مەملەكەت باسشىسى Samruk Business Forum وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋ فورۋمىنا قاتىستى, دەپ حابارلايدى اقوردا.
قاسىم-جومارت توقاەۆ بٷگٸنگٸ فورۋمنىڭ وتاندىق بيزنەس ٶكٸلدەرٸ مەن «سامۇرىق-قازىنا» قورى ٷشٸن ماڭىزدى باسقوسۋ ەكەنٸن ايتتى.
اتاپ ايتقاندا, جالپى سوماسى 67 ميلليارد تەڭگەگە تٸكەلەي وفف-تەيك نەمەسە الدىن-الا جاسالعان كەلٸسٸمشارتتار مەن ستراتەگييالىق كەلٸسٸمدەرگە قول قويىلعان. پرەزيدەنت قوردىڭ جۇمىسىنا وڭ باعا بەردٸ.
– 15-تەن استام باعىت بويىنشا ٶتە جاقسى جەنە مازمۇندى جوسپارلار بار. اتاپ ايتقاندا, حولدينگتٸڭ ساتىپ الۋلارىن وڭتايلاندىرۋ جٶنٸندە اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلعان. كەسٸپورىنداردى, ونىڭ ٸشٸندە, تۇرالاپ قالعان كومپانييالاردى قولداۋ باعدارلامالارى ەزٸرلەنگەن, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ پاندەمييانىڭ ەكونوميكالىق سالدارىمەن كٷرەس كەزٸندە مەملەكەتتٸك ٸرٸ كورپوراتسييالار مەن بيزنەس ٶكٸلدەرٸ اراسىنداعى سەرٸكتەستٸكتٸ قولداۋدىڭ ماڭىزى ارتا تٷسكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– وزىق تەحنولوگييا, ٶنٸمدٸ نارىققا تاراتۋدىڭ ۇتىمدى ساياساتى جەنە بٸلٸكتٸ ماماندار – تابىسقا جەتۋدٸڭ نەگٸزگٸ كٶزٸ. ونى ٸس جٷزٸندە دەلەلدەگەن كومپانييالارىمىز از ەمەس. سونداي-اق كەسٸپورىندارىمىز ەدٸل بەسەكەگە تٷسٸپ, ۇزاقمەرزٸمدٸ كەلٸسٸم-شارتتارعا قول جەتكٸزە بٸلدٸ. بۇل – قازاقستاندا ٶندٸرٸلگەن ٶنٸمنٸڭ ساپاسى جوعارى دەگەن سٶز. سونداي-اق بٸرقاتار كومپانييا ەكسپورت نارىعىن يگەرۋدە. وسى كومپانييالاردىڭ بٸرقاتارى ٶز تاۋارىن ەكسپورتقا جٶنەلتٸپ جاتىر. بٸراق ونداي كەسٸپورىنداردىڭ سانى كٶپ ەمەس ەكەنٸن مويىنداۋىمىز كەرەك. سوندىقتان مەملەكەت پەن مەملەكەتتٸك كورپوراتسييالار تاراپىنان ۇدايى قولداۋ كٶرسەتٸلە بەرەدٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, وتاندىق ٶندٸرٸستٸ دامىتۋدا كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتورعا, ەسٸرەسە, «سامۇرىق-قازىنا» قورىنا ٶتە ماڭىزدى مٸندەت جٷكتەلٸپ وتىر. مەملەكەت قور ارقىلى بيزنەستٸڭ كەز كەلگەن تٷرٸنە قولداۋ كٶرسەتە الادى. پرەزيدەنت ٶز سٶزٸندە بٸرلەسكەن يننوۆاتسييالىق ەزٸرلەمەلەردٸڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن تيٸمدٸ پايدالانۋعا, قورعا قاراستى ٸرٸ كەسٸپورىنداردىڭ اينالاسىندا قۇن تٸزبەگٸن قۇرۋعا, ينفراقۇرىلىممەن كٶمەكتەسۋگە, ادام كاپيتالىن دامىتۋعا, ەكسپورتتىق نارىقتاردى يگەرۋگە باسىمدىق بەردٸ.
– ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋلاردا جەرگٸلٸكتٸ ٶنٸممەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸن كٶتەردٸم. ساتىپ الۋ كونكۋرستارىندا يمپورتتىق ٶنٸمدەردٸ وتاندىق تاۋار رەتٸندە كٶرسەتۋ ەلٸ دە كەزدەسەدٸ. بۇنى مويىنداۋ كەرەك. مۇنداي جاعدايلار جاۋاپكەرشٸلٸكتەن جۇرداي كەسٸپكەرلەر مەن كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتوردىڭ وسىنداي ەرەكەتكە كٶز جۇمىپ قارايتىن قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ كەسٸرٸنەن ورىن الىپ وتىر. بۇل بيزنەستٸڭ باستى قاۋپٸ, ونىڭ دامۋىنا كەدەرگٸ كەلتٸرەدٸ. بٸز قازٸردٸڭ ٶزٸندە كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتور سۋبەكتٸلەرٸ ٷشٸن تيٸستٸ ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ەنگٸزدٸك. ٷكٸمەت تە, قور دا بۇل مەسەلەنٸ قاتاڭ باقىلاۋى كەرەك. كەسٸپكەرلەر مۇنداي مەسەلەلەردٸڭ تەز ەرٸ تيٸمدٸ شەشٸلۋٸن كٷتەدٸ, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ جەرگٸلٸكتٸ ٶنٸمدٸ انىقتايتىن ەدٸستٸڭ ٶزٸن جەتٸلدٸرۋ كەرەك دەپ سانايدى. ال وندا ەكٸۇشتىلىق پەن ەرتٷرلٸ تٷسٸنٸك بولماۋى كەرەك. بۇل ٶز كەزەگٸندە ٶنەركەسٸپ ساياساتىن دۇرىس قۇرۋعا, قولداۋ مەحانيزمدەرٸن تيٸمدٸ پايدالانۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونىمەن قاتار ساتىپ الۋ پروتسەسٸنٸڭ بارلىق كەزەڭدەرٸن اشىق ٶتكٸزۋ ماڭىزدى جۇمىستىڭ بٸرٸ.
– جۇرتتىڭ ساتىپ الۋ جوسپارى مەن شارتتارى تۋرالى اقپاراتقا قول جەتكٸزە الماۋى, قۇپييا سٶز بايلاسىپ شەشٸم قابىلداۋ دەگەن سيياقتى ەرەكەتتٸڭ بەرٸ ٶتكەن كٷننٸڭ ەنشٸسٸندە قالۋى تيٸس. بۇل ماڭىزدى مەسەلەدە وڭ ٶزگەرٸستەر باستالعانىن ايتا كەتكٸم كەلەدٸ. اتالعان سالانى تسيفرلاندىرۋ «قيسىنسىز» شەشٸمدەردٸ تەز انىقتاۋعا جەنە سٷزگٸدەن ٶتكٸزۋگە, ارتىق باعالاردىڭ الدىن الۋعا جەنە ساپالى تاۋارلار مەن كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸ ساتىپ الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. تەندەرلەر مەن كونكۋرستىق كوميسسييالاردىڭ شەشٸمدەرٸ اراسىندا كەلٸسپەۋشٸلٸك تۋىنداعان جاعدايدا ونداي داۋلاردى شەشۋدٸڭ اشىق مەحانيزمٸن ەزٸرلەۋ قاجەت. وسى جەنە باسقا دا اسپەكتٸلەر «كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتورداعى ساتىپ الۋ تۋرالى» زاڭدا بەكٸتٸلۋٸ كەرەك. زاڭ جوباسى پارلامەنتكە جٸبەرٸلدٸ. دەپۋتاتتاردان مۇنى وسى سەسسييادا مۇقييات قاراپ, قابىلداۋدى سۇرايمىن, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكونوميكانى مەملەكەت مەنشٸگٸنەن شىعارۋ جولىندا ناقتى جۇمىستار ٸستەلٸپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ. بۇل وتاندىق كەسٸپكەرلەر مەن ينۆەستورلار ٷشٸن تاعى بٸر مٷمكٸندٸك. 2025 جىلعا دەيٸنگٸ جەكەشەلەندٸرۋدٸڭ جوسپارىنا 700-گە جۋىق مەملەكەتتٸك كەسٸپورىن ەنەدٸ.
ونىڭ 112-سٸ «سامۇرىق-قازىنانىڭ» قۇرىلىمىنا كٸرەدٸ. پرەزيدەنت ٶز سٶزٸندە مەملەكەت مەنشٸگٸنەن شىعارۋ ساياساتىنىڭ ٷش نەگٸزگٸ قاعيداتىن اتادى.
– بٸرٸنشٸ, جەكەشەلەندٸرۋ جەكە مونوپوليستەردٸڭ پايدا بولۋىنا جول بەرمەۋگە تيٸس. ٶكٸنٸشكە قاراي, بٸزدە ينفراقۇرىلىمنىڭ نەگٸزگٸ نىساندارىن تيٸمسٸز جەكەشەلەندٸرۋ دەرەكتەرٸ بار. مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكالىق مٷددەسٸنە نۇقسان كەلتٸرەتٸن ورىنسىز جەكەشەلەندٸرۋلەرگە جول بەرۋگە بولمايدى. مىسالى, تەمٸر جولدار مەن تۇيىقتار, ٶنٸم تاسىمالدايتىن قۇبىرلار. بۇل جٶنٸندە ٷكٸمەتتٸڭ جۋىردا ٶتكەن وتىرىسىندا ايتتىم. مۇنداي ولقىلىقتارعا ەندٸ جول بەرمەۋ كەرەك. بۇعان ٷكٸمەت پەن قور جاۋاپتى.
ەكٸنشٸ, اكتيۆتەردٸ جەكەگە ساتۋ بيۋدجەتكە تٷسەتٸن سالماقتى ازايتۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزۋٸ قاجەت. جەكە كومپانييالار ٶز تابىستارىنىڭ باسىم بٶلٸگٸن بيۋدجەتتٸك تاپسىرىستاردان, جەڭٸلدٸكتەردەن, گرانتتاردان جەنە باسقا ارتىقشىلىقتاردان ەمەس, ٶز تاۋارلارىن ەكسپورتقا شىعارۋ جەنە كٶرسەتەتٸن قىزمەتتەرٸ ارقىلى نارىقتان تابۋى كەرەك.
ٷشٸنشٸ, جەكەشەلەندٸرۋدٸڭ ناقتى ەكونوميكالىق قايتارىمى بولۋى تيٸس. كەز كەلگەن كەسٸپورىندى جەكەشەلەندٸرۋدٸ ونىڭ تيٸمدٸلٸگٸن جاقسارتۋ, ۇلتتىق ەكونوميكاعا قوساتىن ٷلەسٸن ارتتىرۋ دەپ تٷسٸنۋ كەرەك, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
وسى رەتتە پرەزيدەنت جەكەشەندٸرۋدٸڭ بارلىق پروتسەسٸنٸڭ اشىق ٶتۋٸنە ەرەكشە توقتالدى.
– جەكەشەلەندٸرۋ مەملەكەتتٸك مەنشٸككە قاتىستى بولعاندىقتان ازاماتتارىمىز ونىڭ بارلىق شارتىن بٸلۋگە قۇقىلى. قوعامدىق باقىلاۋ – جەكەشەلەندٸرۋ پروتسەسٸنٸڭ بارلىق كەزەڭٸنٸڭ تيٸمدٸ ەرٸ اشىق ٶتۋٸنٸڭ پەرمەندٸ قۇرالى. ٷكٸمەت پەن قورعا تيٸستٸ تاپسىرما بەرٸلدٸ. قوردىڭ ٸرٸ كومپانييالارىنا قاتىستى ايتساق, «حالىقتىق IPO» ارقىلى جەكەشەلەندٸرۋ ٶتە ٶزەكتٸ بولماق. ٶز قارجىسىن تيٸمدٸ پايدالانعىسى كەلەتٸن ەلٸمٸزدٸڭ ەربٸر ازاماتى ۇلتتىق بايلىقتىڭ بٸر بٶلٸگٸن يەلەنۋگە مٷمكٸندٸك الۋى تيٸس, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ تاعى بٸر ماڭىزدى مەسەلە رەتٸندە ەلٸمٸزدٸڭ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ ۇلتتىق دامۋ جوسپارىنىڭ ماقسات-مٸندەتتەرٸنە سەيكەس «سامۇرىق-قازىنانىڭ» باسىمدىقتارىن كەڭەيتۋ مەسەلەسٸنە توقتالدى. قور مەن پورتفەلدٸ كومپانييالاردى دامىتۋ جوسپارى وسىعان سەيكەس كەلۋٸ تيٸس.
– قوردىڭ ينۆەستيتسيياسى دا ۇلتتىق ەكونوميكاعا باعىتتالۋى ٷشٸن ينۆەست-پورتفەلدەردٸ ەرتاراپتاندىرۋ ماڭىزدى. ۇلتتىق ەل-اۋقات قورى ٶزٸنٸڭ اتىنا ساي بولۋى كەرەك. مەنٸڭ بۇعان كٷمەنٸم جوق. ەل ەكونوميكاسى ٷشٸن قوردىڭ وراسان زور ماڭىزىن ەسكەرە وتىرىپ, جالپىمەملەكەتتٸك باسىمدىقتارعا قول جەتكٸزۋ جولىندا ودان ەرٸ دەيەكتٸ جۇمىس ٸستەي بەرەدٸ دەپ سەنەمٸن, – دەدٸ پرەزيدەنت.
سونداي-اق فورۋم بارىسىندا «سامۇرىق-قازىنا» اق باسقارما تٶراعاسى احمەتجان ەسٸموۆ, «اق جول» پارتيياسىنىڭ تٶراعاسى ازات پەرۋاشەۆ, قازاقستان ماشينا جاساۋشىلار وداعىنىڭ تٶراعاسى مەيرام پٸشەمباەۆ سٶز سٶيلەدٸ.
مەملەكەت باسشىسىنا ينۆەستيتسييالىق باستامالار, قوردى ينۆەستيتسييالىق حولدينگكە كەزەڭ-كەزەڭٸمەن اينالدىرۋ جۇمىسىنىڭ بارىسى جەنە «قازاقتەلەكوم» اكتسيونەرلٸك قوعامىنىڭ بٸرقاتار تسيفرلىق جوبالارى تانىستىرىلدى. فورۋم قورىتىندىسى بويىنشا بٸرقاتار وفف-تەيك كەلٸسٸم-شارت پەن ستراتەگييالىق كەلٸسٸمگە قول قويىلدى.
