لاتىنعا كٶشۋ مەسەلەسٸن بٸزدٸڭ بيلٸك نەگە كٷردەلەندٸرەدٸ? كەشەگٸ مەجٸلٸستەگٸ جيىننان كەيٸن قوعام اراسىندا قىزۋ تالقى باستالىپ كەتتٸ. جاڭا ەلٸپبيدٸ اسىعا كٷتكەن حالىقتىڭ سەنٸمٸنە سەلكەۋ تٷستٸ. كٷتكەنٸ كٶڭٸلدەگٸدەي بولماي, ٷمٸتٸ الداعانداي بولدى. مىناۋ بٸر جٷيەسٸز جۇمىس كيريلل قارپٸنەن قۇتىلۋعا قۇشتار كٶڭٸلدەردٸ كەرٸ يتەرمەسە بولعانى.
وسىنداي ماڭىزدى شەشٸم قابىلدانار تۇستا جاۋاپتى تۇلعالار جارعا جىقپاسا كەرەك-تٸ. ال, جاڭا ەلٸپبي جاساۋشىلار ەلٸ تولىق پٸسپەگەن, شالاجانسار دٷنيەنٸ جۇرت الدىنا جارييالاي سالدى. قازٸر قازاق قوعامىنىڭ بەلسەندٸلٸگٸ ارتقان. كەز كەلگەن وقيعاعا ۋاقىتىلى پٸكٸر بٸلدٸرٸپ, ٶز كٶزقاراسىن اشىق ايتىپ جٷر. ونى كەشەگٸ جەر داۋى كەزٸندە دە كٶردٸك. ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە باستالعان نارازىلىق ەلەۋمەتتٸ قوزعاپ جٸبەرۋٸ مٷمكٸن.
ەۋەلگٸدە تالقىعا تاستالعان بٸر نۇسقا شىعار دەپ توپشىلاپ ەدٸك. ەلٸ دە سارالانىپ, كەم-كەتٸگٸ تٷزەلە مە دەسەك, قۇراستىرۋشىلاردىڭ قارقىنى قاتتى. ٸلە-شالا ۇيىمداستىرىلعان باسپاسٶز مەجٸلٸسٸندە «ۇنادى, ۇنامايدى دەيتٸندەي بۇل كٶلٸك نە پەتەر ەمەس» دەپتٸ تاعى تٶتەسٸنەن. ەڭگٸمە اۋانىنا قاراعاندا وسى نۇسقانىڭ بەكٸتٸلۋٸ ٷشٸن جان سالا كٷرەسپەك. بۇل جوبانىڭ نەگٸز رەتٸندە تاڭدالعانىن دا جوققا شىعارمادى.
«لاتىنعا كٶشۋ – زامان تالابى, جاھاندىق بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸك» دەدٸك. ٸشٸمٸزگە بٸر بارماعىمىزدى بٷگٸپ, «كيريلل قارپٸنەن قۇتىلۋ – ورىستان ون قادام ەرٸ جىلجۋ» دەپ كٷبٸرلەدٸك. سول ارقىلى رەسەيدٸڭ ىقپالىنان بٸرجولا بوسايتىنداي بايىز تاپپادىق. ال, ەندٸ سەنٸم ارتقان سەركەلەرٸمٸز ونسىز دا الاڭ كٶڭٸل حالىقتى ەرٸ-سەرٸ كٷيگە سالىپ قويدى.
«قازاق جازۋىنىڭ تاريحى مەن تەوريياسى» اتتى وقۋ قۇرالىنىڭ اۆتورى, وقىتۋشى-پروفەسسور قۇرالاي كٷدەرينوۆا دا بۇل ەلٸپبيدٸڭ ەڭ تيٸمسٸز, سوراقى نۇسقاسى ەكەنٸن كەسٸپ ايتتى.
نارازى جۇرتتىڭ كٶبٸسٸ كٶپتاڭبالىقتى قولاي كٶرمەي وتىر. ونىڭ ٷستٸنە دىبىستاردىڭ جوعالۋ قاۋپٸ تاعى بار. سول سەبەپتٸ «بٸر دىبىس - بٸر əرٸپ» پرينتسيپٸن ۇستانۋدى جٶن سانايدى. كەيبٸر كٸرمە دىبىستاردى ("ۆ", "ف", "تس", "چ", "ح") قايتا قاراۋ قاجەتتٸلٸگٸن دە تالاپ ەتۋشٸلەر كٶپ.
قالاي بولعاندا دا, ۇسىنىلعان ەلٸپبيدٸ تەز ارادا قايتا قاراماي, مەسەلەنٸ ۋشىقتىرىپ الامىز. ونسىز دا ەركٸم ٶزٸنشە دولبارلاپ, سان تٷرلٸ پٸكٸر ساپىرىلىسىپ كەتتٸ. بۇنى قازاقتىڭ لاتىنعا كٶشۋٸن قولدامايتىن توپتار ٶز مٷددەسٸنە پايدالانىپ كەتۋٸ دە مٷمكٸن.
تاعدىرشەشتٸ كەزەڭدە شاياحمەتوۆ اتىنداعى ورتالىق حالىقتى شاتاستىرماسىن. ەلٸپبي اۋىستىرۋ – ۇلتتىق تاريحي قادام. تەۋەكەلگە بايلانعان تاعدىرلى سەت. بيلٸكتٸڭ سوڭى بەلگٸلٸ كەزەكتٸ ساحنالىق قويىلىمى ەمەس. ۇلتتى ۇيىستىراتىن, بٸر مٷددەنٸڭ تٶڭٸرەگٸنە توپتاستىراتىن وقيعا. ەلٸپبيدٸڭ ەر ەرپٸ, تاڭبا-بەلگٸسٸ بٸز ٷشٸن ماڭىزدى.
قازٸر بٸز جاڭا ەلٸپبيگە جاتىرقاي قاراپ, قىرىقپىشاق بوپ قىرقىسىپ جاتاتىن ۋاقىتتا ەمەس ەدٸك. بٸز قازٸر جاس پەن جاسامىستىڭ جاڭا ەلٸپبيدٸ قالاي ٷيرەنەرٸ تۋرالى باس قاتىرۋعا تيٸستٸ ەدٸك. ال, ەندٸ مىنا تارتىس - قاي تارتىس?!.
شەرحان تالاپ
.jpg)