«ۇلىق ۇلىس - التىن وردا: باستاۋى, تاريحى جەنە مۇراسى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تەجٸريبەلٸك كونفەرەنتسييادا تاتار عالىمى مارات گيباتدينوۆ رەسەي عىلىمىنىڭ التىن وردا تۋرالى پايىمى قانداي ەۆوليۋتسييانى باستان ٶتكەرٸپ جاتقانىن باياندادى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
ح.فاەزحانوۆ اتىنداعى ۇلتتىق بٸلٸم بەرۋ تاريحى مەن تەوريياسى ورتالىعى باسشىسىنىڭ مٸندەتٸن اتقارۋشى, تاتارستان رەسپۋبليكاسى عىلىم اكادەميياسىنىڭ تاريح ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتارى مارات گيباتدينوۆتىڭ ايتۋىنشا, تاتارستاندا التىن وردانى ناعىز عىلىمي نەگٸزدە زەرتتەۋ تەك توقسانىنشى جىلدارى عانا جولعا قويىلعان. بۇل زەرتتەۋلەر بٸرتٸندەپ, رەسەي عىلىمىنىڭ دا اتالمىش مەسەلەگە باسقا قىرىنان قاراۋىنا تٷرتكٸ بولسا كەرەك.
«التىن وردا تاقىرىبى تەك قازاقستان ٷشٸن عانا ەمەس, تاتارلار مەن تٷركٸ ەلەمٸ ٷشٸن عانا ەمەس, بٷكٸل رەسەي ٷشٸن دە ٶتە ٶزەكتٸ. التىن وردا تاريحىن رەسەي وقۋلىقتارىندا «وردا شاپقىنشىلىعى» دەپ سيپاتتاۋدىڭ كەسٸرٸنەن عىلىمي ەڭبەكتەر مەن جارييالانىمداردا قانشا داۋ مەن داقپىرت بولعانىن بەرٸڭٸز بٸلەتٸن شىعارسىزدار. ابىروي بولعاندا, بٷگٸن رەسەي فەدەراتسيياسى بۇل تۇجىرىمدى قايتا قاراۋ كەرەكتٸگٸن تٷسٸنٸپ وتىر. ەندٸ وقۋلىقتاردا بٸر كەزدەگٸدەي «وردا شاپقىنشىلىعى» نەمەسە «تاتار-مونعول ەزگٸسٸ» دەگەن ۇعىمداردى كٶرمەيسٸزدەر. ياعني بۇل كەزەڭنٸڭ تاريحى قازٸر رەسەيدە رەسمي تٷردە تاريحي شىندىققا جاقىن سيپاتتالا باستادى», - دەدٸ عالىم.
تاراتستاننان ونلاين بايلانىس ارقىلى سٶز سٶيلەگەن تاريحشى التىن وردا تاريحىن ناسحاتتاۋ ٸسٸندە ەلٸ دە شەشٸمٸن تاپپپاعان مەسەلەلەر تۋرالى دا سٶز قوزعادى.
«وقۋلىقتار جٶنگە كەلگەنٸمەن, ەلٸ دە بولسا التىن وردا تاريحىن رەسەيدٸڭ تۇتاس تاريحىنان بٶلٸپ قاراۋ بەلەڭ الىپ وتىر. رەسەي تاريحىنداعى التىن وردانىڭ ورنى تۋرالى سٶز بولعاندا باسقىنشىلىق كەزەڭٸ مەن ازاتتىق كٷرەس جىلدارى عانا وقىتىلىپ جٷر. ال التىن وردا ٶركەنيەتٸنٸڭ مەدەني, عىلىمي, مەملەكەتتٸك باسقارۋ مۇراسى تۋرالى كٶپ ايتىلمايدى. ونىڭ ٶركەنيەتٸ تۋرالى رەسەيدەن بٶلەك بٸر ەلدٸڭ, بٶتەن ٶركەنيەتٸنە ويشا ساياحات سيپاتىندا بەرٸلگەن», - دەيدٸ مارات گيباتدينوۆ.
تاتار عالىمى سٶزٸنٸڭ سوڭىندا التىن وردا تاريحى ەۋرازييا كەڭٸستٸگٸندەگٸ ونداعان مەملەكەت پەن حالىقتىڭ ورتاق تاريحى بولعاندىقتان, ونى جەكە-جەكە زەردەلەمەي, بٸرلەسٸپ زەرتتەپ, ورتاق پايىمعا كەلۋدٸڭ ماڭىزى زور ەكەنٸن باسا ايتتى.
