كەز كەلگەن تەۋەلسٸز مەملەكەتتٸڭ شەكاراسى بولادى. ال سول شەكارانى كٶرشٸلەرمەن حالىقارالىق كەلٸسٸم-شارت ارقىلى بەكٸتۋ - تۇراقتىلىق پەن قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ ماڭىزدى كەپٸلٸ.
تاريحقا كٶز جٷگٸرتسە ەلەمدەگٸ شيەلەنٸستەردٸڭ, سوعىس اتاۋلىنىڭ باسىم بٶلٸگٸنە وسى شەكارالىق داۋلار تٷرتكٸ بولعان. تٸپتٸ بٷگٸننٸڭ ٶزٸندە ونداعان مەملەكەتتەر, ولاردىڭ اراسىندا تمد دا بار, اتالعان تٷيتكٸلدەردٸ تارقاتا الماي, تٷرلٸ قاۋٸپ-قاتەرگە ۇرىنىپ كەلەدٸ. سەتٸ تٷسٸپ قازاقستان بۇل مەسەلەنٸ 2000 جىداردىڭ باسىندا تولىعىمەن جاپتى. ال تيٸستٸ كەلٸسٸمگە ەڭ العاش رەت وسىدان دەل 26 جىل بۇرىن 1994 جىلدىڭ 26 سەۋٸردە قىتايمەن ارادا قول قويىلدى.
بۇل جاس قازاق رەسپۋبليكاسىنىڭ ٷلكەن جەتٸستٸگٸ بولدى دەسەك ارتىق ايتپاعاندىق. مەسەلە تٸپتٸ ەلەۋەتٸ زور كەڭەس وداعى تٸسٸ باتپاعان داۋعا نٷكتە قويۋدا نەمەسە ونداي كەلٸسٸمگە تمد ەلدەرٸ اراسىندا قازاقستان ەڭ بٸرٸنشٸ بوپ قول جەتكٸزگەنٸندە عانا ەمەس. سوڭىنان بٸزدٸڭ ەلدٸڭ ٷلگٸسٸمەن باسقا ەلدەر, ونىڭ ٸشٸندە رەسەي دە جٷردٸ. مەسەلە باسقادا. بۇرىنعى فرانتسييا پرەزيدەنتٸ فرانسۋا ميتتەراننىڭ ايتقانى بار: "شەكارانى تالقىلاۋ سوعىستى تالقىلاۋمەن تەڭ". ال ەندٸ وسىنداي ەرەكشە كٷردەلٸ دە سەزٸمتال پروبلەمانى قىتاي سيياقتى الىپ كٶرشٸمەن تەڭ دەرەجەدە, ٶز ۇپايىن جوعالتپاي شەشٸپ ٸزگٸ كٶرشٸلەستٸك پەن ىنتىماقستىققا جول اشۋ - قيىننىڭ قيىنى ەدٸ. وتاندىق ديپلوماتييا بۇل سىننان ابىرويمەن ٶتتٸ.
ايتا كەتەرلٸك جەيت, سول 1994 جىلعا دەيٸنگٸ كەزەڭدە قىتايلىق كارتالاردا شىعىس قازاقستاننىڭ بالحاش كٶلٸنە دەيٸنگٸ جەرلەرٸ اسپاناستى يمپەرييانىڭ تاريحي مەنشٸگٸ رەتٸندە بەلگٸلەنٸپ كەلگەن بولاتىن. ال شەكارا جايلى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن ۋاعدالاستىقتان كەيٸن, سول كەزدەگٸ قىتاي باسشىسى تسزيان تسزەمين: "بۇدان بىلاي اتالعان كارتالار تٷزەتٸلٸپ ەكٸ اراداعى شەكارا مىزعىماستىعى مەڭگٸلٸك ساقتالادى", - دەپ اشىق مەلٸمدەدٸ.
راس, كەلٸسسٶزدەر جٷرٸپ جاتقاندا سونشاما اسىعۋدىڭ قاجەتٸ نە, ون-جيىرما جىل كٸدٸرە تۇرايىق دەگەن سىڭايدا سىني پٸكٸرلەر ايتىلدى. بٸراق سول سٶزدەرگە ەرٸپ جىل سايىن ەمەس, كٷن سايىن كٷشەيٸپ كەلە جاتقان ايداھارمەن شەكارا مەسەلەسٸن كەيٸنگە شەگەرسە ارتى نە بولار ەدٸ? ەلەمنٸڭ ەكٸنشٸ الىبىنا اينالعان قىتايدىڭ جاڭا باسشىلارىنىڭ دەمەسٸ قانداي بولار ەدٸ? مەنٸڭشە, ايتپاسا دا تٷسٸنٸكتٸ. ٶتكەندەگٸ قىتايلىق سايتتىڭ شەكارا جايلى دٶرەكٸ مەلٸمدەمە جاساۋى ونداي اۋرۋ امبيتسييالار جايلى تٷسٸنٸك بەرەدٸ.
ال ەندٸ كەلٸسٸمگە قول قويىلعاننان سوڭ جەنە ول بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىندا تٸركەلٸپ, حالىقارالىق زاڭ مەرتەبەسٸن العاننان كەيٸن ىقتيمال ارانداتۋلاردىڭ جولى كەسٸلدٸ. بۇعان ەلگٸ باسى داۋعا قالعان سايت بويىنشا قازاق سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ قىتاي تاراپىنا ارنايى نارازىلىق نوتاسىن جولداعانى, سونىڭ نەگٸزٸندە رەسمي پەكين اتىشۋلى جارييالىنىمدى ٶشٸرتكەنٸ دەلەل. ەندەشە قىتايمەن, بەرتٸن كەلە رەسەيمەن, ورتالىق ازيياداعى كٶرشٸلەرمەن ارادا شەكارا مەسەلەسٸنٸڭ دەر كەزٸندە ەرٸ بٸرجولاتا شەشٸمٸن تاپقانى - قازاقستاننىڭ سٶزسٸز جەڭٸسٸ دەپ باعالاۋعا نەگٸز جەتكٸلٸكتٸ.
راسۋل جۇمالى
