س.سەيفۋلليننٸڭ قىزىلوردا حالىق اعارتۋ ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى قىزمەتٸن اتقارعانىنا بيىل - 90 جىل تولىپ وتىر.
س.سەيفۋللين 1927 جىلى قىزىلوردا حالىق اعارتۋ ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى بولىپ تاعايىندالدى. بۇل مەكەمە قازٸرگٸ عىلىم اكادەميياسىمەن دەڭگەيلەس ەدٸ. بەلگٸلٸ سەكەنتانۋشى ت.كەكٸشەۆ ٶزٸنٸڭ زەرتتەۋٸندە بۇل كەزەڭدٸ بىلاي دەپ سيپاتتايدى; «قىزىلورداداعى قازاقتىڭ اعارتۋ ينستيتۋتىنا رەكتور بولىپ اۋىسقاننان بەرٸ وقۋشىلاردىڭ تەرەڭ بٸلٸم الىپ شىعۋىنا, حال-جاعدايلارىنىڭ جايلى بولۋىنا نازارىن كٶپ اۋداردى. وكتيابر مەرەكەسٸنە «جىل قۇسى» الماناعىن شىعارۋعا ٶلكەلٸك كوميتەتتەن ۇلىقسات الىپ, جارييالاناتىن شىعارمالار مەن ماقالالاردى ٶزٸ ٸرٸكتەۋگە كٸرٸستٸ.
قىزىلوردا جەرٸ س.سەيفۋلليننٸڭ نەگٸزگٸ قىزمەتٸمەن قوسا شىعارماشىلىق جولىن شىڭداۋعا شابىت بەرگەن مەكەن بولدى. بەلگٸلٸ «كٶكشەتاۋ» پوەماسىنىڭ سوڭعى تاراۋلارىن وسى جەردە جازعان. 1927 جىلى «تار جول تايعاق كەشۋ» رومانى,«جەر قازعاندار»پوۆەسٸ, 1928 جىلدىڭ باس كەزٸندە «تۇرمىس تولقىنىندا» - ٶلەڭدەر جيناعى شىقتى.
قىزىلوردا جەرٸندە شاڭىراق كٶتەرٸپ, وتاۋ قۇردى. گٷلباھرام اپاي ٶزٸنٸڭ ەستەلٸگٸندە: «سونىمەن نە كەرەك, اقمولادان اتتانعاندا اعايىن-تۋىستاردىڭ اناۋ-مىناۋ ەرەكەتٸنە مويىن ۇسىنباي كەتكەن باسىم, ەندٸ مٸنە, قىزىلورداعا –قازاقستاننىڭ استاناسىنا قىردىڭ قىزىل سۇڭقارى مەكەندەگەن شاھارعا جٷرمەكپٸن».
قىزىلورداعا كەلگەننەن كەيٸنگٸ وتباسىلىق ٶمٸرٸ بىلاي سۋرەتتەلەدٸ: «سەميالىق تٸرلٸك راسىندا دا ەر-ازامات ٷشٸن ەڭ بٸر باقىتتى شاق قوي. ٶزٸم جاڭا تۇرمىستىڭ جٶن-جوباسىن ٷيرەنٸپ جورا-جولداستاردىڭ كٶڭٸلٸن اۋلاۋ, جان-جارىمنىڭ ويىنان شىعۋ قامىمەن جٷرگەن سوڭ سولاي ويلادىم با, ەلدە كٶپ جىلدان بەرگٸ سٷر بويداقتىقتان, بەيساۋات جٷرٸس-تۇرىستان ادا قالعاندىقتان با, ەيتەۋٸر, سەكەن جۇمىستان باسقا ۋاقىتىنىڭ بەرٸن ٷيدە, جازۋ ٷستەلٸنٸڭ باسىندا ٶتكٸزدٸ. ٶزٸڭ ويلاپ كٶرشٸ, مەن 1926 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا كەلٸپ, سول ٷيدٸڭ وشاعىنا پۇت بولدىم. سەكەن يسپارت دەگەن مەكەمەدەن قىزىلوردانىڭ حالىق اعارتۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى بولىپ اۋىسقاندا پەتەرٸمٸزگە كٶپ پاپكا قۇشاقتاپ كەلگەنٸ ەسٸمدە. ٷستەلدٸڭ ٷستٸندە سولار سامساپ تۇراتىن, سىيماعانى تەرەزەنٸڭ الدىندا, قالتارىس جەرلەردە جاتاتىن. «تار جول, تايعاق كەشۋدٸڭ» سوڭعى تاراۋلارىن جازىپ جاتقاندا ەلگٸلەردٸ ەلسٸن-ەلسٸن اشىپ-جاۋىپ جاتقانى ەلٸ ەسٸمدە»... وسى ەستەلٸكتە اتاپ كەتكەن «تار جول, تايعاق كەشۋ» تاريحي-مەمۋارلىق رومانىنىڭ باسپادان شىققانىنا بيىل 90 جىل, وقيعاسىنا 100 جىل تولىپ وتىر.وسى اتاۋلى داتاعا بايلانىستى, روماننىڭ تەكستولوگييالىق تالداۋى جاسالىپ, قوماقتى ۇجىمدىق ەڭبەك شىعارۋ جوسپارلانىپ وتىر.
س.سەيفۋلليندٸ تولعاندىرعان كٶپ مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ دە, بٸرەگەيٸ قازاق ەدەبيەتٸنٸڭ مەسەلەسٸ, وقۋلىقتىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ. جازىلعان ەدەبيەتتەردٸڭ كٶركەمدٸك جايى, قوعامداعى ٶزەكتٸلٸگٸ بولاتىن. وسى مەسەلە جٶنٸندە, كەلەسٸ دەرەكتەن كٶز جەتكٸزۋگە بولادى; بٸلٸم سالاسىن باسقارعان 1922-1928 جىلداردا بٸراز ەڭبەكتەردٸڭ باسپادان شىعۋىنا ٶزٸ ۇيتقى بولدى. قازاق ەدەبيەتٸنە بايلانىستى وقۋلىقتاردى, وقۋ ەدٸستەمەلٸك قۇرالدار جاساۋ بارىسىندا ٷلكەن ەڭبەك ەتتٸ. ومبى مۇراعاتىنان الىنعان مىنا قۇجاتتاس.سەيفۋلليننٸڭ جەتەكشٸلٸگٸمەن باسپادان شىققان وقۋلىقتار دەگەنتٸزٸم كٶرسەتٸلگەن. اتاپ ايتساق, تٸزٸمدە احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ «قىرعىز ەليپبيٸن ٷيرەنۋدەگٸ ەدٸستەمەلٸك نۇسقا», «ەلٸپبي», 1 جەنە 5 باسىم, «تٸل قۇرال» 1-بٶلٸم(فونەتيكا), 2 بٶلٸم (ەتيمولوگييا), 3 بٶلٸم (سينتاكسيس) وقۋلىعىنان باستاپ, م.ەۋەزوۆ «قورعانسىزدىڭ كٷنٸ», «ەڭلٸك-كەبەك»,ج.ايماۋىتوۆ «بالقييا»,م.جۇماباەۆ «پەداگوگيكا» 1-باسىلىم, سترۋمينسكيي «اعارتۋ سالاسىنا ارنالعان» تاعى باسقا اۆتورلار ەڭبەكتەرٸ ەنگەن. بۇل ەڭبەكتەر وقۋ-اعارتۋ سالاسىن دامىتۋدا قوسقان ٷلەسٸنٸڭ بٸر مىسالى عانا.تٸزٸممەن تولىق جەنە باسقا دا عىلىمي ەڭبەكتەرٸ جايلى استانا قالاسىنداعى س.سەيفۋللين مۋزەيٸنٸڭ پەداگوگيكا زالىنان جەنە مۋزەي قورىنان تابۋعا بولادى.
1929 جىلى «ەڭبەكشٸ قازاق» گازەتٸنە (قازٸرگٸ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتٸ) قازاق حالقىنىڭ اۋىز جەنە جازبا ەدەبيەتٸ ٷلگٸلەرٸن جيناۋعا قول ۇشىن بەرۋ جٶنٸندە حالىققا جولداۋ جٸبەرەدٸ. جينالعان ماتەريالدار نەتيجەسٸندە, قىزىلوردا قالاسىندا س.سەيفۋللين, ٸ.جانسٷگٸروۆ, ە.مەمەتوۆا, ب.مايلين اۆتورلىعىمەن «ەدەبيەت تانۋ وقۋ قۇرالى» اتتى 5 سىنىپ وقۋشىلارىنا ارنالعان وقۋلىق-حرەستوماتييا جارىق كٶرەدٸ. وقۋلىق التى بٶلٸمنەن تۇردى. 30 مىڭ دانا بولىپ شىقتى.
قىزىلوردا قالاسىنىڭ وبلىستىق مۇراعاتىندا ساقتالعان قىزىلوردا حالىق اعارتۋ ينستيتۋتىنىڭ پەداگوگيكالىق كەڭەسٸنٸڭ حاتتامالارىنان, س.سەيفۋلليننٸڭ ينستيتۋتتى قالىپتاستىرۋداعى ەڭبەگٸ, مۇعالٸمدەر ٸرٸكتەپ, تەربيەلەۋدەگٸ جۇمساعان كٷش جٸگەرٸ,قوسقان ٷلەسٸنە كٶز جەتكٸزە الامىز. حالقىنىڭ بولاشاعى ٷشٸن جاساعان ەڭبەكتەرٸن اتاپ, كەيٸنگٸ جاستارعا ٷلگٸ ەتۋ بٸزدٸڭ مٸندەتٸمٸز.
س.سەيفۋللين مۋزەيٸنٸڭ
عىلىمي-اعارتۋ بٶلٸمٸنٸڭ مەڭگەرۋشٸسٸ
يبراەۆا گٷلنازييا بولاتقىزى
