سەناتور باقىتجان جۇماعۇلوۆ ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى. وندا جەتٸسۋ جەرٸندە, ۇلى جٸبەك جولىنىڭ بويىندا ورنالاسقان, تاريحى تەرەڭنەن تامىر تارتاتىن قاپال اۋىلىنىڭ بٷگٸنگٸ جاي-كٷيٸنە قاتىستى مەسەلە كٶتەرٸلگەن, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
باقىتجان جۇماعۇلوۆ قاپالدىڭ ٸرگەسٸ بەكٸنٸس رەتٸندە 1847 جىلى قالانعانىمەن, شەجٸرەسٸ سوناۋ تٷركٸ دەۋٸرٸنە, قيماق مەملەكەتٸنە بارىپ تٸرەلەتٸنٸن ايتتى.
سەناتور اتالعان دەرەكتەردٸ تٸزبەكتەي كەلە, قازاقستاننىڭ قاسيەتتٸ جەرلەرٸنٸڭ كارتاسى دايىندالىپ جاتقان قازٸرگٸ كەزدە وسىنداي سان عاسىرلىق تاريحى بار ورىندار ەسكەرۋسٸز قالماسا ەكەن دەگەن ۇسىنىسىن ايتتى.
«ەلباسىمىزدىڭ «ۇلى دالانىڭ جەتٸ قىرى» اتتى ماقالاسىنان كەيٸن رەسپۋبليكا بويىنشا قاسيەتتٸ ورىندار ٸرٸكتەلٸپ جاتىر. بۇل تاريحىمىزدى تانۋعا, تۋعان ٶلكەمٸزدٸڭ عاجايىپ جەرلەرٸن ايقىنداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», – دەدٸ باقىتجان جۇماعۇلوۆ.
سونىمەن قاتار سەناتور بەكٸنٸس رەتٸندە سالىنا باستاعان كەزەڭدە, ياعني وسىدان ەكٸ عاسىر بۇرىن تۇرعىزىلعان نىسانداردى ساقتاپ قالۋ مەسەلەسٸنە دە نازار اۋداردى.
«XIX عاسىردىڭ ەسكەرتكٸشٸ بولىپ سانالاتىن ٷيلەردٸڭ بەت جاعى عانا ساقتالىپتى. ەسكٸ ەكٸ مەشٸت ٷيٸ قاراۋسىز قالىپ, قۇلاعان. اۋىلدىڭ رۋحاني ورتالىعى بولعان اقىن سارا مەن فاتيما عابيتوۆا مۋزەيلەرٸنٸڭ ٸزٸ دە جوق. ونداعى قۇندى ەكسپوناتتار قايدا?», – دەگەن باقىتجان جۇماعۇلوۆ بۇل جەرگٸلٸكتٸ حالىقتىڭ جانايقايى ەكەنٸن ايتتى.
وسىعان وراي سەناتور پرەمەر-مينيستردەن سەۋلەتشٸلەر, تاريحشىلار, ەدەبيەتشٸلەر, ەتنوگرافتاردان تۇراتىن ارنايى كوميسسييا قۇرۋدى, قاپال اۋىلىنىڭ مەدەني-تاريحي ەسكەرتكٸشتەرٸن قورعاۋ ٷشٸن تيٸستٸ شارالار قابىلداۋدى جەنە ولاردى ٷكٸمەت قورعاۋىنداعى ساناتتار قاتارىنا قوسۋدى سۇرادى.
