قاراپايىم ادامداردى عانا ەمەس, تەرروريستٸك ۇيىمداردىڭ يدەولوگتارى ٶز ماقساتتارىن باق ٶكٸلدەرٸ ارقىلى دا تىقپالاپ قالۋعا تىرىسادى. بۇل ماقساتتا ولار تٸلشٸلەردٸڭ اقپاراتتىق تەحنولوگييالار تۋرالى حابارىنىڭ ازدىعىن جەنە ولاردىڭ تەرروريزم تاقىرىبىنا اسقان قىزىعۋشىلىعىن پايدالانا الادى. وسىلايشا ەكسترەميستەر باق ٶكٸلدەرٸن ٶزدەرٸنٸڭ تەرروريستٸك يدەيالارىن تاراتۋ ٷشٸن بايقاتپاي پايدالانۋعا تىرىسادى. ٶيتكەنٸ, ٶكٸنٸشكە قاراي, قازاقستاندىق باق ەلٸ دە بولسا تەرروريستٸك ۇيىمداردىڭ شەتەلدەردە دايىنداعان استارلى اقپاراتتىق اكتسييالارىن تولىققاندى اجىراتىپ الۋعا دايىن ەمەس. مەسەلەن, راديكالدىق قۇرىلىمداردىڭ ەرەكەتٸنە قاتىستى قوعامنىڭ تەرٸس پٸكٸرٸن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان تەرروريزمنٸڭ ٶزەكتٸ تاقىرىپتارىن جارييالاۋ, كەرٸسٸنشە, كەيدە تەرروريزمدٸ ناسيحاتتايتىن اقپاراتتىڭ تارالۋىنا جول اشىپ بەرەدٸ. ونىڭ سەبەبٸ تٸلشٸلەر جاڭالىقتار دايىنداۋ كەزٸندە باق وقيعالاردىڭ كٶرٸنٸستٸك تارتىمدىلىعىنا كٶبٸرەك مەن بەرٸپ كەتەدٸ. بٸر مىسال كەلتٸرە كەتسەك, مەسەلەن, «كازاحستانسكيە مۋدجاحيدى وبياۆيلي دجيحاد پروتيۆ پروداۆتسوۆ كوۆروۆ, ي راسسترەليۆايۋت ميرنو سيدياششيح ليۋدەي ۋ سەبيا نا لاۆكە» دەگەن اتپەن سيريياداعى قازاقستان لاڭكەستەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن تٷسٸرٸلگەن تىيىم سالىنعان بەينەروليك Facebook ەلەۋمەتتٸك جەلٸسٸندە كٶرٸنٸس تاپتى. جوعارىدا اتالعان سارىنداعى ماتەريالداردىڭ اشىق جەنە كەڭٸنەن جارييالانۋى تەرروريستٸك ۇيىمداردىڭ قىزمەتٸن ناسيحاتتاۋعا, قازاقستانداعى ەسٸرە دٸندارلاردىڭ راديكالدانۋىنا جەنە ولاردىڭ باسقا ەلدەردەگٸ قارۋلى قاقتىعىستارعا قاتىسۋ نيەتٸن تۋدىرۋعا تٷرتكٸ بولادى. ال حالىقارالىق تەرروريستٸك ۇيىمداردىڭ تەلەيتٸنٸ دە وسى ەكەنٸ جاسىرىن ەمەس.
ال ەندٸ وسىنداي اقپاراتتار اياسىندا قوعامدا دۇرىس يدەولوگييالىق جۇمىستار جٷرگٸزٸلۋ كەرەك. ول ٷشٸن, تەولوگ ماماندار تٶرت باعىتتى ۇسىنادى. ەر باعىتتى جەكە تالداپ, جەتكٸزسەك:
بٸرٸنشٸ – «زايىرلى مەملەكەت جەنە جوعارى رۋحانيلىق» باعىتى. بۇل باعىتتاعى يدەولوگييالىق جۇمىستاردا ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق سالالارىندا زايىرلىلىق قاعيداتتارىن دامىتۋ قاجەتتٸلٸگٸنە باسىمدىق بەرۋ قاجەت. وسى تۇرعىدا زايىرلى جەنە يندۋستريالدى-يننوۆاتسييالىق مەملەكەت قازاقستان بولاشاعى, ال رۋحاني جەنە دٸني قۇندىلىقتار مەملەكەتتٸڭ بارلىق سالالارىن دامىتۋ مەن ەلدٸڭ جالپى گٷلدەنۋٸنە جاعداي جاسايتىنىن قوعام ساناسىنا سٸڭدٸرۋ ماڭىزدى. وسىنىڭ اياسىندا زايىرلىلىقتى سونىمەن بٸرگە دامۋعا, ادام قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىنا جەنە ەلدٸڭ دەموكراتييالىق بولاشاعىنا باعىت دەپ تٷسٸنۋ كەرەك.
ەكٸنشٸ – «بٸرلٸك پەن كەلٸسٸم – قازاقستاننىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ نەگٸزٸ» باعىتى. بۇل باعىتتاعى يدەولوگييالىق جۇمىستاردى جٷزەگە اسىرۋدا ازاماتتاردى ەلٸمٸزدٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ ارقاسىندا قازاقستاندا بەرٸك ورنىققان كونفەسسيياارالىق كەلٸسٸم ارقىلى قول جەتكٸزگەن جەتٸستٸكتەردٸ ساقتاۋ مەن دامىتۋ قاجەتتٸلٸگٸنە بۇرۋىمىز قاجەت.
ٷشٸنشٸ – «پاتريوتيزم, ۇلتتىق دەستٷرلەر مەن مەدەنيەت – ۇلتىمىزدىڭ رۋحاني ٸرگەتاسى» باعىتى. بۇل باعىتتاعى يدەولوگييالىق جۇمىستاردا تۇرعىنداردىڭ ساناسىنا وتانسٷيگٸشتٸك پەن تاريحي سانانى, ازاماتتاردىڭ بولاشاققا قاتىناستاعى وڭدى رۋحاني-ادامگەرشٸلٸك باعدارلارىنىڭ قۇرامداس بٶلٸكتەرٸ رەتٸندەگٸ ۇلتتىق دەستٷرلەر مەن مەدەنيەتتٸ ساقتاۋ مەن دامىتۋ قاجەتتٸلٸگٸن جٷيەلٸ تٷردە سٸڭٸرە بەرۋ اسا ماڭىزدى.
تٶرتٸنشٸ – «راديكاليزممەن جەنە ەكسترەميزممەن كٷرەس – بٷكٸل قوعامنىڭ مٸندەتٸ» باعىتى. بۇل باعىتتاعى يدەولوگييالىق جۇمىستاردا قوعام نازارىن مەملەكەت پەن ازاماتتار راديكاليزمنٸڭ, ەكسترەميزم مەن تەرروريزمنٸڭ بارلىق تٷرلەرٸ مەن كٶرٸنٸستەرٸنە بٸرتۇتاس شەپتە قارسى شىعۋ كەرەكتٸگٸنە بۇرۋ قاجەت. سوندىقتان, حالىقتىڭ قۇقىقتىق جەنە دٸنتانۋلىق ساۋاتتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى. ول بۇلار ٶز كەزەگٸندە دٸن اتىن جامىلعان دەسترۋكتيۆتٸ جەنە ەكسترەميستٸك يدەولوگيياعا قارسى تۇراقتى يممۋنيتەت قالىپتاستىرۋدىڭ كەپٸلٸ مەن نەگٸزٸنە اينالۋى كەرەك.
مٸنە, اتالعان تٶرت باعىت قوعامداعى يدەولوگييانى دۇرىس جٷرگٸزۋگە جول ٸستەپ, ەل اۋماعىندا ەكسترەميستٸك-تەررورستٸك ەرەكەتتەردٸڭ الدىن الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ايدا جاراسقان
