ٷكٸمەت مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەدٸلەتتٸ جەنە ەلەۋمەتتٸك باعدارلانعان قازاقستان قۇرۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرمالارىن جٷزەگە اسىرۋ اياسىندا حالىقتى قولداۋعا باعىتتالعان اۋقىمدى جۇمىستار جٷرگٸزۋدە, دەپ حابارلايدى ult.kz.
جاڭا كونستيتۋتسييادا بەكٸتٸلگەن ەلەۋمەتتٸك مەملەكەت قاعيداتتارى ازاماتتاردىڭ بارلىق ساناتىن — بالالى وتباسىلاردى, جاستاردى, مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامداردى, زەينەتكەرلەردٸ, ەلەۋمەتتٸك سالا قىزمەتكەرلەرٸن جەنە تابىسى تٶمەن ازاماتتاردى قامتيتىن ناقتى شەشٸمدەر ارقىلى جٷزەگە اسىرىلىپ وتىر.
بٷگٸندە ەلەۋمەتتٸك قولداۋ اۋقىمى ميلليونداعان ادامدى جەنە جٷزدەگەن ميلليارد تەڭگەنٸ قامتىپ وتىر. 2,5 ميلليوننان استام ادام زەينەتاقى الادى, 630 مىڭنان اسا كٶپبالالى وتباسى جەردەماقىمەن قامتىلعان, 544 مىڭنان استام ازامات مٷگەدەكتٸك بويىنشا قولداۋ الادى, اۋىلدىق جەرلەردە شامامەن بٸر ميلليون تۇرعىن جاڭا مەديتسينالىق ينفراقۇرىلىمعا قول جەتكٸزدٸ, ال بٸلٸم بەرۋ گرانتتارىنىڭ سانى سوڭعى بەس جىلدا 93 مىڭنان استامعا جەتتٸ.
بٷگٸندە ەلٸمٸزدە ەلەۋمەتتٸك قولداۋدىڭ كٶپ دەڭگەيلٸ جٷيەسٸ قالىپتاسقان. ول تەگٸن مەديتسينالىق كٶمەك, مەملەكەتتٸك جەردەماقىلار, زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋ, بٸلٸم مەن عىلىمدى قولداۋ, انا مەن بالانى قورعاۋ, سونداي-اق ەلەۋمەتتٸك تۇرعىدان وسال توپتارعا ارنالعان ارنايى قورعاۋ باعدارلامالارىن قامتيدى.
بۇل شارالاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸ جاعىنان دا, قامتيتىن ازاماتتار سانى جاعىنان دا بۇرىن-سوڭدى بولماعان.
بارشاعا قولجەتٸمدٸ مەديتسينا
تەگٸن مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ كەپٸلدەندٸرٸلگەن كٶلەمٸن ساقتاۋ جەنە مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جٷيەسٸن ەرٸ قاراي دامىتۋ ەلەۋمەتتٸك ساياساتتىڭ باستى جەتٸستٸكتەرٸنٸڭ بٸرٸ بولىپ قالا بەرمەك. ٷكٸمەت مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سەيكەس, ازاماتتاردىڭ تۇرعىلىقتى جەرٸنە قاراماستان مەديتسينالىق قىزمەتتەردٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ مەن ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸن دەيەكتٸ تٷردە جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋدە.
بٷگٸندە قازاقستاندىقتار مەملەكەت ەسەبٸنەن كەڭ اۋقىمدى مەديتسينالىق كٶمەكتەر: دەرٸگەرلەر كەڭەسٸ مەن پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋلەردەن باستاپ, قۇنى ونداعان ميلليون تەڭگەگە جەتەتٸن جوعارى تەحنولوگييالى وپەراتسييالارعا دەيٸن تەگٸن الۋدا. كارديوحيرۋرگييالىق وپەراتسييالار, نەيروحيرۋرگييالىق ارالاسۋلار, اعزا ترانسپلانتاتسيياسى, ونكولوگييالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋ, سيرەك پاتولوگيياسى بار ناۋقاستارعا كٶمەك جەنە باسقا دا قىمبات ەم تٷرلەرٸ قارجىلاندىرىلادى. مەملەكەتتٸك قولداۋ بولماعان جاعدايدا مۇنداي ەم كٶپتەگەن وتباسىلار ٷشٸن قولجەتٸمسٸز بولار ەدٸ.
ونكولوگييالىق تەكسەرۋلەر تەگٸن مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ كەپٸلدەندٸرٸلگەن كٶلەمٸنە ەنگٸزٸلدٸ. سونىڭ نەتيجەسٸندە شامامەن 300 مىڭ ادام قوسىمشا دياگنوستيكادان ٶتۋ مٷمكٸندٸگٸن الدى.
جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان جۇمىستاردىڭ نەتيجەسٸندە دەموگرافييالىق كٶرسەتكٸشتەر تۇراقتى تٷردە جاقسارىپ كەلەدٸ. ٶمٸر سٷرۋ ۇزاقتىعى تاريحي ەڭ جوعارى دەڭگەيگە جەتٸپ, 75,97 جاستى قۇرادى. قازاقستان سونداي-اق دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ جۇقپالى ەمەس اۋرۋلاردان بولاتىن مەزگٸلسٸز ٶلٸم-جٸتٸمدٸ ازايتۋ جٶنٸندەگٸ ماقساتتى كٶرسەتكٸشٸنە مەرزٸمٸنەن بۇرىن قول جەتكٸزدٸ. سونىمەن قاتار پروفيلاكتيكالىق مەديتسينا دامىپ كەلەدٸ, سكرينينگتٸك باعدارلامالار كەڭەيتٸلۋدە, ەرتە دياگنوستيكانىڭ جاڭا ەدٸستەرٸ ەنگٸزٸلۋدە جەنە ديسپانسەرلٸك باقىلاۋ جٷيەسٸ جەتٸلدٸرٸلۋدە.
مەملەكەت ەسەبٸنەن جوعارى تەحنولوگييالى مەديتسينالىق كٶمەك
مەملەكەت ازاماتتاردى قىمبات ەرٸ جوعارى تەحنولوگييالى مەديتسينالىق كٶمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىنداعى جۇمىستى جٷيەلٸ تٷردە جالعاستىرىپ كەلەدٸ. تەگٸن مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ كەپٸلدٸك بەرٸلگەن كٶلەمٸ مەن مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جٷيەسٸ ارقىلى قازاقستاندىقتار تابىس دەڭگەيٸنە قاراماستان زاماناۋي دياگنوستيكا, ەمدەۋ ەدٸستەرٸ جەنە كٷردەلٸ حيرۋرگييالىق وپەراتسييالارعا قول جەتكٸزۋدە.
اۋىر تۋا بٸتكەن اۋرۋلارى مەن پاتولوگييالارى بار بالالارعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنەدٸ. جىل سايىن تۋا بٸتكەن اۋرۋلارى بار شامامەن 1,5 مىڭ نەرەستەگە وپەراتسييا جاسالادى, ولاردىڭ شامامەن 40%-ى از ينۆازيۆتٸ ەندوۆيدەوحيرۋرگييالىق تەحنولوگييالارمەن جاسالادى.
سونىمەن قاتار بالالار كارديوحيرۋرگيياسى دا دامىپ كەلەدٸ. جىل سايىن ەلٸمٸزدە جٷرەك-قان تامىر جٷيەسٸنٸڭ تۋا بٸتكەن اقاۋلارى بار بالالارعا شامامەن 2 مىڭ اشىق وپەراتسييا جاسالادى.
زاماناۋي مەديتسينالىق تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ نەرەستەلەردٸڭ وپەراتسييادان كەيٸنگٸ ٶمٸرشەڭدٸگٸن 88%-دان 93%-عا دەيٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. بۇدان بٶلەك, 19 يننوۆاتسييالىق مەديتسينالىق تەحنولوگييانىڭ ەنگٸزٸلۋٸ بالالاردى شەتەلدە ەمدەۋگە جٸبەرۋ سانىن ەكٸ ەسە قىسقارتىپ, جوعارى تەحنولوگييالى كٶمەكتٸ ەل ٸشٸندە قولجەتٸمدٸ ەتتٸ.
قىمبات ەم مەن دەرٸ-دەرمەكپەن قامتۋ دا كەڭەيٸپ كەلەدٸ. 2018 جىلى تەگٸن دەرٸ-دەرمەكپەن 1,9 ميلليون ادام قامتىلسا, 2025 جىلعا قاراي بۇل كٶرسەتكٸش 3,4 ميلليونعا جەتتٸ. امبۋلاتورييالىق دەرٸ-دەرمەكپەن قامتاماسىز ەتۋگە بٶلٸنەتٸن قارجى وسى كەزەڭدە 87,2 ميلليارد تەڭگەدەن 337,4 ميلليارد تەڭگەگە دەيٸن ٷش ەسە ٶستٸ.
مەديتسينالىق ينفراقۇرىلىمدى اۋقىمدى جاڭعىرتۋ
مەديتسينالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸن جاڭعىرتۋدىڭ ەڭ اۋقىمدى باعىتتارىنىڭ بٸرٸنە اينالدى. سوڭعى جەتٸ جىلدا ەلٸمٸزدە 1250-دەن استام دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانى سالىندى, ونىڭ 800-دەن استامى سوڭعى ٷش جىلدا عانا پايدالانۋعا بەرٸلدٸ.
اۋىل مەديتسيناسىن دامىتۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنۋدە. اۋىلدا دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق جوبا اياسىندا 655 العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارييالىق كٶمەك نىسانى سالىندى. 200-دەن استام اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەر العاش رەت ٶزدەرٸنٸڭ مەديتسينالىق مەكەمەلەرٸنە يە بولدى, ال ميلليونعا جۋىق اۋىل تۇرعىندارى اۋداندىق نەمەسە وبلىستىق ورتالىقتارعا بارماي-اق تۇرعىلىقتى جەرٸنٸڭ جانىندا مەديتسينالىق كٶمەك الۋعا مٷمكٸندٸك الدى.
بٸر مەزگٸلدە جۇمىس ٸستەپ تۇرعان اۋرۋحانالار مەن ەمحانالاردى جاڭعىرتۋ جٷرگٸزٸلۋدە, مەديتسينالىق جابدىقتار جاڭارتىلۋدا, تسيفرلىق تەحنولوگييالار مەن تەلەمەديتسينا ەنگٸزٸلۋدە, كونسۋلتاتسييالىق-دياگنوستيكالىق كٶمەك كٶرسەتۋ مٷمكٸندٸكتەرٸ كەڭەيتٸلۋدە.
انالاردى ەرەكشە قولداۋ
انالاردى قولداۋ جەنە ەيەلدەردٸڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋ ەلەۋمەتتٸك ساياساتتىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارىنىڭ بٸرٸ بولىپ قالا بەرەدٸ. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ٷكٸمەت جٷكتٸلٸكتٸ جوسپارلاۋدان باستاپ بالانىڭ دٷنيەگە كەلۋٸ مەن بوسانعاننان كەيٸنگٸ باقىلاۋعا دەيٸنگٸ بارلىق كەزەڭدەردٸ قامتيتىن كەشەندٸ جۇمىستى جٷزەگە اسىرۋدا.
تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى قازاقستاندا انا ٶلٸمٸنٸڭ كٶرسەتكٸشٸ التى ەسەگە تٶمەندەدٸ. تەك سوڭعى بەس جىلدا ول تاعى 35%-عا قىسقاردى. بٷگٸنگٸ تاڭدا جٷكتٸ ەيەلدەردٸڭ 90%-دان استامى جٷكتٸلٸكتٸڭ 12 اپتاسىنا دەيٸن ەسەپكە الىنادى, بۇل تەۋەكەلدەردٸ ۋاقتىلى انىقتاۋعا جەنە قاجەتتٸ مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
2025 جىلعى تامىزدان باستاپ «انالار ساۋلىعى» باعدارلاماسى جٷزەگە اسىرىلۋدا. ول العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارييالىق كٶمەك دەڭگەيٸندە ەيەلدەر ٷشٸن 15 تەگٸن تەكسەرۋدەن ٶتۋدٸ قاراستىرادى. سونىمەن قاتار «بٸر كٷندٸك كلينيكا» جوباسى دامىتىلۋدا, ول جٷكتٸ ەيەلدەرگە بارلىق قاجەتتٸ زەرتتەۋلەر مەن ماماندار كونسۋلتاتسييالارىنان بٸر كٷن ٸشٸندە ٶتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. 2024 جىلدان باستاپ قازاقستاندا فەتالدى مەديتسينا – ۇرىقتاعى پاتولوگييالاردى جاتىرٸشٸلٸك ەمدەۋدٸڭ زاماناۋي باعىتى ەنگٸزٸلدٸ.
بوساندىرۋعا كٶمەكتەسۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جالعاسۋدا. ەلٸمٸزدە 273 قالالىق جەنە 152 اۋىلدىق ەيەلدەر كونسۋلتاتسيياسى, سونداي-اق وبلىستىق پەريناتالدىق ورتالىقتار جانىنداعى 24 كونسۋلتاتسييا جۇمىس ٸستەيدٸ. بۇدان بٶلەك, بولاشاق انالارعا مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن جاڭا نىساندار اشىلۋدا.
بالالار دەنساۋلىعىنا قامقورلىق
سونىمەن قاتار بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋ جٷيەسٸ كەزەڭ-كەزەڭٸمەن كٷشەيتٸلٸپ كەلەدٸ. سوڭعى جىلدارى بالالارعا مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋگە بٶلٸنەتٸن قارجى كٶلەمٸ ەكٸ ەسەدەن استام ٶسٸپ, 264 ملرد تەڭگەدەن 585 ملرد تەڭگەگە دەيٸن جەتتٸ. بٷگٸندە دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸ شىعىندارىنىڭ شامامەن تٶرتتەن بٸرٸ بالالار دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا باعىتتالادى.
تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى ٸشٸندە نەرەستە ٶلٸمٸ 7,5 ەسەگە تٶمەندەدٸ. ەلٸمٸزدە بالالارعا مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋدٸڭ كٶپدەڭگەيلٸ جٷيەسٸ قالىپتاسقان. ول ەمحانالاردى, كٶپبەيٸندٸ بالالار اۋرۋحانالارىن, پەريناتالدىق ورتالىقتاردى جەنە مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق ۇيىمداردى قامتيدى. جىل سايىن تۋا بٸتكەن دامۋ كەمٸستٸگٸ بار 1,5 مىڭعا جۋىق جاڭا تۋعان نەرەستە جەدەل ەم الادى, ال 2 مىڭعا جۋىق بالاعا اشىق جٷرەككە وتا جاسايدى.
مەديتسينالىق وڭالتۋدى دامىتۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنۋدە. بٷگٸندە قازاقستاندا بالالارعا ارنالعان 81 مەديتسينالىق وڭالتۋ ورتالىعى جۇمىس ٸستەيدٸ, وندا جٷزدەگەن مىڭ كٸشكەنتاي پاتسيەنت تٷرلٸ كٶمەك تٷرلەرٸن الادى. جاڭا وڭالتۋ ورتالىقتارىن اشۋ جەنە دامۋىنداعى اۋىتقۋلاردى ەرتە انىقتاپ, قاجەتتٸ كٶمەكتٸ دەر كەزٸندە كٶرسەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن ەرتە ارالاسۋ قىزمەتتەرٸن دامىتۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا.
بالالى وتباسىلاردى مەملەكەتتٸك قولداۋ
سونداي-اق ەلٸمٸزدە بالانىڭ دٷنيەگە كەلگەن سەتٸنەن باستاپ ونى تەربيەلەۋدٸڭ بارلىق كەزەڭٸندە وتباسىن سٷيەمەلدەيتٸن كەشەندٸ قولداۋ جٷيەسٸ قالىپتاستىرىلعان. بٷگٸندە بالالارى بار وتباسىلارعا ارنالعان بەس نەگٸزگٸ جەردەماقى تٷرٸ قاراستىرىلعان.
بالا دٷنيەگە كەلگەن كەزدە بٸرجولعى جەردەماقى تٶلەنەدٸ:
• بٸرٸنشٸ, ەكٸنشٸ جەنە ٷشٸنشٸ بالاعا – 164 350 تەڭگە;
• تٶرتٸنشٸ جەنە ودان كەيٸنگٸ بالالارعا – 272 475 تەڭگە.
جۇمىس ٸستەيتٸن ەيەلدەرگە جٷكتٸلٸك پەن بوسانۋعا, سونداي-اق جاڭا تۋعان بالانى اسىراپ الۋعا بايلانىستى تابىسىنان ايىرىلعان جاعدايدا ەلەۋمەتتٸك تٶلەم قاراستىرىلعان. ونىڭ مٶلشەرٸ ەيەلدٸڭ سوڭعى 12 ايداعى ورتاشا ايلىق تابىسىنا قاراي ەسەپتەلەدٸ. 2026 جىلعى 1 مامىرداعى جاعداي بويىنشا بۇل تٶلەمنٸڭ ورتاشا كٶلەمٸ 1,2 ميلليون تەڭگەنٸ قۇرادى.
سونداي-اق بالا 1,5 جاسقا تولعانعا دەيٸن ونىڭ كٷتٸمٸنە بايلانىستى تابىسىنان ايىرىلعان جۇمىس ٸستەيتٸن ەيەلدەرگە ەلەۋمەتتٸك تٶلەم تٶلەنەدٸ. ونىڭ مٶلشەرٸ سوڭعى ەكٸ جىلداعى ورتاشا ايلىق تابىستىڭ 40% كٶلەمٸندە بەلگٸلەنەدٸ. مامىر ايىنىڭ باسىنداعى دەرەك بويىنشا بۇل تٶلەمنٸڭ ورتاشا مٶلشەرٸ 86 062 تەڭگەگە جەتتٸ.
مٷگەدەكتٸگٸ بار بالا تەربيەلەپ وتىرعان وتباسىلارعا دا قولداۋ كٶرسەتٸلەدٸ. ولار اي سايىن 81 871 تەڭگە كٶلەمٸندە جەردەماقى الادى.
كٶپبالالى وتباسىلارعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنەدٸ. كٸرٸس دەڭگەيٸنە قاراماستان, ولارعا اي سايىنعى جەردەماقى تٶلەنەدٸ:
• تٶرت بالاسى بار وتباسىلارعا – 69 330 تەڭگە;
• بەس بالاسى بار وتباسىلارعا – 86 673 تەڭگە;
• التى بالاسى بار وتباسىلارعا – 104 017 تەڭگە;
• جەتٸ جەنە ودان دا كٶپ بالاسى بار وتباسىلارعا – 121 360 تەڭگە.
سونىمەن قاتار «التىن القا» جەنە «كٷمٸس القا» القالارىمەن ماراپاتتالعان انالارعا قوسىمشا مەملەكەتتٸك قولداۋ كٶرسەتٸلەدٸ.
مٷگەدەكتٸگٸ بار بالالاردى تەربيەلەپ وتىرعان وتباسىلارعا جەكە قولداۋ كٶرسەتٸلەدٸ:
• جەردەماقى مٶلشەرٸ اي سايىن 81 871 تەڭگەنٸ قۇرايدى.
بٷگٸندە تەك كٶپبالالى وتباسىلارعا ارنالعان جەردەماقىمەن ەل بويىنشا 630 مىڭنان استام وتباسى قامتىلعان, بۇل اتالعان شارانى حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قولداۋدىڭ ەڭ اۋقىمدى باعدارلامالارىنىڭ بٸرٸنە اينالدىرادى.
مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامداردى قولداۋ
مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامداردى قولداۋ جٷيەسٸن جەتٸلدٸرۋ جالعاسۋدا. سوڭعى جىلدارى مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ الۋ رەسٸمدەرٸ ايتارلىقتاي جەڭٸلدەتٸلدٸ. 2022 جىلدان بەرٸ مەديتسينالىق-ەلەۋمەتتٸك ساراپتاما بٶلٸمشەلەرٸنە بارماي-اق قاجەتتٸ رەسٸمدەردەن ٶتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن مٷگەدەكتٸكتٸ تاعايىنداۋدىڭ سىرتتاي پرواكتيۆتٸ فورماتى ەنگٸزٸلدٸ. بٷگٸنگٸ تاڭدا كۋەلاندىرۋدىڭ 45%-دان استامى ونلاين-فورماتتا جٷرگٸزٸلەدٸ.
2026 جىلدان باستاپ مٷگەدەكتٸگٸ بويىنشا بەرٸلەتٸن مەملەكەتتٸك جەردەماقىلاردىڭ مٶلشەرٸ 10%-عا ارتتى. تٶلەم مٶلشەرٸ:
I توپتاعى مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامدار ٷشٸن – 200 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن;
II توپتاعى مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامدار ٷشٸن – 154 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن;
III توپتاعى مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامدار ٷشٸن – 117 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن.
از قامتىلعان ازاماتتاردى قولداۋ
قازاقستاندا ازاماتتاردى ەلەۋمەتتٸك قولداۋدىڭ كٶپدەڭگەيلٸ جٷيەسٸ جۇمىس ٸستەيدٸ. ول وتباسىلاردىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا جەنە ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. ونىڭ نەگٸزگٸ قۇرالدارىنىڭ بٸرٸ – اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك. بۇل كٶمەك وتباسىنىڭ تابىس دەڭگەيٸ مەن قۇرامىن ەسكەرە وتىرىپ تاعايىندالادى جەنە قولداۋعا مۇقتاج ازاماتتارعا ناقتى كٶمەك كٶرسەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ەڭبەككە قابٸلەتتٸ ازاماتتار ٷشٸن قولداۋ شارالارى جۇمىسپەن قامتۋعا جەردەمدەسۋ, كەسٸپتٸك وقىتۋ جەنە جۇمىسقا ورنالاستىرۋ باعدارلامالارىنا قاتىسۋمەن ۇشتاسادى. ەگەر وتباسىندا ەڭبەككە قابٸلەتتٸ مٷشەلەر بولماسا نەمەسە ولار وبەكتيۆتٸ سەبەپتەرگە بايلانىستى جۇمىس ٸستەي الماسا, قولداۋ ەشقانداي قوسىمشا شارتتارسىز كٶرسەتٸلەدٸ.
2026 جىلعى 1 مامىرداعى جاعداي بويىنشا اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك:
• 34,5 مىڭ وتباسىعا;
• 186 مىڭ ازاماتقا;
• جالپى سوماسى 10,6 ملرد تەڭگەگە تاعايىندالدى.
سونىمەن قاتار جۇمىسپەن قامتۋعا جەردەمدەسۋ, كەسٸپتٸك وقىتۋ, كەسٸپكەرلٸك باستامالاردى قولداۋ جەنە ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ ۇتقىرلىعىن ارتتىرۋ شارالارى جٷزەگە اسىرىلۋدا. مۇنداي تەسٸل تەك قارجىلاي كٶمەك كٶرسەتٸپ قانا قويماي, سونىمەن بٸرگە وتباسىلاردىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا جەنە ازاماتتاردىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا جاعداي جاسايدى.
ٶمٸرلٸك قيىن جاعدايعا تاپ بولعان ازاماتتارعا ارنالعان ارنايى ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەر
اقشالاي تٶلەمدەرمەن قاتار ەرەكشە قولداۋدى قاجەت ەتەتٸن ازاماتتارعا ارنالعان ارنايى ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەر جٷيەسٸ دامىپ كەلەدٸ. كٶمەك مٷگەدەكتٸگٸ بار بالالارعا, 18 جاستان اسقان مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامدارعا, ٶزٸنە-ٶزٸ قىزمەت كٶرسەتە المايتىن قارت ازاماتتارعا, تۇراقتى تۇرعىلىقتى جەرٸ جوق ادامدارعا, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق پەن ادام ساۋداسىنىڭ قۇرباندارىنا, سونداي-اق پروباتسييالىق باقىلاۋداعى ازاماتتارعا كٶرسەتٸلەدٸ.
كەپٸلدەندٸرٸلگەن كٶلەمدەگٸ ارنايى ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەر اياسىندا مىناداي كەشەندٸ قولداۋ كٶرسەتٸلەدٸ:
• ەلەۋمەتتٸك-تۇرمىستىق قىزمەتتەر;
• ەلەۋمەتتٸك-مەديتسينالىق قىزمەتتەر;
• ەلەۋمەتتٸك-پسيحولوگييالىق قىزمەتتەر;
• ەلەۋمەتتٸك-پەداگوگيكالىق قىزمەتتەر;
• ەلەۋمەتتٸك-ەڭبەك قىزمەتتەرٸ;
• ەلەۋمەتتٸك-مەدەني قىزمەتتەر;
• ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق قىزمەتتەر;
• ەلەۋمەتتٸك-قۇقىقتىق قىزمەتتەر.
2026 جىلعى 1 ماۋسىمداعى جاعداي بويىنشا ارنايى ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەردٸ 649 ليتسەنزييالانعان ۇيىم كٶرسەتۋدە. قولداۋمەن 103 973 ادام قامتىلعان, ونىڭ ٸشٸندە:
• 60 055 ادام ٷي جاعدايىندا قىزمەت الادى;
• 18 751 ادام – ستاتسيونارلىق جاعدايدا;
• 11 786 ادام – جارتىلاي ستاتسيونارلىق جاعدايدا;
• 4 125 ادام – ۋاقىتشا بولۋ ۇيىمدارىندا.
كٶرسەتٸلەتٸن كٶمەكتٸڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا 2025 جىلدان باستاپ ارنايى ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەر كٶرسەتەتٸن ۇيىمداردى ليتسەنزييالاۋ ەنگٸزٸلدٸ. جاڭا تالاپتار بٸلٸكتٸ كادرلاردىڭ بولۋىن, قاجەتتٸ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى, سانيتارلىق نورمالاردى ساقتاۋ, ٶرت قاۋٸپسٸزدٸگٸ تالاپتارىن ورىنداۋ جەنە قوزعالىسى شەكتەۋلٸ ازاماتتار ٷشٸن قولجەتٸمدٸ جاعدايلار جاساۋدى كٶزدەيدٸ.
قابىلدانىپ جاتقان كەشەندٸ شارالار ٶمٸرلٸك قيىن جاعدايعا تاپ بولعان ازاماتتاردىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا, ولاردى ەلەۋمەتتٸك بەيٸمدەۋگە جەنە قوعاممەن ەتەنە ارالاسۋىنا جاعداي جاساۋعا باعىتتالعان.
ٷش اۋىسىمدى مەكتەپتەردٸ جويۋدان باستاپ جەكە ۆاۋچەرلەرگە دەيٸن
بٸلٸم بەرۋ سالاسىندا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان جۇمىستاردىڭ باستى ماقساتى – قالا مەن اۋىل مەكتەپتەرٸ اراسىنداعى الشاقتىقتى ازايتۋ. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى اياسىندا 2020 جىلدان بەرٸ ەلٸمٸزدە 1,2 مىڭنان استام مەكتەپ سالىندى. نەتيجەسٸندە 1 ملن-نان استام جاڭا وقۋشى ورنى اشىلدى, بۇل ٷش اۋىسىمدى مەكتەپتەر سانىن تٶرت ەسەگە قىسقارتۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. بيىل تاعى 53 مىڭ ورىنعا ارنالعان 96 مەكتەپتٸ پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
سونىمەن قاتار قولدانىستاعى مەكتەپ ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جٷرٸپ جاتىر: الداعى ٷش جىل ٸشٸندە 1,3 مىڭ مەكتەپتٸ جاڭارتۋ كٶزدەلگەن, ونىڭ 820-سى اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەردە ورنالاسقان. 2025 جىلدان بەرٸ 215 مەكتەپ جاڭارتىلدى. جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان جۇمىستار اياسىندا پەندٸك كابينەتتەر, اسحانالار, سپورت زالدارى جەنە قاۋٸپسٸزدٸك جٷيەلەرٸ تولىق اۋىستىرىلۋدا.
بٸلٸم بەرۋ مازمۇنى دا زامان تالابىنا ساي جەتٸلدٸرٸلۋدە. وقۋ ٷدەرٸسٸنە تسيفرلىق تەحنولوگييالار كەڭٸنەن ەنگٸزٸلٸپ, پەندٸك دايىندىق كٷشەيتٸلۋدە, سونداي-اق ەرەكشە بٸلٸم بەرۋدٸ قاجەت ەتەتٸن بالالارعا ارنالعان بەيٸمدەلگەن باعدارلامالار دامىتىلۋدا. پەداگوگتەردٸڭ كەسٸبي بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنٸپ كەلەدٸ. بۇل وقۋ ورىندارىندا ەربٸر وقۋشىنىڭ قابٸلەتٸن اشۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن قولايلى ەرٸ قولداۋشى ورتا قالىپتاستىرۋعا جول اشادى.
مەكتەپكە دەيٸنگٸ تەربيە مەن وقىتۋ بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸندەگٸ ماڭىزدى كەزەڭ بولىپ قالا بەرەدٸ. دەل وسى كەزەڭدە بالانىڭ تۇلعالىق دامۋىنىڭ نەگٸزٸ قالانىپ, قارىم-قاتىناس داعىدىلارى قالىپتاسادى جەنە مەكتەپكە دايىندىق جٷرگٸزٸلەدٸ. وسىعان بايلانىستى مەملەكەت بالاباقشالار مەن مەكتەپالدى دايارلىققا قولجەتٸمدٸلٸكتٸ دەيەكتٸ تٷردە كەڭەيتٸپ كەلەدٸ. بٷگٸنگٸ تاڭدا رەسپۋبليكا بويىنشا 12 مىڭنان استام مەكتەپكە دەيٸنگٸ ۇيىم جۇمىس ٸستەيدٸ. ونىڭ 5,3 مىڭى – مەملەكەتتٸك, ال 6,6 مىڭى – جەكەمەنشٸك ۇيىمدار. مۇندا 1 ملن-نان استام بالا تەربيەلەنۋدە, 2-6 جاس ارالىعىنداعى بالالاردى مەكتەپكە دەيٸنگٸ بٸلٸممەن قامتۋ دەڭگەيٸ 70,9%-عا جەتسە, كەزەكتە تۇرعان بالالار اراسىندا بۇل كٶرسەتكٸش 96%-دى قۇرايدى.
مەكتەپكە دەيٸنگٸ بٸلٸم بەرۋدٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن قارجىلاندىرۋدىڭ جاڭا تەسٸلدەرٸ ەنگٸزٸلۋدە. اتاپ ايتقاندا, ەلٸمٸزدٸڭ 20 قالاسى مەن 23 اۋدانىندا ۆاۋچەرلٸك قارجىلاندىرۋدىڭ پيلوتتىق جوباسى ٸسكە قوسىلدى. جوباعا 6 مىڭعا جۋىق ۇيىم قاتىسىپ, 936 مىڭنان استام ۆاۋچەر بەرٸلدٸ. بۇل قادام بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ اشىقتىعى مەن تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرىپ قانا قويماي, بالاباقشالارداعى رەسپۋبليكالىق كەزەكتٸ 2025 جىلدان بەرٸ 9 ەسەگە دەرلٸك قىسقارتتى. نەتيجەسٸندە كەزەكتە تۇرعان بالالار سانى 160 مىڭنان 18 مىڭعا دەيٸن ازايدى.
سوڭعى ٷش جىلدا ەلٸمٸزدە مەكتەپكە دەيٸنگٸ ۇيىمداردا 223 مىڭ جاڭا ورىن اشىلدى, ال 2027 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن تاعى 76,5 مىڭ ورىن اشۋ جوسپارلانۋدا. مەكتەپكە دەيٸنگٸ بٸلٸم بەرۋ ٷدەرٸسٸنٸڭ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ ٸسٸنە 104 مىڭنان استام مامان تارتىلعان. ولار ٷشٸن ەرتە جاستاعى بالالاردى دامىتۋ سالاسىنداعى قاماناۋي ستاندارتتارعا سەيكەس تۇراقتى تٷردە بٸلٸكتٸلٸكتٸ ارتتىرۋ جٷيەسٸ قالىپتاستىرىلعان.
بالاباقشالار جەلٸسٸن كەڭەيتۋ, قارجىلاندىرۋدىڭ جاڭا تەسٸلدەرٸن ەنگٸزۋ جەنە مۇعالٸمدەرگە قولداۋ كٶرسەتۋ مەكتەپكە دەيٸنگٸ بٸلٸم بەرۋدٸ قولجەتٸمدٸ ەرٸ ساپالى ەتۋگە سەپتٸگٸن تيگٸزۋدە. بۇل ٶز كەزەگٸندە بالالاردى مەكتەپكە دايىنداۋمەن قاتار ولاردىڭ ەرتە جاستان قاۋٸپسٸز, جان-جاقتى دامىتۋشى جەنە قامقور ورتادا تەربيەلەنۋٸنە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
جەكەمەنشٸك مەكتەپتەردٸ مەملەكەتتٸك قولداۋ
مەملەكەتتٸك مەكتەپتەر جەلٸسٸن دامىتۋىمەن قاتار, قازاقستاندا بٸلٸم بەرۋدٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە جەكە سەكتوردىڭ قاتىسۋىنا جاعداي جاسالۋدا. نەگٸزگٸ قۇرالداردىڭ بٸرٸ – مەملەكەتتٸك بٸلٸم بەرۋ تاپسىرىسى. ونىڭ ارقاسىندا قارجىلاندىرۋ بٸلٸم بەرۋ ۇيىمىنىڭ مەنشٸك نىسانىنا قاراماستان بالالاردى وقىتۋعا باعىتتالادى. بۇل ساپالى بٸلٸمگە قولجەتٸمدٸلٸكتٸ كەڭەيتۋگە, قوسىمشا وقۋشى ورىندارىن قۇرۋعا جەنە بٸلٸم بەرۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا جەكە ينۆەستيتسييالاردى تارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ماڭىزدى كەزەڭدەردٸڭ بٸرٸ – مەملەكەتتٸك بٸلٸم بەرۋ تاپسىرىسىن قارجىلاندىرۋ جٷيەسٸن تسيفرلاندىرۋ بولدى. 2025 جىلدان باستاپ قارجىلاندىرۋ ٷدەرٸستەرٸن تسيفرلىق فورماتقا كٶشٸرۋ بويىنشا پيلوتتىق جوبا جٷزەگە اسىرىلۋدا. ونىڭ ماقساتى – بيۋدجەت قاراجاتىن بٶلۋدٸڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ, بٸلٸم الۋشىلاردى ەسەپكە الۋدىڭ دەلدٸگٸن ارتتىرۋ جەنە مەملەكەتتٸك قارجىلاندىرۋدىڭ پايدالانىلۋىنا باقىلاۋدى كٷشەيتۋ.
بٷگٸنگٸ كٷنٸ جوبا اياسىندا e-Qazyna پلاتفورماسىندا 6 325 مەكتەپ تسيفرلاندىرىلدى, ونىڭ ٸشٸندە 5 443-ٸ مەملەكەتتٸك مەكتەپتەر. وسىلايشا, تسيفرلىق جٷيە تەك مەملەكەتتٸك ەمەس, سونىمەن قاتار مەملەكەتتٸك بٸلٸم بەرۋ تاپسىرىسىن جٷزەگە اسىرۋعا قاتىساتىن جەكەمەنشٸك بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىن دا قامتيدى. جاڭا تەتٸكتەردٸ ەنگٸزۋ بٸلٸم الۋشىلار كونتينگەنتٸن ەسەپكە الۋدى اۆتوماتتاندىرۋعا, دەرەكتەردٸ قالىپتاستىرۋ كەزٸندە ادامي فاكتوردىڭ ەسەرٸن ازايتۋعا جەنە بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارى اراسىندا بيۋدجەت قاراجاتىن وبەكتيۆتٸ بٶلۋدٸ قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. نەتيجەسٸندە مەملەكەتتٸك رەسۋرستاردى پايدالانۋ تيٸمدٸلٸگٸ ارتىپ, ەلدەگٸ مەملەكەتتٸك تە, جەكەمەنشٸك تە بٸلٸم بەرۋ ينفراقۇرىلىمىن ودان ەرٸ دامىتۋ ٷشٸن قوسىمشا جاعدايلار جاسالادى.
جاستار ٷشٸن قولجەتٸمدٸ بٸلٸم بەرۋ
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارى شەڭبەرٸندە ٷكٸمەت جاستاردىڭ ساپالى بٸلٸم الۋعا قولجەتٸمدٸلٸگٸن كەڭەيتۋ بويىنشا اۋقىمدى شارالار كەشەنٸن جٷزەگە اسىرۋدا. سوڭعى بەس جىلدا بٸلٸم بەرۋ گرانتتارىنىڭ سانى 65,1 مىڭنان 93,2 مىڭعا دەيٸن ۇلعايدى. وسىلايشا, مىڭداعان جاستار جوعارى وقۋ ورىندارىندا تەگٸن وقۋعا مٷمكٸندٸك الدى.
قوسىمشا ارنايى قولداۋ باعدارلامالارى جٷزەگە اسىرىلۋدا. جەكەلەگەن ٶڭٸرلەردٸڭ جاستارى ٷشٸن قوسىمشا گرانتتار بٶلٸنەدٸ, جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار, «قازاقستان حالقىنا» قورى, بيزنەس-قوعامداستىق جەنە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ٶزدەرٸ ارقىلى بٸلٸم الۋ مٷمكٸندٸكتەرٸ ۇسىنىلادى.
سونىمەن قاتار ستۋدەنتتەرگە ەلەۋمەتتٸك قولداۋدى ارتتىرۋ بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزٸلۋدە. سوڭعى جىلدارى مەملەكەتتٸك شەكٸرتاقىلاردىڭ مٶلشەرٸ ايتارلىقتاي ۇلعايتىلدى. 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا باكالاۆريات ستۋدەنتتەرٸنٸڭ شەكٸرتاقىسى ەكٸ ەسەگە ٶسٸپ, 26,2 مىڭ تەڭگەدەن 52,4 مىڭ تەڭگەگە جەتتٸ. ال پەداگوگيكالىق ماماندىقتاردا بٸلٸم الىپ جٷرگەن ستۋدەنتتەردٸڭ شەكٸرتاقىسى 42 مىڭ تەڭگەدەن 84 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن كٶبەيدٸ. وسى كەزەڭدە ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتاردىڭ شەكٸرتاقىسى 1,75 ەسەگە ارتتى.
ستۋدەنتتەردٸڭ وقۋىنا قولايلى جاعداي جاساۋ ماڭىزدى باعىتتاردىڭ بٸرٸ بولىپ قالا بەرەدٸ. تەك 2025 جىلى 10 مىڭنان استام ورىنعا ارنالعان 30 جاڭا جاتاقحانا پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. سونىمەن قاتار مەملەكەت اتا-انا قامقورلىعىنسىز قالعان ستۋدەنتتەر مەن I جەنە II توپتاعى مٷگەدەكتٸگٸ بار ستۋدەنتتەردٸڭ جاتاقحانادا تۇرۋ شىعىندارىن ٶتەيدٸ.
«بولاشاق» جەنە دارىندى جاستارعا ارنالعان جاڭا مٷمكٸندٸكتەر
جاستاردى قولداۋ جٷيەسٸندە حالىقارالىق «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ ورنى ەرەكشە. سوڭعى ٷش جىلدا ەلەمنٸڭ جەتەكشٸ ۋنيۆەرسيتەتتەرٸندە 994 ستيپەنديات بٸلٸم الدى. ەكونوميكا ٷشٸن سۇرانىسقا يە باعىتتار, ونىڭ ٸشٸندە اقپاراتتىق تەحنولوگييالار, ينجەنەرلٸك ماماندىقتار, ماشينا جاساۋ, مەديتسينا, قارجى جەنە قۇقىق سالالارى بويىنشا ماماندار دايارلالانۋدا.
قوسىمشا 342 مامان شەتەلدٸك جەتەكشٸ ۇيىمداردا كەسٸبي تاعىلىمدامادان ٶتتٸ. باعدارلامانى دامىتۋدىڭ جاڭا كەزەڭٸ 2026 جىلى حالىقارالىق وليمپيادالاردىڭ, عىلىمي كونكۋرستاردىڭ جەنە شىعارماشىلىق جارىستاردىڭ جەڭٸمپازدارى ٷشٸن باكالاۆريات باعىتى العاش رەت اشىلعان كەزدە باستالدى.
عىلىم مەن جاس عالىمداردى قولداۋ
سوڭعى جىلدارى قازاقستاندا عىلىمي كادرلاردى دايارلاۋدى, زەرتتەۋلەردٸ قارجىلاندىرۋدى, حالىقارالىق تاعىلىمدامالاردى جەنە ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەردٸ شەشۋدٸ قامتيتىن جاس عالىمداردى قولداۋدىڭ كەشەندٸ جٷيەسٸ قالىپتاستى. قابىلدانىپ جاتقان شارالار جاستاردى عىلىمعا تارتۋعا, زەرتتەۋلەر جٷرگٸزۋ ٷشٸن جاعداي جاساۋعا جەنە جوعارى بٸلٸكتٸ مامانداردىڭ جاڭا بۋىنىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان.
عىلىمي كادرلاردى دايارلاۋ ٷشٸن جىل سايىن جوعارى وقۋ ورنىنان كەيٸنگٸ بٸلٸم الۋ مٷمكٸندٸكتەرٸ كەڭەيتٸلۋدە. 2025-2026 وقۋ جىلىنا دوكتورانتتاردى دايارلاۋعا 2919 بٸلٸم بەرۋ گرانتى بٶلٸندٸ. يندۋسترييالىق PhD تەتٸگٸ بويىنشا ەكونوميكانىڭ باسىم باعىتتارى بويىنشا ماماندار دايارلاۋ ٷشٸن قوسىمشا 110 گرانت كٶزدەلگەن.
«جاس عالىم» گرانتتىق قارجىلاندىرۋ باعدارلاماسى جالعاسۋدا, ونىڭ شەڭبەرٸندە جىل سايىن جاس زەرتتەۋشٸلەردٸڭ عىلىمي جوبالارىن جٷزەگە اسىرۋعا مىڭ گرانت بٶلٸنەدٸ. زاڭنامالىق دەڭگەيدە پەرسپەكتيۆالى زەرتتەۋشٸلەردٸ قولداۋعا جەنە عىلىمدى جاستار اراسىندا ناسيحاتتاۋعا باعىتتالعان جىل سايىنعى «ٷزدٸك جاس عالىم» سىيلىعى بەكٸتٸلدٸ.
حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق پەن عالىمداردىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنۋدە. 2021 جىلدان بەرٸ ەلەمنٸڭ جەتەكشٸ ۋنيۆەرسيتەتتەرٸ مەن عىلىمي ورتالىقتارىندا وقۋ مەن تاعىلىمدامادان ٶتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن «250 عىلىمي تاعىلىمداما» باعدارلاماسى جٷزەگە اسىرىلۋدا. 2021-2025 جىلدار ارالىعىندا شەتەلدٸك عىلىمي تاعىلىمدامالارعا 1543 قازاقستاندىق عالىم جٸبەرٸلدٸ. باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ 62%-دان استامىن جاس زەرتتەۋشٸلەر قۇرايدى.
سونىمەن قاتار عىلىمي قوعامداستىقتى ەلەۋمەتتٸك قولداۋ شارالارى دا كٷشەيتٸلۋدە. 2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەن بەرٸ بٸر دوكتورانتتى دايارلاۋدى قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸ ورتا ەسەپپەن 17%-عا ۇلعايدى, بۇل زەرتتەۋلەر جٷرگٸزۋ جەنە عىلىمي كادرلار دايارلاۋ ٷشٸن مٷمكٸندٸكتەردٸ كەڭەيتۋگە جول اشادى.
تۇرعىن ٷي مەسەلەسٸنە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنۋدە. بٷگٸنگٸ تاڭدا 722 جاس عالىم باسپانامەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ. ونىڭ ٸشٸندە 584 ادام عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸ مەن «وتباسى بانك» اق-نىڭ بٸرلەسكەن باعدارلاماسىنىڭ ارقاسىندا باسپانا ساتىپ الۋعا مٷمكٸندٸك الدى, تاعى 138 جاس عالىم ٶتەۋسٸز نەگٸزدە پەتەر الدى.
جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان شارالار كەشەنٸ زاماناۋي عىلىمي ورتانى قالىپتاستىرۋعا, جاستاردىڭ زەرتتەۋ ەلەۋەتٸن دامىتۋعا, عىلىمنىڭ كادرلىق ەلەۋەتٸن نىعايتۋعا جەنە قازاقستاننىڭ جاھاندىق عىلىمي-تەحنولوگييالىق كەڭٸستٸكتەگٸ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
زەينەتاقىمەن قامتۋ جەنە اعا بۋىنعا قولداۋ كٶرسەتۋ
ەلەۋمەتتٸك ساياساتتىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ بٸرٸ اعا بۋىندى قولداۋ بولىپ قالا بەرەدٸ. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ٷكٸمەت ىنتىماقتى, بازالىق جەنە جيناقتاۋشى زەينەتاقىلاردان تۇراتىن زەينەتاقى جٷيەسٸنٸڭ تۇراقتى جۇمىس ٸستەۋٸن قامتاماسىز ەتەدٸ.
بٷگٸنگٸ تاڭدا 2,5 ملن-نان استام قازاقستاندىق زەينەتاقى تٶلەمدەرٸن الادى. جىل سايىن زەينەتاقى مٶلشەرٸ يندەكستەلٸپ وتىرادى جەنە ەلەۋمەتتٸك كٶرسەتكٸشتەر مەن ينفلياتسييانى ەسكەرە وتىرىپ جوعارىلاتىلادى. ارداگەرلەردٸ, تىل ەڭبەككەرلەرٸن, ساياسي قۋعىن-سٷرگٸننەن زارداپ شەككەن ادامداردى جەنە حالىقتىڭ باسقا دا ەلەۋمەتتٸك وسال توپتارىن قوسا العاندا, ازاماتتاردىڭ 18 ساناتى ارناۋلى مەملەكەتتٸك جەردەماقى الادى.
وسىلايشا, قازاقستاننىڭ ەلەۋمەتتٸك ساياساتى بٷگٸندە ادام ٶمٸرٸنٸڭ بارلىق كەزەڭٸن قامتيتىن قولداۋ جٷيەسٸ رەتٸندە قالىپتاسىپ كەلەدٸ. وعان مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋ, انا مەن بالانى قورعاۋ, وتباسىلارعا قولداۋ, مۇقتاج ازاماتتارعا اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك بەرۋ, بٸلٸم الۋ مٷمكٸندٸكتەرٸن كەڭەيتۋ, عىلىمدى دامىتۋ جەنە تۇراقتى زەينەتاقى جٷيەسٸن قامتاماسىز ەتۋ كٸرەدٸ. بۇل ەلەۋمەتتٸك مەملەكەت قاعيداتتارىنىڭ جەنە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەدٸلەتتٸ قازاقستان قۇرۋ جٶنٸندەگٸ باعىتىنىڭ ناقتى كٶرٸنٸسٸ. مۇنداعى باستى قۇندىلىق – ادام, ونىڭ ەل-اۋقاتى مەن ٶمٸر ساپاسى.
#دەنساۋلىق ساقتاۋ #ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ #پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسى #ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ
