فوتو: اقوردا
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶڭٸرلٸك ەكولوگييالىق سامميتتٸڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا سٶز سٶيلەدٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
پرەزيدەنت سامميت قاتىسۋشىلارىنا ٸلتيپات بٸلدٸرٸپ, حالىقارالىق ديالوگ الاڭىنىڭ ماڭىزىنا توقتالدى.
"قازٸرگٸ ەكولوگييا تەك كليمات مەسەلەسٸمەن شەكتەلمەيدٸ. بۇل – ادامزات تٸرشٸلٸگٸنٸڭ تٷپ نەگٸزٸ. ياعني ەڭگٸمە تازا اۋا مەن ساپالى سۋعا, بٷلٸنبەگەن توپىراق پەن سەنٸمدٸ ازىق-تٷلٸك جٷيەسٸنە, قوعامنىڭ تۇراقتىلىعىنا جەنە ۇرپاقتىڭ كەلەشەگٸنە قاتىستى بولىپ وتىر. جالپى اقىل-ويدىڭ تۇنىقتىعى, قوعامداعى ٷيلەسٸم مەن ادامي باقىت تا وسىعان سايادى. ال ەكولوگييا دەگەنٸمٸز – جەر بەتٸندەگٸ تٸرشٸلٸككە جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قارايتىن سانالى ٶمٸر سالتى. سوندىقتان بٷگٸنگٸ سامميت دەر كەزٸندە ۇيىمداستىرىلىپ وتىر", – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ سەكسەن جىل بۇرىن قۇرىلعان بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنا ەلٸ كٷنگە دەيٸن بالاما جوق ەكەنٸن, ەمبەباپ ديالوگ الاڭى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. الايدا ودان بەرٸ ەلەم تٷبەگەيلٸ ٶزگەرٸسكە ۇشىرادى. جاساندى ينتەللەكت بٷكٸل ادامزات ساناسىن جاۋلاپ, كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرگە دەندەپ ەندٸ.
"حالىقارالىق قۇقىقتىڭ نەگٸزٸ سانالاتىن بۇۇ جارعىسىنىڭ بۇلجىماس بەرٸكتٸگٸ تۋرالى جيٸ ايتىلادى. ەيتسە دە, ول – قالاۋىڭا قاراي تاپسىرىسپەن الدىراتىن جەڭسٸك اس ەمەس. كەرٸسٸنشە, بۇۇ جارعىسىن بٸرتۇتاس, جان-جاقتى قۇجات رەتٸندە قابىلداۋ كەرەك. ونىڭ ەرەجەلەرٸ دەل سول قالپىندا تانىلىپ, مٷلتٸكسٸز ساقتالۋعا تيٸس. سول سەبەپتٸ بۇۇ جەنە باسقا دا ٸرٸ حالىقارالىق ۇيىمدار اۋقىمى مەن سيپاتى جاعىنان بۇرىن-سوڭدى بولماعان ەرٸ بولجاۋى قيىن ٶزگەرٸستەر دەۋٸرٸنە قادام باسقان قازٸرگٸ ەلەمنٸڭ اقيقاتىن قاپەرگە العانى جٶن", - دەپ ۇسىندى پرەزيدەنت.
ول بۇۇ جارعىسىنداعى قاعيداتتاردى حالىقارالىق قارۋلى قاقتىعىستارعا قاتىستى ٶز ىڭعايىمىزعا قاراي قولدانۋدان اۋلاق بولۋىمىز قاجەت ەكەنٸن ايتتى.
"مەنٸڭ ويىمشا, ەكولوگييا مەسەلەسٸندە تاڭداۋلىلارعا باسىمدىق بەرۋ ەبەستٸك. كٶپ جاعدايدا ەكولوگييالىق كٷن تەرتٸبٸن ەزٸرلەۋ نەمەسە قالىپتاستىرۋ بارىسىندا تٷرلٸ ايماقتار مەن ەلدەردٸڭ, ەسٸرەسە, ەكونوميكالىق ەلەۋەتٸن نىعايتۋعا دەن قويعان دامۋشى مەملەكەتتەردٸڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸ مٷلدەم ەسكەرٸلمەيدٸ", - دەي كەلە ول جاھاندىق ەكولوگييالىق مودەلگە كٶشۋ ٷردٸسٸ ەدٸل, تەڭگەرٸمدٸ جەنە ىنتالاندىرۋشى سيپاتتا ٶربۋگە تيٸس ەكەنٸن ايتتى.
پرەزيدەنت ٶزەن-كٶلدەر دە, تابيعي لاندشافتتار دا, كليماتتىڭ قاۋٸپ-قاتەرلەرٸ دە بارشامىزعا ورتاق. ەڭ باستىسى, جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ تەڭدەي بٶلٸسۋٸمٸز قاجەت ەكەنٸن باسا ايتتى.
وسىدان كەيٸن ورتالىق ازييا مەن كٶرشٸلەس ايماقتارعا ورتاق ەكولوگييالىق سىن-قاتەرلەردٸ اتاپ ٶتتٸ:
- - سۋ تاپشىلىعى مەن سۋ رەسۋرستارىن تيٸمسٸز باسقارۋ;
- - شٶلەيتتەنۋ;
- - مۇزدىقتاردىڭ ەرۋٸ;
- - اۋانىڭ لاستانۋى;
- - بيوالۋانتٷرلٸلٸكتٸڭ جويىلۋ قاۋپٸ.
"مەن ەڭ نەگٸزگٸ سىن-قاتەرلەر مەن پروبلەمالاردىڭ مەنٸن اشىپ, ەدەيٸ تٷستەپ وتىرمىن. ٶيتكەنٸ كٷش جۇمىلدىرۋ ارقىلى اتالعان مەسەلەلەردٸ شەشۋدە وڭ نەتيجەگە جەتەمٸز. بۇعان كەمٸل سەنەمٸن. جەتٸستٸكتەرگە توقمەيٸلسٸپ وتىراتىن زامان ٶتتٸ, شەشٸم قابىلدايتىن ۋاقىت كەلدٸ", - دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
