ساعاديەۆ سٶيلەيدٸ: مەن بٸر جىلدا نە ٸستەدٸم?

ەرلان ساعاديەۆتٸڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترٸ لاۋازىمىنا تاعايىندالعانىنا 1 جىل تولدى. وسى بٸر جىل ٸشٸندە بٸلٸم جٷيەسٸندە نەندەي جۇمىستار ٸستەلدٸ جەنە الدا قانداي جوسپارلار بار? مينيستر بۇل ساۋالدارعا ٶزٸ جاۋاپ بەردٸ.

بٸرٸنشٸ, بۇل – جاڭارعان ۇبت

مۇنى اتا-انا دا, وقۋشىلار دا كٷتتٸ. جامان ٶتٸپ جاتقان جوق. نەتيجەسٸندە, 2016 جىلى جوعارى بٸلٸم الۋ مٷمكٸندٸگٸن قوسىمشا 17 مىڭ بالا الىپ وتىر. تۇتاستاي العاندا, بٸز جوعارى بٸلٸم الۋ مٷمكٸندٸگٸن جەڭٸلدەتۋ كەرەك دەپ ويلايمىز جەنە سولاي ٸستەلٸپ تە جاتىر. «ەكونوميكا 3.0» نەگٸزگٸ قوزعالتقىش كٷشٸ – بۇل جوعارى بٸلٸمدٸ ادام.

ايتپاقشى, ۇبت تۋرالى الاڭداماۋعا دا بولادى. 1 اقپاننان باستاپ بايقاۋ تەستٸلەۋدٸ ٷيدە ونلاين وتىرىپ تا تاپسىرۋعا بولادى. قوسىمشا بٸز بايقاۋ تەستٸلەۋدٸ مەكتەپتەردە ٶتكٸزۋ ٷشٸن 300 مىڭ بروشيۋرا باسىپ شىعاردىق, قاجەت بولسا, تاعى 500 مىڭىن شىعارامىز. ياعني, ەربٸر بالا ۇبت-عا دەيٸن بٸرنەشە رەت بايقاۋ تەستتەرٸن تاپسىرا الادى.     

بيىل گرانت سانى باكالاۆرلار ٷشٸن 31 مىڭنان 36 مىڭعا دەيٸن ٶستٸ. ماگيسترانتتار ٷشٸن – 7 مىڭنان 10 مىڭعا دەيٸن, دوكتورانتتارعا – 1 100. جاقسى ٶسٸم, بۇعان قوسا بٸز ايماق ەكٸمدەرٸنەن جەرگٸلٸكتٸ جوو-عا ٶزدەرٸنٸڭ گرانتتارىن بٶلۋدٸ سۇرايمىز.

بۇل جۇمىس جوعارى جەنە تەحنيكالىق بٸلٸمنٸڭ ساپاسى كٶتەرٸلمەي, ويداعىداي بولمايتىنىن تٷسٸنەمٸز. بٸز مەنەدجمەنتتەن باستاۋدى, ناقتىراق ايتقاندا, مەنەدجمەنتكە قوعامدىق باقىلاۋ جٷرگٸزۋدەن باستاۋدى جٶن كٶردٸك. قازاقستاننىڭ مەملەكەتتٸك جوعارى وقۋ ورىندارىندا ەكٸمدٸكتەر, بيزنەس, بعم جەنە قوعام ٶكٸلدەرٸنەن باقىلاۋ كەڭەستەرٸ قۇرىلىپ جاتىر. ولار قارجى, اكادەمييالىق ستراتەگييانى جەنە كادردى باقىلاۋعا الادى. قازاقستاندا العاش رەت مەملەكەتتٸك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ رەكتورلارى باقىلاۋ كەڭەستەرٸنٸڭ تاڭداۋىمەن سايلاناتىن بولدى. بٷگٸندە 5 رەكتوردىڭ سايلاۋى ٶتتٸ. بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىقتا بۇل رەسٸمنەن تاعى 6 رەكتور ٶتپەك.   

كەلەسٸ مٸندەت – ٸشكٸ اۋديت, كورپوراتيۆتٸك حاتشىلار قىزمەتٸن قۇرۋ. ٷش جوو-نىڭ باقىلاۋ كەڭەستەرٸنٸڭ مٷشەسٸ رەتٸندەگٸ جەكە تەجٸريبەم كٶرسەتكەندەي, بۇل شارالار ناقتى نەتيجە بەرەدٸ. جوو-لاردىڭ ستراتەگييالارى ٶزگەرٸپ جاتىر. بۇرىن ولار جيٸ فورمالدى تٷردە ەزٸرلەنٸپ, بعم قارجىسىنا تەۋەلدٸ بولاتىن, ولاردى ەشكٸم  وقىمادى دەسە دە بولادى. ال قازٸرگٸ تاڭدا, باستىسى, بۇل – نارىقتاعى ۇزاق مەرزٸمدٸ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸك – بۇل تالاپكەرلەر ٷشٸن كٷرەس, جاڭا مەتوديكالار جەنە باعدارلامالار, جوو برەندٸ. مۇنىڭ بارلىعى بٸرتە-بٸرتە جاي سٶز ەمەس ەكەنٸن كٶرسەتٸپ جاتىر. پروتسەسس ەلٸ دە بولسا باياۋ جىلجىسا دا, بٸردەن-بٸر دۇرىس جول وسى دەپ بٸلەمٸن.  

قوعام الدىنداعى زور جاۋاپكەرشٸلٸك تۋرالى ايتپاسا دا تٷسٸنٸكتٸ. جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى اكادەمييالىق ەركٸندٸك, قارجىلىق دەربەستٸك, باستاماشىلىق – مينيسترلٸكتٸڭ ەمەس, قوعامنىڭ جٸتٸ باقىلاۋىندا بولعاندا عانا مٷمكٸن بولماق. بۇل ٶزگەرٸستەردٸ ەندٸرۋگە بىلتىر بٸرشاما ۋاقىت جۇمسادىق. بٷگٸن بۇل جۇمىس باستالىپ كەتتٸ. 

باستىسى – جاڭارتىلعان مازمۇنعا ٶتۋ

جاڭارتىلعان مازمۇننىڭ مەنٸ – فۋنكتسيونالدى ساۋاتتىلىق – ونى بٸلٸپ قانا ەمەس, مەڭگەرۋ قاجەت. ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جەنە دامۋ ۇيىمىنىڭ (ەىدۇ) 35 مەملەكەتٸ مۇنى 15 جىل بۇرىن ٸسكە اسىرا باستاعان. بۇعان قوسا, جاڭا باعالاۋ جٷيەسٸن قۇرىپ, 2000 جىلدان باستاپ ٶزارا بەسەكەلەسۋدە. بٷگٸندە اقپارات كٶلەمٸ ەكٸ جىل سايىن ەسەلەنٸپ وتىرادى. مىسال ٷشٸن, 17 عاسىر تۇرعىنىنىڭ بٷكٸل ٶمٸر بويى جيناعان اقپارات كٶلەمٸن بٸزدٸڭ زامانداستار ەكٸ-اق ايدا الادى. عاسىرلار بويى ماماندىقتار 5 جىل ٸشٸندە بٸرتە-بٸرتە جويىلا بەرەدٸ. ەىدۇ ەلدەرٸ وسىنى 20 جىل بۇرىن تٷسٸنٸپ قويعان. بٸز جاڭارتىلعان مازمۇندى ەنگٸزۋدٸ كەشٸرەك باستاساق تا, 4 جىلدا بۇل مەسەلەنٸ شەشۋگە تيٸسپٸز.  

بىلتىر جاڭارتىلعان مازمۇنداعى باعدارلامالار بويىنشا 1-سىنىپتار وقىتىلا باستاسا, بيىل كەزەك 2, 5, 7-سىنىپ وقۋشىلارىنا كەلدٸ. بۇل تۇستا ايتا كەتەرلٸگٸ – مۇعالٸمدەردٸ دايارلاۋدا دا كٶپ جۇمىس بار. بىلتىر جازدا 74 مىڭ مۇعالٸم قايتا وقىتىلعانىن كٶپشٸلٸك بٸلەدٸ. بٷگٸندە بۇل جۇمىستى وقۋ جىلى بوينا جالعاستىرىپ جاتىرمىز. بيىلعى جازدا تاعى 75 مىڭ ۇستاز وقىتىلماق. بۇعان قوسا 5 كٷندٸك وقۋ اپتاسىنا كٶشۋ ٷدەرٸسٸ جٷرەدٸ.

بازالىق وقۋلىقتاردىڭ ماڭىزى تۋرالى دا ايتا كەتكەن ارتىق بولمايدى. بۇل وقۋلىقتاردىڭ اۆتورلىق قۇقىعى مەملەكەتكە تيەسٸلٸ ەكەندٸگٸن ايتىپ جٷرمٸز. بۇل – ٶتە ماڭىزدى. وقۋلىقتاردى 1-سىنىپقا جاسالعانداي ونلاينعا سالۋ مٷمكٸندٸگٸ پايدا بولادى.           

كەلەسٸ ماڭىزدى مەسەلە – ٷي تاپسىرمالارىنىڭ كٶلەمٸ. اۋقىمدى حالىقارالىق ساراپتاما مەلٸمەتتەرٸ بويىنشا, بٸزدٸڭ وقۋشىلار ٷي تاپسىرماسىن ورىنداۋعا جۇمسايتىن ۋاقىت كٶلەمٸ جاعىنان 65 مەملەكەت ٸشٸندە 4-ورىن الىپ وتىر. دەگەنمەن, حالىقارالىق ساراپشىلار ٷي تاپسىرماسى كٶلەمٸنٸڭ بالالارىمىزدىڭ بٸلٸم الۋدا تابىستى بولۋىنا ىقپال ەتپەيتٸنٸن العا تارتىپ وتىر. سول سەبەپتٸ دە ٷي تاپسىرماسىنىڭ كٶلەمٸن قىسقارتۋعا نەگٸز بار. وسى مەسەلە بويىنشا مۇعالٸمدەر مەن مامانداردان قۇرالعان ەكٸ ٸرٸ توپ جۇمىس ٸستەدٸ. ولاردىڭ ەڭبەكتەرٸ ٷشٸن راحمەت ايتا كەتكٸم كەلەدٸ. ٷي تاپسىرمالارىن ۇيىمداستىرۋ جەنە ورىنداۋ جٶنٸندە مەتوديكالىق ۇسىنىمداردىڭ ەكٸ نۇسقاسى دايىندالدى. بٸرٸنشٸسٸندە ٷي تاپسىرماسى بارلىق پەن بويىنشا, بٸراق از كٶلەمدە بەرٸلۋ ۇسىنىلسا, ەكٸنشٸسٸندٸ ٷي تاپسىرماسىنىڭ بارلىق پەننەن بەرٸلمەۋٸ ۇسىنىلدى. ەكٸ نۇسقا بويىنشا دا ٷي تاپسىرماسى بٸر كٷندە ورتاشا 1 ساعاتقا قىسقارىپ, دەمالىس كٷندەرٸنە بەرٸلمەيدٸ. بٷگٸندە بۇل ۇسىنىمدار اتا-انالار مەن پەداگوگتاردىڭ تالقىلاۋىنا بەرٸلدٸ. 

ەلەكتروندى كٷندەلٸك تۋرالى جەكە ايتقىم كەلەدٸ. بۇل جٷيە بىلتىر 4000 مەكتەپكە ەنگٸزٸلدٸ. ونلاين كٷندەلٸك جٷيەسٸ 166 مىڭ مۇعالٸمدٸ (ۇستازدار سانىنىڭ جارتىسىنان كٶبٸ), 1,3 ميلليون وقۋشىنى –  بۇل دا جارتىسىنا جۋىق جەنە 747 مىڭ اتا-انانى قامتىپ وتىر. بٷگٸندە اپتاسىنا 20 ميلليوننان استام باعا ونلاين تٷردە قويىلىپ, ٷي تاپسىرماسى بويىنشا 7 ملن-نان اسا سۇرانىس تٷسكەن. ياعني, جىل اياعىنا دەيٸن شىنايى تسيفرعا جٷگٸنە الامىز. بۇنىڭ بەرٸ مەملەكەتتٸك-جەكەمەنشٸك ەرٸپتەستٸك ٷدەرٸسٸ اياسىندا جاسالىپ, وعان مەملەكەت تاراپىنان بٸر تيىن دا جۇمسامايدى.

بٷگٸندە كٶبٸنەسە دەل وسى «كٷندەلٸك» نەگە قابىلداندى دەگەن سۇراق قويىلادى. ٶيتكەنٸ, ولار مەملەكەتكە, اتا-انا مەن بالالارعا تەگٸن قىزمەت كٶرسەتۋدٸ بٸرٸنشٸ بولىپ ۇسىندى. يە, ولار بالالار تاۋارلارىن جارنامالايدى, بٸراق جٷيەنٸڭ جۇمىسىن جٷرگٸزۋ ٷشٸن ولارعا دا تابىس كٶزٸ كەرەك قوي.   

قاعازباستىلىقتان قالاي قۇتىلامىز?

تاعى بٸر پروبلەمانى شەشۋ قاجەتتٸلٸگٸ تۋرالى بٸرەر سٶز ايتۋدىڭ رەتٸ كەلٸپ تۇر. بۇل – مۇعالٸمدەردٸڭ قاپتاعان تەكسەرۋشٸلەردٸڭ الدىنداعى قورقىنىشى. وسى قورقىنىش ولاردى قاعاز جۋرنالدى دا, ەلەكتروندى جۋرنالدى دا قاتار جٷرگٸزۋگە مەجبٷرلەۋدە.

مەكتەپ ديرەكتورىمەن ارادا بولعان ەڭگٸمەنٸ كەلتٸرەيٸن:

– سٸز نەگە ەلەكتروندى جەنە قاعاز جۋرنالدى قاتار جٷرگٸزەسٸز?

–  بۇل دەگەن اقشا عوي. ەرتەڭ تەكسەرۋشٸلەر كەلەدٸ, سول ٷشٸن بارلىعى قاعاز جٷزٸندە بولۋى كەرەك.

– ال ەگەر قاعاز جۋرنالدىڭ قولدانىلۋىنا تىيىم سالساق شە?

– بەرٸبٸر دە, تٷندە بولسا دا تولتىرۋعا تۋرا كەلەدٸ...

بٷگٸنگٸ باستى مٸندەت – بۇل پروكۋراتۋرا, بٸلٸم جەنە عىلىم, سونداي-اق, قارجى مينيسترلٸكتەرٸ بٸرٸگٸپ, ورتاق بۇيرىق شىعارىپ, زاڭ الدىندا ەلەكتروندى جەنە قاعاز جۋرنالدارىن تەڭەستٸرۋ. بۇل تۋرالى بارلىق تەكسەرۋشٸلەرگە جەتكٸزٸپ, پەداگوگتاردىڭ قورقىنىشتارىن جويۋ. 

ەكٸنشٸ پروبلەما – ەر مەكتەپتە, ەر سىنىپتا ينتەرنەتتٸڭ بولماۋى. بۇنى تەز ارادا شەشۋ قاجەت. سول سەبەپتٸ دە پرەزيدەنت اتاپ ٶتكەن «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسى بويىنشا مەكتەپتەر الدىڭعى كەزەكتە تۇر. بٸز جازدا ينتەرنەتٸ بار ەر سىنىپقا Wi-Fi ورناتۋىمىز كەرەك. بۇل ٸسكە جازعى پراكتيكا شەڭبەرٸندە ستۋدەنتتەردٸ ٸسكە تارتۋعا بولادى, قالاي بولعاندا دا بٸز بۇل پروبلەمانى شەشۋدٸ قولعا الماقپىز.

ٷشٸنشٸ مەسەلە – كومپيۋتەرلەردٸڭ تاپشىلىعى. بيىل 11 مىڭنان اسا «ٷشتٸك» ساتىپ الامىز – بۇل كومپيۋتەر, پروەكتور جەنە ەكران. الدىمەن اۋىلدىق مەكتەپتەردٸ جابدىقتايمىز. بىلتىر بٸز 7 300 كومپيۋتەر جيىنتىعىن الساق, كەلەسٸ جىلى, ياعني 2018 ج. 12 000 «ٷشتٸك» الۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. تٷپتٸڭ تٷبٸندە ەڭ شالعايداعى اۋىلداردى ەلەكتروندى كٷندەلٸكتٸ پايدالانۋ مٷمكٸندٸگٸمەن, بارلىق پەن بويىنشا ٷزدٸك بەينەساباقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ مٸندەتٸ تۇر. بٷگٸندە بٸزدە بالالار ٷشٸن ٷش تٸلدە 50 مىڭ بەينەساباق جيناقتالعان. مۇعالٸمدەرگە ارنالعان بەينەساباقتار ٷلگٸلەرٸ دە بارشىلىق. بۇل دا ايتارلىقتاي كٶپ كٷش جۇمسالعان ٸس بولدى. بٸراق, باستىسى, جۇمىس ٸستەپ كەتتٸ.         

ەسەپ بەرۋ مەسەلەسٸنە كەلەيٸك. مۇعالٸم بٷگٸنگٸ تاڭدا مينيسترلٸك, ەكٸمدٸك, ٶرت سٶندٸرۋ, سەس, پوليتسييا, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ەڭبەك جەنە ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ سالالارىنىڭ جەنە تاعى دا باسقا مەكەمەلەرگە 100-دەن اسا ەسەپ تولتىرادى ەكەن. جەنە ول ەسەپتەر تٷرلەنٸپ, قايتا-قايتا كٶشٸرٸلەدٸ. مينيسترلٸك تەك ٷش جٷيەنٸ عانا قالدىرۋدى ماقسات ەتٸپ وتىر: ۇلتتىق بٸلٸم بەرۋ دەرەكتەر قورى (ۇببدق), ەلەكتروندى جۋرنال («كٷندەلٸك») جەنە بۋحگالتەرلٸك ەسەپ. مەكتەپتەر بۇلاردان باسقا ەشقانداي ەسەپ تولتىرماۋلارى كەرەك. ۇببدق جىلىنا ەكٸ رەت قانا تولتىرىلادى, كٷندەلٸك – اعىمداعى ٷلگەرٸم ٷشٸن قاجەت, ال بۋحگالتەرلٸك ەسەپ  ول ەسەپشٸلەر ٷشٸن عانا.   

ول ٷشٸن نە قاجەت: ا) ۇببدق-عا بارلىق قىزمەتكە ەڭ قاجەتتٸ دەگەن اقپاراتتاردى عانا ەنگٸزۋ, بۇل جۇمىستار بىلتىر ٸستەلدٸ دە, ە) مەكتەپتەن جٷيەگە قاتىسى جوق اقپاراتتى سۇراتۋعا تىيىم سالىنباق. الايدا, بۇل ٷشٸن زاڭعا ٶزگەرتۋلەر ەنگٸزۋ قاجەت. بۇل جۇمىستاردى دا قولعا الىپ وتىرمىز, ب) بۇدان ارى بارلىق جەرگە ينتەرنەت ورناتۋ. بۇلار – بيىلعى مٸندەتتەر.

مۇعالٸمدەر مٸندەتٸنە جاتپايتىن جۇمىستارعا «جەگٸلمەيدٸ»

تاعى بٸر ماڭىزدى مەسەلە – بۇل مۇعالٸمدەردٸ مٸندەتتەرٸ اياسىنا كٸرمەيتٸن جۇمىستارعا تارتۋعا تىيىم سالماقپىز. بٷگٸندە ولار مەديتسينالىق اناليزدەر جيناپ, «وڭاي» كارتوچكالارىن تاراتۋ سىندى جۇمىستاردى ٸستەيدٸ, ٷي-ٷيدٸ ارالاپ جٷر... زاڭ تاراپىنان بۇعان تىيىم سالعان. بٸز الدىمەن بۇل سۇراقتى ۆەدومستۆوارالىق دەڭگەيدە كٶتەرٸپ, سونداي-اق, قۇجات جٷزٸندە بەرٸن رەتتەپ, مەسەلەنٸ تٷپكٸلٸكتٸ شەشۋ جولىن تاپپاق نيەتتەمٸز. الداعى ٷش ايدا مۇعالٸمدەردٸڭ مٸندەتتەن تىس شارۋالارعا الاڭداماۋىنا قاتىستى قاتال تەرتٸبٸن بەلگٸلەپ, بٸرٸككەن ەرەجە بەكٸتۋدٸ جوسپارلاپ وتىرمىز.

بيىلعى بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىققا قويىپ وتىرعان تاعى بٸر اۋقىمدى مٸندەتٸمٸز – ول مەكتەپتەردەگٸ اقشا جيناۋ مەسەلەسٸن شەشۋ. الدىمەن انىقتاپ الاتىن نەرسە – ەر نەرسەنٸ سىلتاۋراتىپ اقشا جيناۋ بار دا, ەرٸكتٸ تٷردە اقشا جيناۋ دەگەن بار. ٶيتكەنٸ, كەيبٸرەۋلەر مەكتەپكە بولسىن, باسقا دا وقۋ ورنىنا بولسىن دەمەۋشٸلٸك تانىتۋى مٷمكٸن. وسىلاردىڭ ارا-جٸگٸن اجىراتىپ العان جٶن.

جالپى, قوعام تاراپىنان مەكتەپكە كٶمەك بەرٸلٸپ جاتسا, جامان ەمەس. دەمەۋشٸلٸك تانىتقان اتىمتاي جومارتتى قوعام بٸلۋٸ تيٸس. قاراجاتتىڭ قانداي مٶلشەردە تٷسٸپ, نەندەي ماقساتتارعا باعىتتالاتىنىن اشىق كٶرسەتەتٸن, ەربٸر قادامى رەتتەلگەن ەرەجە قابىلداپ, ونىڭ قاداعالانۋىن مەكتەپ ديرەكتورى ەمەس, قوعامعا (مەكتەپتٸڭ قوعامدىق كەڭەسٸ) تاپسىرىلۋى تيٸس دەپ بٸلەمٸز. وسى كٶكەيتەستٸ مەسەلەنٸڭ بەرٸ مينيسترلٸكتە قۇرىلعان جۇمىس توپتارىندا بٸراز ۋاقىتتان بەرٸ قاراستىرىلىپ جاتىر. وسى جۇمىس توپتارىنا ەل ٶڭٸرلەرٸنەن تارتىلعان مەكتەپ ديرەكتورلارى, مۇعالٸمدەر, اتا-انالار بٷكٸل قاۋىمداستىقتىڭ تالاپ-تٸلەكتەرٸن جەتكٸزٸپ وتىر. تٷپتەپ كەلگەندە, قازٸرگٸ تاڭدا بارلىق تەسٸل انىقتالدى, تەك شەشٸم شىعارىلىپ, ونى مەكتەپتەرگە جەتكٸزۋ عانا قالىپ وتىر. بۇعان 2-3 اي ۋاقىت كەتەدٸ.

الداعى ۋاقىتتا مەكتەپتەردە ەر وقۋشىعا جەكە شكاف قويىلاتىن بولادى. بۇل باستاما ٷكٸمەت تاراپىنان دا قولداۋ تاۋىپ وتىر. الداعى ۋاقىتتا باستاۋىش سىنىپتىڭ شەكٸرتتەرٸ ٶزدەرٸنٸڭ وقۋلىقتارىن, اۋىستىراتىن اياق كيٸمدەرٸن, فورمالارىن, ت.ب. ٶزدەرٸنٸڭ جەكە شكافتارىندا قالدىرا الاتىن بولادى. بۇل شەت ەلدەردە كەڭٸنەن قولدانىلىپ كەلە جاتقان تەجٸريبە.

ٷكٸمەتتەن قولداۋ تاپقان تاعى بٸر جاقسى باستاما – وقۋشىلاردى ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ. ول ٷشٸن مەكتەپتەردە ديسپەنسەر, سٷزگٸ, فونتان سەكٸلدٸ ارنايى قۇرىلعىلار ورناتىلادى. بٷگٸندە بۇل سۇراقتى 10-عا تارتا كەسٸپورىن شەشە الادى.

تٸل ٷيرەنۋگە ىڭعايلى مەتوديكا

ورىس مەكتەپتەرٸندە قازاق تٸلٸن وقىتۋ جاڭا مەتوديكاسى جاسالدى. بۇل ەلەمدٸك تٸلدەردٸ تەز وقىتاتىن ٷلگٸلەر بويىنشا قۇرىلدى. بٸز ٷيرەنشٸكتٸ گرامماتيكانى وقىتۋدان كەتٸپ, كوممۋنيكاتسييا جاعىنا بەت بۇرامىز. مينيمۋم سٶزدٸگٸ ەنگٸزٸلۋدە. ەندٸ مەحانيكالىق ەرەجە جاتتاۋ جەنە مەتٸندٸ اۋدارۋ دەگەن بولمايدى. باستىسى, بالالاردىڭ قازاق تٸلٸندە سٶيلەپ كەتۋٸ. بىلتىر بٸز تٸل ماماندارىمەن جۇمىستى باستادىق. زور جۇمىستار اتقارىلدى. بٸر اي بۇرىن تٸل بٸلٸمٸ سالاسىندا تۇڭعىش رەت قازاق تٸلٸنٸڭ جيٸلٸك سٶزدٸگٸ قۇراستىرىلىپ, جۇرتشىلىققا تانىستىرىلدى. وعان تۇرمىستا ەڭ جيٸ قولدانىلاتىن سٶزدەر  كٸردٸ. ىڭعايلى بولۋ ٷشٸن جەكە كومپانييالار ونلاين قوسىمشاسىن جاساۋدا. بيىلعى قىركٷيەكتەن باستاپ قازاق تٸلٸن دەڭگەيلٸ ەدٸسپەن وقىتۋ بٸرنەشە مەكتەپكە پيلوتتىق نەگٸزدە جٷرگٸزٸلٸپ, ارى قاراي بٷكٸل قازاقستان بويىنشا وقىتىلاتىن بولادى. نەگە بٸردەن ەنگٸزٸلمەيدٸ, دەگەن سۇراق تۋىنداۋى مٷمكٸن. بۇل ٷشٸن قاجەتتٸ وقۋلىقتار, وقىتۋ ەدٸستەمەلەرٸ, مۇعالٸمدەردٸڭ دايىندىعى جەنە وسىعان قاتىستى بٸرقاتار اۋقىمدى جۇمىستاردى جٷرگٸزۋ قاجەت ەكەنٸ تٷسٸنٸكتٸ. سودان كەيٸن بەرٸ ساراپتالىپ, تالقىلانىپ, تالداناتىنى دا تٷسٸنٸكتٸ. كەز كەلگەن جاڭاشىلدىق ساراپتامالىق جۇمىستى, ەگجەي-تەگجەيلٸ تالقىلاۋدى, تٷسٸندٸرٸلٸپ, قوعامنىڭ پٸكٸرٸن دايارلاۋدى تالاپ ەتەدٸ.

اعىلشىنشا وقىتۋ جٶنٸنە كەلسەك, بيىلدان باستاپ 5000 ۇستاز – پەن مۇعالٸمدەرٸ تەرەڭدەتٸلگەن تٸلدٸك كۋرستاردا وقيدى. ياعني, تٸلدٸ تەرەڭ مەڭگەرمەك.

بيىلعى كٷزدەن باستاپ جٷزگە تارتا جاڭا سىنىپ اعىلشىن تٸلٸندە وقۋعا كٶشەدٸ دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. 120 مەكتەپتە اعىلشىن تٸلٸندە ساباق بەرٸپ جٷرگەن قوسىمشا 2,7 مىڭ مۇعالٸم بار. ەرينە, بۇنى تەك وقۋشىلارىمىزدىڭ اتا-انالارىنىڭ جازباشا رۇقساتىن العاننان كەيٸن, ەرٸك بٸلدٸرگەن جاعدايدا عانا جٷرگٸزەمٸز. بيىل بٸز دايىندىققا قاجەتتٸ ۋاقىتقا, وقىتۋ ساپاسىنا جەنە مۇعالٸمدەردٸڭ دايىندىعىنا قاتىستى كٶپتەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ الامىز. بۇعان دەيٸن حابارلاعانىمىزداي, جوعارى سىنىپتاردا 4 پەندٸ اعىلشىن تٸلٸندە وقىتۋعا قاتىستى شەشٸم تەك 2018 جىلى قابىلدانادى.        

پرەزيدەنت اعىلشىن تٸلٸنە كەلۋدٸڭ ەكٸ جولىن كٶرسەتٸپ بەردٸ. اعىلشىن تٸلٸن بٸلۋ – بۇل بٸزدٸڭ ٸلگەرٸلەۋٸمٸزدٸڭ نەگٸزٸ. جەنە مۇنى بٸز جەتە تٷسٸنە وتىرىپ ٸسكە اسىرۋىمىز كەرەك. وسىلايشا جۇمىس ٸستەيمٸز.