قازٸر «ارالاس نەكەگە» ەتٸمٸزدٸڭ ٷيرەنگەنٸ سونشالىق, ونى قالىپتى جاعداي رەتٸندە قابىلدايتىن دەڭگەيگە جەتتٸك. ال, بۇعان يسلام دٸنٸ قالاي قارايدى? جالپى, ٶزگە دٸن ٶكٸلدەرٸمەن قۇدالاسۋعا بولا ما? بۇل تۋرالى استانا قالاسىنداعى «Əل-عاني» مەشٸتٸنٸڭ باس يمامى باعدات احمەتƏلٸۇلىمەن بولعان ەڭگٸمە بارىسىندا سۇراعان ەدٸك.
– قازٸر قوعامدا قىزدارىمىزدىڭ ٶزگە دٸندەگٸ ازاماتتارعا تۇرمىسقا شىعۋى تۋرالى تٷرلٸ نارازىلىقتار ايتىلۋدا. ال, يسلام ٶزگە دٸن ٶكٸلدەرٸمەن قۇدالاسۋعا قالاي قارايدى?
– شاريعات بويىنشا ٶزگە دٸن ٶكٸلدەرٸمەن قۇدالاسۋعا بولادى. بٸراق ولار كٸتاپ يەلەرٸنەن بولۋى كەرەك. ياعني, ويدان شىعارىلعان دٸن ەمەس, كٸتاپ تٷسكەن دٸن ٶكٸلدەرٸنٸڭ قىزدارىنا قۇدا تٷسٸپ الۋعا بولادى. الايدا, قۇدالاسۋ مەسەلەسٸنە كەلگەندە مىنا نەرسەنٸ انىقتاپ ايتۋ كەرەك: مۇسىلمان ادام كٸتاپ يەلەرٸنەن قىز الۋعا بولادى, ال, كٸتاپ يەلەرٸ بولسىن, بولماسىن ٶزگە دٸندەگٸ ازاماتقا مۇسىلمان قىزىن بەرۋگە بولمايدى. شاريعات ٶزگە دٸن ٶكٸلٸنە مۇسىلمان قىزدى بەرۋگە قاتاڭ تىيىم سالادى.
– سونداي-اق, كٶپتەن بەرٸ ايتىلىپ جٷرگەن مەسەلەنٸڭ بٸرٸ كٶپ ەيەل الۋ مەسەلەسٸ. جالپى, شاريعات جاعدايى جاقسى ەر ازاماتتارعا تٶرت ەيەل الۋدى مٸندەتتەيدٸ ما?
– كەيدە ٶزگە دٸن ٶكٸلدەرٸنٸڭ ارداقتى پايعامبارىمىزدى (س.ع.س.) «ەيەل قۇمار بولعان, كٶپ ەيەل العان» دەپ كەلەكەگە اينالدىرىپ جاتاتىن تۇستارى بار. بٸراق, اللا ەلشٸسٸ ەشبٸر ەيەلدٸ نەپسٸقۇمارلىقتان الماعانىن بٸز جاقسى بٸلەمٸز.
راس, اللا تاعالا قۇران كەرٸمدە ەر ادامدارعا تٶرت ەيەل الۋعا دەيٸن رۇقسات ەتتٸ. بٸراق, مۇنى دا ٶتە دۇرىس تٷسٸنۋ كەرەك. بۇل بٸرٸنشٸدەن, ٶزٸڭنٸڭ ۇرپاعىڭدى كٶبەيتۋ ٷشٸن بولسا, ەكٸنشٸ جاعى, قوعامداعى نەپسٸقۇمارلىقتى, زينا جاساۋدى ازايتۋ ٷشٸن بەرٸلگەن مٷمكٸندٸك. قازاقتىڭ باسىنان سان تٷرلٸ زامان ٶتتٸ. كەشەگٸ كەڭەستٸك ٷكٸمەتتٸڭ سولاقاي ساياساتى بٸزدٸڭ سانامىزعا ٷلكەن ٶزگەرٸس ەنگٸزٸپ كەتتٸ. سونىڭ سالدارىنان اتالارىمىز جٷرگەن جولدان اجىراپ قالدىق. اپالارىمىز, قىزدارىمىز ەكٸنشٸ, ٷشٸنشٸ ەيەل دەگەنگە شوشىپ قارايتىنداي جاعدايعا جەتتٸ. تٸپتٸ «ەيەل مەن ەردٸڭ قۇقى تەڭ. وندا بٸز دە ەكٸ-ٷش ادامعا تۇرمىسقا شىعايىق» دەگەن سەكٸلدٸ ادام شوشىرلىق ويلار ايتىپ قالىپ جاتتى.
اللا تاعالا ەۋ باستا ادامدى (ع.س) توپىراقتان جاراتتى داعى, حاۋا انامىزدى ادامنىڭ (ع.س) قابىرعاسىنان جاراتتى. سوندىقتان دا, ەيەل ادام ەر ادامعا قاراعاندا بٸر ساتى تٶمەن تۇرادى.
ەرينە, ەكٸ ٷش ەيەل العان جاقسى. ونى بارلىق ەر ادام قالايدى. بٸراق, مۇنىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ ەكٸ-ٷش ەسە كٶپ بولادى. بارلىعىنا بٸردەي ەدٸل بولۋ كەرەك. بەيبٸشەنٸ بٶلەك ٷي قىلىپ قويىپ, جاس توقالدىڭ جانىنان شىقپاي قويۋعا بولمايدى. اللا تاعالا كٶپ ەيەل الۋعا رۇقسات بەرگەندە, بارلىق شارتتاردى ورىنداي الاتىن ەر ادامدارعا بەردٸ. ەگەر, بارلىق ەيەلدەرگە بٸردەي ەدٸل بولا الماسا, بٸر ەيەلدٸڭ اقىسىن جەسە, ونداي ەركەكتٸڭ اقىرەتتە سۇراۋى وڭاي بولمايدى. ەگەر, ەيەلدەرگە ەدٸل بولا المايتىن بولسا, ەر ەيەلدەن دٷنيەگە كەلگەن ۇرپاعىنىڭ اۋىزبٸرشٸلٸگٸن ساقتاي المايتىن بولسا, بارلىعىن بٸردەي دٷنيەمەن قامتاماسىز ەتە المايتىن بولسا وندا بٸر عانا ەيەلمەن تۇرىپ, سونىمەن كٶكتەپ-كٶگەرگەن ابزالىراق. سوندىقتان بۇل مەسەلەدە جان-جاقتى ويلانىپ, قابىرعاسىمەن كەڭەسٸپ, جەتٸ رەت ٶلشەپ بارىپ شەشٸم قابىلداعان دۇرىس.
– ەگەر تٶرت ەيەلٸ بار ەركەكتٸڭ بٸر ەيەلٸ دٷنيەدەن ٶتسە نەمەسە اجىراسقان جاعدايدا ونىڭ ورنىنا تاعى بٸر ەيەل الۋىنا بولادى ما?
– مۇنداي جاعدايدا تاعى ەيەل الۋعا شاريعاتتا رۇقسات بار. سەن اللا رۇقسات ەتكەن تٶرت ەيەل الىپ قويدىڭ, سونىمەن سەنٸڭ مٷمكٸندٸگٸڭ تاۋسىلدى دەگەن سٶز جوق. ەگەر جوعارىدا ايتقانداي بٸر ەيەلٸ قاتىس بولعان نەمەسە اجىراسقان جاعدايدا ونىڭ ورىنىنا باسقا ەيەل الۋىنا بولادى.
بٸراق, تاعى دا ايتايىن, بۇل مەسەلەگە دە ٶتە جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قاراۋ كەرەك.
– ەڭگٸمەڭٸزگە راحمەت!
سۇحباتتاسقان ولجاس سەندٸبەك
e-islam.kz
