مەجٸلٸس دەپۋتاتى سامات مۇساباەۆ جاڭاٶزەن قالاسىنداعى مەسەلەلەردٸ شەشۋگە قاتىستى ٷكٸمەت باسشىسى ەليحان سمايىلوۆتىڭ اتىنا ساۋال جولدادى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«قارا التىندى» يگەرۋ ارقىلى ەلٸمٸزدٸڭ دامۋىنا ەلەۋلٸ ٷلەس قوسىپ وتىرعان بۇل شاھار, قازاقستان دەموگرافيياسىنىڭ قارقىندى ٶسۋٸنە دە وڭ ىقپال ەتٸپ وتىر. 2001 جىلى قالا تۇرعىندارىنىڭ سانى 66 مىڭ ادام بولسا, 2022 جىلدىڭ باسىندا 163 مىڭعا جەتتٸ. ياعني جيىرما جىلدا تۇرعىندار سانى 100 مىڭ ادامعا كٶبەيگەن. بٸراق, حالىق سانى كٶبەيگەنٸمەن, ٶندٸرٸس وشاقتارى دامىماي, تۇرعىنداردى جۇمىسپەن قامتۋ ەڭ ٶزەكتٸ مەسەلەگە اينالدى. قازٸرگٸ تاڭدا, جاڭاٶزەن قالاسىنداعى جۇمىسسىزدار سانى 8 مىڭ ادامنان اسقان. 2011 جىلعى جاڭاٶزەن وقيعاسىنان كەيٸن ٷكٸمەت تاراپىنان مۇنايشىلار قالاسىن دامىتۋعا ارنالعان كەشەندٸ جوسپار قابىلداندى. جوسپار اياسىندا قىرۋار قارجى بٶلٸنٸپ, قالاداعى ٷيلەردٸڭ سىرتى جەڭٸل-جەلپٸ ەرلەنٸپ, ەر جەردەن ينجەنەرلٸك جەلٸلەر اۋىستىرىلىپ, كٶشەدە اباتتاندىرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلدٸ. بٸراق, بۇل شارالار تٷبەگەيلٸ جاڭاٶزەن قالاسىنداعى قوردالانىپ قالعان سۇراقتاردى شەشكەن جوق. ال, ماڭعىستاۋدا «قازمۇنايگاز» اق قارايتىن مۇناي-گاز كومپانييالارىنا جۇمىسقا الۋعا قاتىستى موراتوريي جەنە جۇمىسشىلاردى 5/50 باعدارلاماسىمەن جۇمىستان شىعارۋ جالعىز جاڭاٶزەن قالاسىندا ەمەس, بٷكٸل وبلىس دەڭگەيٸندە ەلەۋمەتتٸك جاعدايدى ۋشىقتىرىپ جٸبەردٸ», - دەدٸ س. مۇساباەۆ مەجٸلٸستٸڭ جالپى وتىرىسىندا.
ونىڭ ايتۋىنشا, 2019 جىلى ٷكٸمەت «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلٸك پالاتاسىمەن بٸرلەسٸپ, «ٶزەنمۇنايگاز» اكتسيونەرلٸك قوعامنىڭ سىرتتان يمپورتتالاتىن تاۋارلار, جۇمىستار جەنە قىزمەتتەردٸ جاڭاٶزەن قالاسىندا وقشاۋلاۋ بويىنشا جۇمىستاردى باستاعان. نەگٸزگٸ ماقساتى - جۇمىس نىساندارىن جاڭاٶزەن قالاسىندا سالۋ جەنە 100% جاڭاٶزەندٸكتەردٸ جۇمىسقا الۋ بولاتىن. الايدا, بۇل جوبالار «ٶزەنمۇنايگاز» بەن «سامۇرىق قازىنا» قورىنىڭ تاراپىنان بيۋروكراتييالىق كەدەرگٸلەرگە تاپ بولىپ, نەتيجەسٸندە يدەيا, تەك جاقسى يدەيا بولىپ قالدى دا, جۇمىس ورىندارى سول كٷيٸ اشىلعان جوق.
«تاعى بٸر مەسەلە. جاڭاٶزەن قالاسىندا 2011 جىلدان بەرٸ مەملەكەت ەسەبٸنەن 1 شارشى مەتر تۇرعىن ٷي سالىنبادى. كەرٸسٸنشە, ٷكٸمەتتٸڭ ساياساتى قالا حالقىن باسقا ٶڭٸرلەرگە كٶشٸرۋ بولدى. بٸراق, ول وڭ نەتيجە بەرگەن جوق», - دەدٸ ول.
وسى ورايدا ول ٶڭٸرگە قاتىستى كەلەسٸ شەشٸمدەردٸ ۇسىندى:
1. جاڭاٶزەن قالاسىنداعى جۇمىسسىز ازاماتتاردىڭ ناقتى تٸزٸمٸن جاساقتاۋ جەنە ول اشىق بولۋى ٷشٸن تسيفرلىق پلاتفورماعا ەنگٸزۋ.
2. جاقىن ارادا جۇمىسسىزدىق مەسەلەسٸن شەشۋ ٷشٸن «ٶزەنمۇنايگازعا» قىزمەت كٶرسەتٸپ وتىرعان 7-8 سەرۆيستٸك كومپانييا اينالاسىنان اۋتسورسينگ مەكەمەلەردٸ قۇرىپ, ەلەۋمەتتٸك جاعدايى تٶمەن ازاماتتاردى جۇمىسپەن قامتۋ.
3. تيٸستٸ ماماندىعى بار جۇمىسسىز ازاماتتاردى ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى جەنە باسقا ٶڭٸرلەردەگٸ كومپانييالارعا جۇمىسقا ورنالاستىرۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراۋ.
4. جاڭاٶزەندٸ كەشەندٸ دامىتۋ ٷشٸن قالانىڭ باس جوسپار مەن ەگجەي-تەگجەيلٸ جوسپار جوباسىن ەزٸرلەپ, جاڭا قالا قۇرىلىسىن كەندٸرلٸ باعىتىنا قاراي سالۋدى قولعا الۋ.
5. جاڭاٶزەن ٶندٸرٸستٸك ايماعىندا «ارنايى ەكونوميكالىق ايماق» قۇرىپ, كەسٸپكەرلٸكتٸڭ دامۋىنا تىڭ سەرپٸلٸس بەرۋ.
6. ماڭعىستاۋدا اشۋعا جوسپارلانىپ وتىرعان شەتەلدٸك جوعارى وقۋ ورىنىنىڭ فيليالىن جاڭاٶزەن قالاسىندا اشۋ.
7. «ٶزەنمۇنايگاز» اق-نىڭ يمپورتىن وقشاۋلاۋ جوباسىن ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن تيٸستٸ ەرەجەنٸ ناۋرىز ايىنا دەيٸن بەكٸتٸپ, سەۋٸر ايىنا دەيٸن جوباعا قاتىساتىن جەرگٸلٸكتٸ كومپانييالاردى انىقتاۋ جەنە ولاردىڭ جوبالارىنا جان-جاقتى قولداۋ كٶرسەتۋ.
8. جاڭاٶزەن قالاسىندا قانداي دا بٸر كەسٸپ اشۋعا نيەتتەنگەن ازاماتتارعا, ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەر مەن باسقا دا قارجىلىق ينستيتۋتتاردان پايىزدىق مٶلشەرٸ جەڭٸلدەتٸلگەن كٶلەمدە نەسيە بەرۋدٸ جولعا قويۋ.
9. بٷگٸنگٸ تاڭدا ٶزەنمۇنايگازعا تيٸمدٸ جۇمىس ٸستەۋگە مٷمكٸندٸك بەرمەي وتىرعان «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ەل-اۋقات قورىنىڭ جۇمىسىنداعى جاساندى ەكٸمشٸلٸك كەدەرگٸلەردٸڭ بارلىعىن جويۋ.
10. «ٶزەنمۇنايگاز» اكتسيونەرلٸك قوعامى جىل سايىن جاڭاٶزەن قالاسىنىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنا 750 ملن تەڭگە كٶلەمٸندە قارجى بٶلٸپ كەلەدٸ. بۇل «ٶزەنمۇنايگازدىڭ» مۇنايدان تٷسەتٸن جىلدىق پايداسىنىڭ 0,5% عانا ەكەنٸن ەسكەرە وتىرىپ, قالانىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق مەسەلەلەرٸن شەشۋگە بٶلٸنەتٸن قارجىنىڭ كٶلەمٸن كەم دەگەندە بٸرنەشە ەسەگە دەيٸن ۇلعايتۋ قاجەت.
11. پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا سەيكەس, ماڭعىستاۋ ٶڭٸرٸنە قاتىستى قۇرىلعان ٷكٸمەتتٸك كوميسسييا جۇمىس نەتيجەلٸ اتقارۋى كەرەك.
«ەڭ باستىسى حالقى جىل سايىن ٶسٸپ كەلە جاتقان جاڭاٶزەننٸڭ تاعدىرىنا ٷكٸمەت بەيجاي قاراماۋى تيٸس دەپ ەسەپتەيمٸز», - دەدٸ سامات مۇساباەۆ.
