مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان ۇلتتىق بانكٸنٸڭ ەسەبٸن قابىلدادى, دەپ حابارلايدى اقوردا.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلتتىق بانك تٶراعاسى مەن باسقارما مٷشەلەرٸنٸڭ 2020 جىلى جٷزەگە اسقان اقشا-نەسيە ساياساتىنىڭ قورىتىندىسى, مەملەكەت باسشىسىنىڭ داعدارىسقا قارسى باستامالارىنىڭ ورىندالۋى, قارجىلىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ شارالار, ۇلتتىق بانكتٸڭ التىن-ۆاليۋتا رەزەرۆتەرٸنٸڭ جاي-كٷيٸ مەن ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرٸ تۋرالى ەسەبٸن تىڭدادى.
ەربولات دوساەۆ پرەزيدەنتكە بۇعان دەيٸن بەرٸلگەن تاپسىرمالاردىڭ تولىق ورىندالعانىن باياندادى. ۇلتتىق بانك سىرتقى فاكتورلاردىڭ ەسەرٸ جاعدايىندا ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ, ەكونوميكانى قولداۋ جەنە پروينفلياتسييالىق قاتەردٸ تٶمەندەتۋ ٷشٸن ىنتالاندىراتىن اقشا-نەسيە ساياساتىن جٷرگٸزدٸ. قابىلدانعان شارالاردىڭ نەتيجەسٸندە ينفلياتسييا 8-8,5 پايىز دەڭگەيٸندە ساقتالىپ, جىل قورىتىندىسى بويىنشا 7,5 پايىزدى قۇرادى.
پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسى بويىنشا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان ساياساتتىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ جەنە ينفلياتسييانىڭ شەكتٸ مەجەسٸن بەلگٸلەۋدٸڭ تولىققاندى رەجيمٸنە كٶشۋ ٷشٸن ۇلتتىق بانك اقشا-نەسيە ساياساتىنىڭ 2030 جىلعا دەيٸنگٸ ستراتەگيياسىن ەزٸرلەدٸ. بازالىق مٶلشەرلەمە جٶنٸندە شەشٸمدەر قابىلداۋ ماقساتىندا اقشا-نەسيە ساياساتى كوميتەتٸن قۇردى.
مەملەكەت باسشىسىنا زەينەتاقى جيناقتارىن تۇرعىن ٷي جاعدايىن جاقسارتۋ جەنە باسقا دا ماقساتتارعا پايدالانۋ جٶنٸندەگٸ باستامانىڭ ورىندالۋ بارىسى تۋرالى مەلٸمەت بەرٸلدٸ. بيىلعى 1 اقپاننان باستاپ 1,3 تريلليون تەڭگەگە جۋىق تٶلەم جاسالدى.
ۇلتتىق بانك تٶراعاسى مەملەكەت باسشىسىنا قولما-قول اقشاسىز جاسالاتىن تٶلەم ٷلەسٸنٸڭ ارتقانى تۋرالى مەلٸمەت بەردٸ. بۇل قاشىقتان سەيكەستەندٸرۋ قىزمەتٸن ەنگٸزۋدٸڭ, بانكارالىق جەنە ەكۆايرينگتٸك كوميسسييالار مٶلشەرٸن ازايتۋدىڭ ارقاسىندا جٷزەگە اسقان.
ۇلتتىق بانك تٶراعاسىنىڭ ەسەبٸن تىڭداعان قاسىم-جومارت توقاەۆ بىلتىرعى كوروناۆيرۋس پاندەميياسى مەن مۇناي باعاسىنىڭ تٶمەندەۋٸ ەل ەكونوميكاسىنا كەرٸ ەسەر ەتكەنٸن ايتتى. پرەزيدەنتتٸڭ باستاماسى بويىنشا داعدارىسقا قارسى قابىلدانعان تەڭدەسسٸز شارالار توپتاماسى ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ قاتتى قۇلدىراۋىنا مٷمكٸندٸك بەرمەدٸ جەنە ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸ ساقتاپ قالۋعا جول اشتى.
– ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸك تٶمەندەپ كەتتٸ. بٸراق دەر كەزٸندە شارالار قابىلداپ, احۋالدى ودان بەتەر ۋشىقتىرۋعا جول بەرگەن جوقپىز. ۇلتتىق بانك ەكونوميكانى قولداۋ جەنە حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىنا 2,3 تريلليون تەڭگە بٶلدٸ. سونىڭ ارقاسىندا جاپپاي جۇمىسسىزدىقتى بولدىرماي, بيزنەستەگٸ ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸ ساقتاۋعا جاعداي جاساپ كەلەمٸز. قازٸرگٸ ۋاقىتتا ۇلتتىق بانكتٸڭ ٷكٸمەتپەن ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق سالادا تيٸمدٸ جۇمىس ٸستەۋٸ ايرىقشا ماڭىزدى, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت ينفلياتسييانى تۇراقتاندىرۋ اقشا-نەسيە ساياساتىنىڭ نەگٸزگٸ مٸندەتٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ۆاكتسينالاۋ جەنە داعدارىستان كەيٸنگٸ قالىپقا كەلتٸرۋ جۇمىستارىنداعى ٸلگەرٸلەۋدٸڭ ارقاسىندا قارجىلاندىرۋدىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ ٶتە ٶزەكتٸ مەسەلە بولىپ وتىر.
بۇل تۇرعىدا ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸڭ ارتۋىنا وراي ۇلتتىق بانكتٸڭ ەكونوميكانى تٸكەلەي قارجىلاندىرۋى تٶمەندەي بەرۋٸ كەرەك.
– پاندەمييا كەزٸندە ٷكٸمەت مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا جالپى ەكونوميكانى, ونىڭ ٸشٸندە, شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ قولداۋ ٷشٸن تەڭدەسسٸز شارالار قابىلدادى. قۇنى 15 ميلليارد دوللار بولاتىن داعدارىسقا قارسى شارالاردىڭ 3 توپتاماسى جٷزەگە اسىرىلدى. ەرينە, مەملەكەتتٸڭ بيزنەستٸ ٷنەمٸ قارجىلاندىرا المايتىنىن تٷسٸنگەن جٶن. ۇلتتىق بانكتٸڭ بەلسەندٸ اتسالىسۋى ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸك پەن ەكٸنشٸ دەڭگەيدەگٸ بانكتەردٸڭ بەلسەندٸلٸگٸن قايتا قالپىنا كەلتٸرۋگە ىقپال ەتۋٸ تيٸس. سوندىقتان نەسيەلەۋدٸڭ جەڭٸلدەتٸلگەن باعدارلاماسىنىڭ اياقتالۋىنا وراي مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارى نارىقتىق مەحانيزمدەرگە جول بەرۋٸ كەرەك. مۇنى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق احۋالدى ەسكەرە وتىرىپ, بٸرتٸندەپ اتقارۋ قاجەت, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ پٸكٸرٸنشە, پاندەمييا جاعدايىندا جەنە ەكونوميكالىق احۋال ناشارلاعان كەزدە ۇلتتىق بانك ٶزٸنە جٷكتەلگەن مٸندەتتٸ دۇرىس اتقاردى. 2020 جىلى ۇلتتىق قوردان جاسالعان ترانسفەرت 55 پايىزعا ارتىپ, 4,8 تريلليون تەڭگەگە جەتتٸ. ۇلتتىق قوردىڭ نەگٸزگٸ مٸندەتٸ جەنە ەلەمدٸك داعدارىس جاعدايىندا بۇل ەرەكەتتەر ٶزٸن اقتادى.
– ٷكٸمەت وسى جىلى دا ۇلتتىق قوردان 4,6 تريلليون تەڭگە سۇرادى. بۇل – ٶتە مول قارجى. اتالعان قاراجات داعدارىستان كەيٸنگٸ دامۋعا باعىتتالىپ, تيٸمدٸ جۇمسالۋى كەرەك. سونىمەن قاتار ەكونوميكا قايتا قالپىنا كەلگەننەن كەيٸن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ترانسفەرتكە ارقا سٷيەمەۋٸ قاجەت. بۇل – ٷكٸمەتكە جٷكتەلگەن مٸندەت. كەلەشەكتە ۇلتتىق قوردىڭ قارجىسىن پايدالانۋدى ەڭ تٶمەنگٸ شەككە دەيٸن قىسقارتۋ كەرەك, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
ۇلتتىق بانكتٸڭ ۇلتتىق قوردى باسقارۋعا بايلانىستى قىزمەتٸ وڭ باعالاندى. 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ينۆەستيتسييالىق تابىس 7,6 پايىزدى قۇرادى نەمەسە 4,2 ميلليارد دوللارعا جەتتٸ, ال, بيىلعى 4 ايدىڭ ٸشٸندە 940 ميلليون دوللار بولدى. پرەزيدەنت رەفورمالار جٶنٸندەگٸ جوعارى كەڭەستٸڭ وتىرىسىنا ۇلتتىق قوردى باسقارۋدى ودان ەرٸ جەتٸلدٸرۋگە قاتىستى ۇسىنىستار ەزٸرلەپ, ەنگٸزۋدٸ تاپسىردى.
سونىمەن قاتار ٷكٸمەتكە ۇلتتىق بانكپەن بٸرلەسٸپ, فيسكالدىق تەرتٸپتٸ كٷشەيتۋ ٷشٸن 2021 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن كونترتسيكلدٸك بيۋدجەت ەرەجەسٸن زاڭ جٷزٸندە بەكٸتۋدٸ تاپسىردى.
– ٷكٸمەت ۇلتتىق بانكپەن بٸرلەسٸپ مەملەكەتتٸك قارىز الۋ ساياساتىن جٷيەلٸ تٷردە جٷرگٸزٸپ كەلەدٸ. الدىمىزدا قور نارىعىن جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋ ٷشٸن ۆەدومستۆوارالىق ٷيلەستٸرۋ جۇمىستارىن ارتتىرۋ مٸندەتٸ تۇر. مەملەكەتتٸك قۇندى قاعازداردى حالىقارالىق يندەكستەرگە ەنگٸزۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-قيمىل جوسپارىن جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ, ۇلتتىق بانكتٸڭ, قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸنٸڭ ٶزارا ٸس-قيمىلىن كٷشەيتۋ كەرەك, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
كيبەر قاۋٸپتەردەن قورعانۋ مەسەلەسٸنٸڭ ٶزەكتٸلٸگٸن ەسكەرە وتىرىپ, قارجى سەكتورىنىڭ كيبەر قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ۇلتتىق بانككە 2022 جىلدىڭ 1 شٸلدەسٸنە دەيٸن جيناقتاۋدىڭ, مونيتورينگتەۋدٸڭ جەنە قارجى سالاسىنداعى كيبەر داۋلارعا قارسى ەرەكەت ەتۋدٸڭ بٸرىڭعاي تەحنولوگييالىق پلاتفورماسىن ەنگٸزۋ تاپسىرىلدى.
مەملەكەت باسشىسى جيىندى قورىتىندىلاي كەلە ۇلتتىق بانكتٸڭ جىلدىق ەسەبٸنە وڭ باعا بەردٸ.
– بٷگٸنگٸ تالقىلاۋلاردى ەسكەرە وتىرىپ, ۇلتتىق بانكتٸڭ 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بەرگەن ەسەبٸن وڭ باعالايمىن. قازٸرگٸ جاعدايدا قارجىلىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ ٶتە ماڭىزدى دەپ سانايمىن. ۇلتتىق بانك اگەنتتٸكپەن بٸرلەسٸپ, اقشا-نەسيە ساياساتىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸن جەنە قارجى سەكتورىنىڭ ەلەۋەتٸن ارتتىرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋى قاجەت, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
جيىنعا پرەمەر-مينيستردٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى ەليحان سمايىلوۆ, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ ەسەت ەرعاليەۆ, قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸنٸڭ تٶرايىمى مەدينا ەبٸلقاسىموۆا قاتىستى.
