قر ەكولوگييا, گەولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار ۆتسيە-مينيسترٸ سەرٸك قوجانييازوۆ ماقتارال مەن جەتٸساي اۋداندارىنداعى سۋ تاپشىلىعى تۋرالى پٸكٸر بٸلدٸردٸ, حابارلايدى قازاقپارات.
ورتالىق كوممۋنيكاتسييالار قىزمەتٸندە ۆيتسە-مينيسترگە ماقتارال مەن جەتٸساي اۋداندارىنداعى شارۋالاردىڭ سۋدان قاعىلىپ وتىرعانى تۋرالى سۇراق قويىلدى.
«بٸرٸنشٸدەن, بۇل جەردە مەسەلە ەكٸ جاقتان دا بار. ۆەگەتاتسييانىڭ كەزٸندە جوسپارلى تٷردە ەر شارۋاشىلىق ەكٸمدٸكپەن بٸرلەسە وتىرىپ, «قازسۋشار» مەكەمەسٸنە الدىن الا سۇرانىستارىن بەرەدٸ. ماقتارال مەن جەتٸساي اۋدانىن سۇراپ وتىرسىز عوي, بۇل اۋداندار نەگٸزٸنەن ٶزبەكستان اۋماعىنداعى «دوستىق» كانالىنان سۋ الادى. «سىردارييا» سۋ شارۋاشىلىعى بٸرلەستٸگٸ» دەگەن مەكەمە بار. بٸز سولارعا شارۋالاردان العان سۇرانىس بويىنشا كەستە جاساپ ٶتكٸزەمٸز. سۋ سول جوسپار بويىنشا بٶلٸنەدٸ», - دەپ تٷسٸندٸردٸ مينيسترلٸك ٶكٸلٸ.
مينيستردٸڭ ورىنباسارىنىڭ ايتۋىنشا, اتالعان اۋداننىڭ تۇرعىندارى اراداعى كەلٸسٸمدٸ ٷنەمٸ ساقتاي بەرمەيدٸ.
«كەرەك كەزٸندە ٶزبەكستان سۋ بەرمەيدٸ دەپ وتىرسىز. قاراشا, جەلتوقسان ايلارىندا وسى ەكٸ اۋداننىڭ شارۋاشىلىقتارى سۋارما ارىقتاردى شايىپ شىعۋى كەرەك. ٶزبەكستاندا شارۋالار بەرٸن جاسادى. ٶكٸنٸشكە قاراي, بٸزدٸڭ شارۋالار قاراشا ايىنا الدىنا بەرگەن تاپسىرىستارىن ورىنداعان جوق. ونداي مەسەلە بولىپ تۇرادى. قىسىلعان كەزدە بٸر-بٸرٸمٸزدٸ كٸنەلاپ جاتامىز. بٸراق, كەستە ٶزدەرٸنٸڭ سۇرانىسى بويىنشا الدىن الا جاساقتالعاندىقتان, سونى ورىنداۋ قاجەت. ەيتپەسە جٷيەلٸلٸك بولمايدى», - دەيدٸ سەرٸك قوجانييازوۆ.
ونىڭ مەلٸمەتٸ بويىنشا, ماقتارال مەن جەتٸساي اۋدانى «دوستىقتىڭ» بويىنان 136 مىڭ گەكتارداي القاپقا سۋ الادى.
«دوستىق» كانالىنىڭ بويىندا كٷرٸش ەگۋگە مٷلدە بولمايدى. بىلتىر قۋاڭشىلىق بولعانىنا قاراماستان, بٸزدٸڭ شارۋالار 3800-دەي گەكتارعا كٷرٸش ەگٸپ قويعان. بيىل جاعداي بىلتىرعىدان دا قيىن بولۋى مٷمكٸن. قازٸر بىلتىرعى قاتەلٸكتٸ قايتالاماۋ بويىنشا جۇمىس ٸستەپ جاتىرمىز. سۋ شارۋاشىلىق مەكەمەلەر, ەكٸمدٸكتەر شارۋالارعا وسىنى تٷسٸندٸرۋٸ كەرەك. بىلتىر شامامەن 48 شارۋاشىلىق نىسانى كٷرٸش ەككەن. سولارعا ايتۋىمىز كەرەك. بيىل تاعى قايتالاسا, قاسىنداعى كٶرشٸلەرٸنە زييان كەلتٸرەدٸ. سول سەبەپتٸ وسىنى ارنايى ايتىپ وتىرمىن», - دەدٸ ۆيتسە-مينيستر.
مينيسترلٸك ٶكٸلٸ مۇنىڭ بەرٸن قازاقستاندىق شارۋالاردى كٸنەلاۋ ٷشٸن ايتىپ وتىرماعانىن تٷسٸندٸردٸ.
«بٸرٸنشٸدەن, بىلتىرعى قۋاڭشىلىق كەزٸندە توقتاعۇل سۋ قويماسىندا كٶكتەم كەزٸندە 8,7 ملرد تەكشە مەتر سۋ بولعان. قازٸر بىلتىرعىعا قاراعاندا 1,7 ملرد تەكشە مەتر سۋ كەم بولىپ وتىر. ياعني, جاعداي بىلتىرعىدان دا كٷردەلۋٸ بولۋى مٷمكٸن», - دەدٸ مامان.
ۆيتسە-مينيستر الداعى اقپان, ناۋرىز, سەۋٸر ايلارىندا جاۋىن-شاشىن كٶبەيمەسە جاعداي بىلتىرعىدان دا كٷردەلٸ بولاتىنىن ايتىپ وتىر.
«سىردارييادان شىققان سۋدىڭ 40 پايىزى شراۋالارعا جەتكەنشە ىسىراپ بولادى. 200 مىڭ گەكتارداي القاپتا سۋ جولىن رەتتەپ جاتىرمىز. ول دا سۋدىڭ تارتىلۋى كەزٸندە قيىندىق تۋعىزادى. ٶيتكەنٸ سۋ قاجەت ۋاقىتتا نەگٸزگٸ كانالدار جٶندەلٸپ جاتقاندىقتان, ۋاقىتشا كانالدارمەن جٸبەرەمٸز. سول پروبلەمامەن قوسا بٸزدٸڭ شارۋالار دا جاعدايدى بٸرشاما قيىنداتادى. ٶزدەرٸنٸڭ كەلٸسٸم بويىنشا جاسالعان كەستە بويىنشا ەكپەيدٸ, سۋدى دا كەلٸسٸم بويىنشا المايدى. ارادا ٷيلەسٸمدٸك بولماعاندىقتان, وسىنداي جاعدايلار تۋىندايدى», - دەدٸ مامان دەدٸ ۆەدومستۆو ٶكٸلٸ.
ايتۋىنشا, كٶرشٸ ەلدەردٸ قويىپ, تٷركٸستان مەن قىزىلوردا وبلىستارىنىڭ اراسىندا سۋدى ەدٸل بٶلۋ بويىنشا پروبلەمالار بار كٶرٸنەدٸ.
«اقپان ايىنىڭ باسىندا بولجام شىققاننان كەيٸن شارۋالارمەن كەزدەسەمٸز. تٷركٸستان وبلىسى مەن قىزىلوردا وبلىستارىنىڭ ٶز اراسىندا قيىندىقتار بار. ەۋەلٸ ەكٸ ٶڭٸردٸڭ شارۋالارىمەن جەكە-جەكە, كەيٸن بٸرلەسكەن كەزدەسۋلەر ٶتكٸزەمٸز. سول كەزدە دە وسى مەسەلە پىسىقتالادى», - دەدٸ سەرٸك قوجانييازوۆ.
