بولادى.
ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ, بٸلٸم بەرۋ جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىندا تٸركەۋدٸ وڭايلاتۋ, قاشىقتىقتان وقىتۋ ەدٸستەمەلەرٸن جەتٸلدٸرۋ جەنە ۇلتتىق سانيتارلىق-ەپيدەميولوگييالىق قىزمەتتٸ كٷشەيتۋ جٶنٸندەگٸ شارالار كٶزدەلگەن.
بارلىق وسى شارالار سىرتقى كٷيزەلٸستەردٸڭ تەرٸس سالدارىن ازايتۋعا باعىتتالعان. سونداي-اق, كەشەندٸ جوسپار ەكونوميكا سالالارىنداعى جەدەل مەسەلەلەردٸ شەشۋگە, جۇمىسپەن قامتۋ مەن كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
بيزنەستٸ قولداۋدىڭ قوسىمشا شارالارى
ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸڭ جاڭا تسيكلىن ٸسكە قوسۋ ماقساتىندا وتاندىق بيزنەستٸ قولداۋ شارالارى قابىلدانۋدا. قازٸرگٸ جاعدايدا شەكتەۋ كارانتيندٸك شارالارى شاعىن جەنە ورتا بيزنەسكە تٸكەلەي ەسەر ەتكەنٸ بەلگٸلٸ.
سوندىقتان, شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ قولداۋ ٷشٸن سالىقتىق ىنتالاندىرۋ شارالارى ۇسىنىلدى, نەسيە بەرۋ كەڭەيتٸلۋدە, بيزنەستٸ جٷرگٸزۋ شارتتارىن ودان ەرٸ جەڭٸلدەتۋ بويىنشا شارالار قابىلدانۋدا. مينيسترلٸك بيزنەس قاۋىمداستىقپەن جەنە «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسىمەن ٷنەمٸ بايلانىستا. بيزنەس ٶكٸلدەرٸنەن كەلٸپ تٷسكەن بارلىق ۇسىنىستار تالدانىپ, جٷيەلەنەدٸ.
مەسەلەن, بيزنەستٸڭ ۇسىنىستارى بويىنشا بيزنەستٸ قولداۋدىڭ قوسىمشا شارالارى ەزٸرلەندٸ. ولار وسى جىلدىڭ 18 ماۋسىمىندا ەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ قالپىنا كەلتٸرۋ جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك كوميسسييانىڭ شەشٸمٸمەن قابىلداندى.
قوسىمشا شارالار ساتىپ الۋدى, قازاقستاندىق قامتۋدى, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ ليزينگٸن, نەسيەلەردٸ قايتا قارجىلاندىرۋ مٷمكٸندٸكتەرٸن, تاۋارلاردى ەكسپورتقا شىعارۋدى جەنە رەسٸمدەردٸ وڭايلاتۋدى كٶزدەيدٸ. جالپى شارالار كەسٸپكەرلٸكتٸڭ قازٸرگٸ مەسەلەلەرٸن شەشۋگە باعىتتالعان. بارلىق شارالار بويىنشا جاۋاپتى مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن ۇيىمدار انىقتالىپ, مەرزٸمدەرٸ بەلگٸلەندٸ.
شارالار ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ٶڭٸرلەرٸندەگٸ كەسٸپكەرلەردٸڭ ۇسىنىستارى نەگٸزٸندە قالىپتاستىرىلعان جەنە وتاندىق بيزنەستٸ تولعاندىراتىن نەعۇرلىم ٶزەكتٸ جەنە پروبلەمالىق مەسەلەلەردٸ ەسكەرەدٸ.
ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جاعداي ناشارلاعان جاعدايعا جاڭا ستسەناريي ەزٸرلەنۋدە
مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى 10 شٸلدەدەگٸ ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا بەرگەن تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ٷشٸن ٷكٸمەت ۇلتتىق بانكپەن جەنە قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸمەن بٸرلەسٸپ, ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق احۋال ناشارلاعان جاعدايعا ەكونوميكا مەن حالىقتى قولداۋ جٶنٸندەگٸ بٸرلەسكەن ٸس-قيمىل جوسپارىن قابىلدادى.
بٸرلەسكەن ٸس-قيمىل جوسپارى 4 باعىت بويىنشا ناقتى مەرزٸمدەرٸ مەن اياقتاۋ نىسانى بار ٸس-شارالاردى قامتيدى. بۇل حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ جەنە تابىسىن قولداۋ, شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ قولداۋدىڭ شۇعىل شارالارى, يمپورتتىڭ ورنىن بەلسەندٸ باسۋ, ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىق.
ستراتەگييالىق جوسپار ەلٸمٸزدٸڭ جاڭا ەكونوميكالىق باعىتىنىڭ نەگٸزگٸ باعدارلارىن انىقتايدى
جاڭا ەكونوميكالىق ناقتى احۋال ورتا مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا ەلدٸڭ ساپالى جەنە ورنىقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ەكونوميكالىق ساياساتتا تٷبەگەيلٸ ٶزگەرٸستەردٸ تالاپ ەتەدٸ.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ٷشٸن وسى جىلدىڭ 1 تامىزىنا دەيٸن 2025 جىلعا دەيٸنگٸ ستراتەگييالىق جوسپار جاڭا رەداكتسييادا قالىپتاستىرىلادى, ول ەلدٸڭ جاڭا ەكونوميكالىق باعىتىنىڭ ورتا مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆاعا ارنالعان نەگٸزگٸ باعدارلارىن ايقىندايدى.
باستى مٸندەت ەكونوميكانىڭ ٶزٸن-ٶزٸ قامتاماسىز ەتۋدٸ ارتتىرۋعا, يمپورتتىڭ ورنىن باسۋدى تيٸمدٸ دامىتۋعا, ٶڭدەۋشٸ ٶنەركەسٸپتە تەرەڭ قايتا ٶڭدەۋدٸ دامىتۋ بويىنشا جاڭا ەكوجٷيەلەر قالىپتاستىرۋعا, ينۆەستيتسييالاردى تارگەتتەپ تارتۋعا, سونداي-اق ەلدٸڭ ەكسپورتتىق ەلەۋەتٸن بەلسەندٸ ارتتىرۋعا نەگٸزدەلگەن جاڭا قۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋ بولادى.
بۇدان ٶزگە جاڭا جاعدايدا اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەندٸ دامىتۋ بويىنشا بەلسەندٸ جۇمىس جالعاساتىن بولادى.
تەۋەكەلدەردٸ باسقارۋ بويىنشا قابىلدانعان شارالارعا بٸرقاتار وزىق حالىقارالىق ينستيتۋتتار وڭ باعا بەردٸ. جالپى, ەلدەگٸ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ ماقساتىندا الدىن-الۋ شارالارىن قابىلداۋ ٷشٸن سىرتقى جەنە ٸشكٸ فاكتورلاردى جٷيەلٸ مونيتورينگتەۋ جۇمىستارى جالعاسادى.
