سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارى اياسىندا قر پرەمەر-مينيسترٸ ەليحان سمايىلوۆ ٶڭٸردٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندە كەڭەس ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" ٷكٸمەتتٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
وبلىس ەكٸمٸ قۇمار اقساقالوۆ, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ ەلٸبەك قۋانتىروۆ, يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترٸ قايىربەك ٶسكەنباەۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ ەربول قاراشٶكەەۆ, ەنەرگەتيكا, قارجى, بٸلٸم جەنە عىلىم, ەكولوگييا, گەولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار ۆيتسە-مينيسترلەرٸ بايانداما جاسادى.
بايانداماشىلاردى تىڭداعان قر پرەمەر-مينيسترٸ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ٶتكەن جىلدىڭ مامىر ايىندا سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ كەشەندٸ جوسپارى قابىلدانعانىن, وعان 1,8 ترلن تەڭگە قاراستىرىلعانىن اتاپ ٶتتٸ. بۇل جوسپار بٸرقاتار ماڭىزدى جوبالاردى ٸسكە اسىرۋعا, سونىڭ ٸشٸندە جاڭا ٶنٸمدەر شىعارۋعا, تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا, جالپى وبلىس تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«ٶڭٸر باسشىلىعىنىڭ الدىندا تۇرعان نەگٸزگٸ مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ – بەلگٸلەنگەن جوبالاردى ۋاقىتىلى جەنە ساپالى ٸسكە اسىرۋ, سەبەبٸ ولار ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋعا قوسىمشا سەرپٸن بەرۋٸ تيٸس. وسى ماقساتقا جەتۋ ٷشٸن ٷكٸمەت تاراپىنان بارلىق قاجەتتٸ قولداۋ كٶرسەتٸلٸپ جاتىر», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
مەسەلەن, 2022 جىلى سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىن دامىتۋعا 108,6 ملرد تەڭگە سوماسىندا شىعىندار كٶزدەلگەن. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸ ناقتىلاۋ كەزٸندە قوسىمشا 72,7 ملرد تەڭگە بٶلٸنەدٸ.
«بٸرٸنشٸ كەزەكتە بۇل شىعىندار ٶڭٸردٸڭ ەلەۋمەتتٸك جەنە ينجەنەرلٸك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا جۇمسالۋى تيٸس. وسى باعىتتا ساپالى نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزۋ ٷشٸن بٶلٸنگەن قاراجاتتىڭ تيٸمدٸ يگەرٸلۋٸن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت», — دەدٸ قر پرەمەر-مينيسترٸ.
كەڭەس بارىسىندا ەليحان سمايىلوۆ باسقا دا بٸرقاتار مەسەلەگە نازار اۋداردى.
ەلەمدەگٸ ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى باعاسىنىڭ كٷرت ٶسۋٸن اتاپ ٶتكەن ٷكٸمەت باسشىسى بارلىق مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن ٶڭٸرلەردٸڭ باسشىلىعىنىڭ مٸندەتٸ تيٸستٸ شارالاردى قابىلداپ, ٸشكٸ نارىقتاعى باعانىڭ نەگٸزسٸز ٶسۋٸنە جول بەرمەۋ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىندا جىل باسىنان بەرٸ ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ باعاسى 12,6%-عا ٶستٸ. ازىق-تٷلٸك تاپشىلىعى مەن باعا ٶسٸمٸن بولدىرماۋ ٷشٸن قولدا بار بارلىق تەتٸكتەردٸ تيٸمدٸ پايدالانعان جٶن. ەكٸمدٸك باعا ٷستەمەسٸن باقىلاۋدى كٷشەيتۋٸ كەرەك, ول 15%-دان اسپاۋى تيٸس», — دەدٸ قر پرەمەر-مينيسترٸ.
ەليحان سمايىلوۆ وڭتٷستٸك ٶڭٸرلەردەن جەنە ورتالىق ازيياداعى كٶرشٸ مەملەكەتتەردەن ەرتە پٸسەتٸن كٶكٶنٸستەردٸ ەكەلۋ ٷشٸن تٸكەلەي شارتتار جاساسۋ قاجەت ەكەنٸن ايتتى.
سونىمەن قاتار ساۋدا جەلٸلەرٸ ارقىلى «اينالىم سحەماسى» تەتٸگٸن كەڭٸنەن پايدالانۋ قاجەت, ال فورۆاردتىق مەحانيزم ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن جەتكٸزۋگە تٸكەلەي كەلٸسٸمدەر جاساسۋ كەرەك.
سونداي-اق پرەمەر-مينيستر وبلىستا جالپى قۇنى 320 ملرد تەڭگە بولاتىن 37 ينۆەستيتسييالىق جوبانىڭ پۋلى ٸسكە اسىرىلىپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ. سولاردىڭ ارقاسىندا 4 مىڭنان استام جاڭا تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلادى.
«بيىل 1 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنىن اشىپ, 36,2 ملرد تەڭگەگە 19 ينۆەستيتسييالىق جوبانى جٷزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. وبلىس ەكٸمدٸگٸ بارلىق جوبالاردى جوسپارلانعان مەرزٸمدە ساپالى ٸسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋٸ قاجەت», — دەپ اتاپ ٶتتٸ قر ٷكٸمەتٸنٸڭ باسشىسى.
ەليحان سمايىلوۆ يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ, قارجى جەنە ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸكتەرٸنە 2022 جىلعى شٸلدە ايىنىڭ اياعىنا دەيٸن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار «پەتروپاۆل – قورعان» كٷرە جولىنىڭ ۋچاسكەسٸ بويىنشا جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتامانىڭ قۇنىن تٷزەتۋدٸ اياقتاۋدى; 2023 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن اتالعان ۋچاسكەنٸ رەكونسترۋكتسييالاۋ جۇمىستارىن تولىق اياقتاۋدى; وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن نورماتيۆتٸك جاعدايداعى جولداردىڭ جوعارى ٷلەسٸن قامتاماسىز ەتۋدٸ تاپسىردى.
كەڭەستٸ قورىتىندىلاي كەلە, پرەمەر-مينيستر سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسى باسشىلىعىنىڭ الدىنا بارىنشا تيٸمدٸ شەشۋدٸ قاجەت ەتەتٸن اۋقىمدى جەنە جاۋاپتى مٸندەتتەر قويىلعانىن اتاپ ٶتتٸ.
