تەمٸرجول تاسىمالى تولاعاي مٸندەتكە تولى قىزمەت. شويىن جول ەر مەملەكەتتٸڭ باستى كٷرەتامىرىنداي. وسى جولدار ارقىلى كٷنٸنە قانشاما تاۋار تاسىلىپ, ەلٸمٸزدٸڭ بويىنا قان جٷگٸرٸپ وتىرعانىن بٸلەر مە ەدٸ, شٸركٸن. تەمٸرجول سالاسىندا ەسكەري تاسىمال ۇيىمداستىرۋ ٸسٸ ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ قاجەت ەتەتٸن ٸس. بۇل مٸندەتتٸ اتقارۋشىلار كٶبٸنە-كٶپ كٶزگە دە تٷسە بەرمەس, بٸراق اۋقىمدى جۇمىستاردىڭ باس-قاسىندا جٷرگەن ەڭبەكتٸڭ ناعىز قاراتورىلارى. تاقىرىپقا وراي جاقىندا بٸز ۇلتتىق ۇلاننىڭ «وڭتٷستٸك» ٶڭٸرلٸك قولباسشىلىعىنىڭ ارنايى جەنە ەسكەري تەمٸرجول تاسىمالى بٶلٸمٸنٸڭ باستىعى پودپولكوۆنيك پاۆەل فەششەنكومەن سۇحباتتاسقان بولاتىنبىز.
- پاۆەل نيكولاەۆيچ, سٸزدٸڭ قازاق تٸلٸن بٸلۋگە دەگەن ۇمتىلسىڭىز كٶپ ەرٸپتەستەرٸڭٸزگە ٷلگٸ. قازاق تٸلٸندە از-ازداپ تٸل سىندارا باستاپسىز?
- وعان تاڭىرقايتىن ەشتەڭە جوق. مەنٸڭ ەلٸم - قازاقستان, تۋعان وتانىم, كٸندٸك قانىم تامعان جەر. بٸزدٸ, ياعني مەنٸڭ ارعى اتالارىم سوناۋ ۋكراين جەرٸنەن ۇلى دالاعا تابان تٸرەگەن. كٶرمەگەندەرٸ, باستان كەشپەگەن قيىنشىلىقتارىن ەستٸگەندە تٶبە شاشىڭىز تٸك تۇرادى. ال مۇندا كەلگەن سوڭ دارقان جٷرەكتٸ قازاق ۇلتى باۋىرىنا باسقان. وسىلاي, بٸزدٸڭ قازاق جۇرتىنان كٶرگەن جاقسىلىعىمىز ول ۇرپاقتان ۇرپاققا ۇمىستىلماس جاقسىلىق. ال قازاق تٸلٸن مەن جەتٸك مەڭگەرۋگە كٷن ساناپ تالپىنىپ كەلەمٸن. تازا سٶيلەپ, جازا بٸلسەم دەگەن ارمانىم.
- «جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايت, نۇرى تاسىسىن» دەگەن حالقىمىزدا سٶز بار. ەگەر قاتەلەسپەسەم, بىلتىر سٸزدٸڭ «ناعىز باتىر» دەگەن اتقا يە بولىپ, جۇلدىزىڭىز جانعان سەت بولدى. بۇنداعى ايتپاعىم, سٸز ٶتكەن جىلى قاۋٸپتٸ قىلمىسكەردٸ اۋىزدىقتاپ, ادام ٶلٸمٸن بولدىرماي, ٷلكەن ەرلٸك ٸس جاسادىڭىز. وسى وقيعانى وقىرمان ٷشٸن قايتا ەسكە الساڭىز.
- مەن ٶزٸم ارتىق ماقتاۋدى, شەكسٸز قۇرمەت دەگەندٸ جاقتىرا بەرمەيتٸن جانمىن. وتان قورعاۋشى دەگەن ماماندىقتى الىپ جٷرگەندٸكتەن وسى سالادا جٷرگەن ەر ازامات ەلدٸ, جەردٸ كەز كەلگەن جاماندىق, كەساپاتتان قورعاۋعا ەردايىم دايىن بولۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. ٶيتكەنٸ, ول - ونىڭ ەۋەلگٸ مٸندەتٸ. مەن ٶزٸمدٸ ەرلٸك جاسادىم دەپ ايتا المايمىن. ەلگە, بٸر ەۋلەت, ادام بولسا دا, سولارعا كٶمەك جاساعانىما قۋانامىن.
مەن ٶز باسىمدا وسىنداي وقىس وقيعاعا ەكٸ رەت تاپ بولدىم. ەندٸ ٶزٸڭٸز ايتىپ بەرگەنٸمدٸ قالاپ وتىرعاننان كەيٸن قىسقا توقتالعاندى جٶن كٶرٸپ وتىرمىن. بٸر وقيعا بىلاي بولدى. بٸز وتباسىندا ەكٸ بالامىز, مەنەن ٷلكەن ەپكەم بار, تۇرمىستا. ٶتكەن جىلى دەمالىس كٷندەردٸڭ بٸرٸندە قال-جاعدايلارىن بٸلمەككە ەپكە-جەزدەمنٸڭ ٷيٸنە بارعام. ولار الماتىنىڭ تٷركٸسٸب اۋدانىندا تۇراتىن. ٷيگە جەتە بەرگەندە ەپكەمنٸڭ ٷيٸنە كٶرشٸ ٷيدٸڭ جانىنا كٶپ ادامنىڭ جينالىپ تۇرعانى اڭعاردىم, مەديتسينا قىزمەتٸنٸڭ, بٸرنەشە پوليتسييا كٶلٸكتەرٸ تۇردى. ٸشتەي مۇندا بٸر جاماندىقتىڭ بولعانىن سەزدٸم. كٶڭٸلٸم الداماپتى. سۇراستىرسام, مۇندا ٷيدٸڭ قوجايىنىن بەلگٸسٸز بٸرەۋلەر تاپا-تال تٷستە باۋىزداپ كەتكەنٸن ەستٸدٸم. بٸراق قىلمىسكەر تابىلماعان, ٸزدەيتٸن ايعاق تابا الماي پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸ داعدىرىپ تۇر ەكەن. ۋاقىت ٶتكەن سايىن قىلمىسكەردٸڭ ٸزٸن سۋىتىپ ٷلگەرەتٸنٸن ويلاساق, ٸش قازانداي قايناپ تۇر. ۇرىس تا تۇرىس جوق. مەن ٶزٸمشە ٸزدەۋگە كٸرٸسٸپ كەتتٸم. ەۋەلٸ, سول ماڭداعى بٸرنەشە ٸشكٸلٸككە سالىنعان ازاماتتارعا جولىعىپ, سۇراۋ سالدىم. جالپى, بۇل كٶبٸنە كٶپ زاڭمەن «پروبلەماسى بار», ەرٸ ايماقتاعى اناۋ, مىناۋ قىلمىستارعا كٸمنٸڭ قاتىسى بارى, بولماسا جوعى جايلى «كريمينالدىق ٶسەكتٸ» جەتكٸزٸپ وتىراتىندارى جاسىرىن ەمەس. مەن سولاردىڭ بٸرەۋمەن سٶيلەسە وتىرىپ, وقيعادان بٸر كٷن بۇرىن «بەلەنباي دەگەن رەتسيديۆيستٸڭ وسىدان بٸر كٷن بۇرىن كٸسٸ قولىنان قازا بولعان اداممەن بٸرگە جٷرگەنٸن كٶرگەنٸن ەستٸدٸم». اقىرى وسى اقپاراتتىڭ اقىرىنا جەتۋگە تىرىستىم. پوليتسييانىڭ جەدەل ۋەكٸلدەرٸن الىپ, ەلگٸ ازاماتتىڭ تۇراتىن جەرٸن ٸزدەپ تاپتىق. ول دا بٸزدٸ توسىپ وتىر ەكەن. «كٸسٸ ٶلتٸرگەنٸم ٷشٸن پوليتسييا مەنٸ قاشان ٸزدەپ كەلەدٸ دەپ وتىر ەدٸم», دەپ بارلىق بولعان جايتتى مويىندادى.
ەندٸ بٸر وقيعا ٶزدەرٸڭٸز بٸلەتٸندەي ول دا بىلتىر ورىن الدى. دەمالىس كٷنٸ بولاتىن. ٷيگە قاراماعىمداعى ەرٸپتەسٸم مايور يسمايل قادىروۆ كەلگەن بولاتىن. كٷن ەكٸنتٸگە اۋىپ بارا جاتقان مەزگٸل. اۋلادا وتىر ەدٸك. سىرتتان «قۇتقارىڭدار, كٶمەكتەسٸڭدەر, ٶلتٸرەدٸ» دەگەن شۋ شىقتى. بٸز يسمايل ەكەۋمٸز كٶشەگە جٷگٸرە شىقساق, تۋرا ٷيٸمٸزگە تاياۋ تۇستا القىنا جٷگٸرە جەتكەن ورتا جاستاعى ازاماتتى كٶردٸك. ٷستٸ-باسى قىپ-قىزىل قانعا بويالعان, كٶز الدى كٶكالا قويداي سوعىلعان, كٷپ بولىپ ٸسٸپ كەتٸپتٸ. بٸز باسىندا ابدىرىپ قالدىق ارتىنان جىلدام ەس جيىپ, ەكٸ جاقتاپ نە بولعانىن سۇرادىق. ول دا جىلارمان بولىپ, كٶشەنٸڭ ارعى جاقتاعى قيىلىسىن كٶرسەتە بەردٸ. «مەنٸ ٶلتٸرمەك بولدى, ەرەڭ قۇتىلىپ شىقتىم. ولاردىڭ قولدارىندا پىشاقتارى بار. قازٸر مەنٸ ٸزدەپ ارتىمنان كەلە جاتىر. كٶمەكتەسٸڭدەر, قۇتقارىڭىزدار», - دەي بەردٸ. سودان كٶشە بويلاپ جٷردٸك. بۇرىلىسقا جەتكەن كەزدە ەكٸ ادام جٷگٸرٸپ كەلەدٸ ەكەن. قاراساق, قولدارىندا پىشاق. قارايتىن تٷرٸ جوق, الدىعا ەكپٸندەپ تۇر. «پىشاقتارىڭدى تاستاڭدار», - دەگەنٸمٸزگە قاراماي بٸزگە قارسى پىشاقتارىن شولجاڭداتىپ تاپ بەردٸ. وسى تۇستا مەنٸڭ دە, يسمايلدىڭ دا جاستايىمىزدان سپورتپەن اينالىسقانى كٶپ سەپ بولدى. اڭىسىن اڭدىپ, جەكپە-جەكتٸڭ ەدٸس-تەسٸلدەرٸن پايدالانىپ اقىرىندا ەكەۋٸن دە جەرگە جىعىپ, قارۋسىزداندارىپ, پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸن شاقىردىق. بارلىق ەرلٸگٸمٸز وسى. بٸزدٸ قۇرمەتتەپ, كەۋدەمٸزگە «ەرلٸگٸ ٷشٸن» مەدالٸن تاققان باسشىلىعىمىزعا ٷلكەن راحمەتٸمدٸ ايتامىز.
- يە, ونىڭ دا دۇرىس پاۆەل, بۇل سەنٸڭ ناعىز ازاماتقا تەن سابىرلىعىڭ, ساليقالىعىڭ عوي. ەيتپەسە, قىلمىسكەرمەن الىسۋعا كەز كەلگەننٸڭ باتىلى جەتپەس. ەندٸ جۇمىس جاعدايلارىڭا كٶشسەك. قىزمەتتەرٸڭ قالاي, قانداي ٶزٸندٸك ەرەكشەلٸگٸ, تالاپ, مٸندەتتەرٸ بار. جوسپارلارىڭ قانداي, وسىمەن بٶلٸسسەڭ.
- قىزمەتٸمە كەلەر بولساق, بٸزدٸڭ مٸندەتتەر تٸكەلەي تەمٸرجولمەن بايلانىستى. بٸزدٸڭ ەلٸمٸز ٶزدەرٸڭٸزگە بەلگٸلٸ, اينالاسىندا مۇحيت تاسىمال جولدارى جوق, قۇرلىق ٸشٸلٸك تاسىمالعا يە ەل. سوندىقتان دا بٷكٸل ەلدەگٸ تاسىمال نەگٸزٸنەن پويىز جول جەنە كٶلٸك جولدار ارقىلى اسىرىلادى, وىنىڭ ٸشٸندە تەمٸرجولدىڭ جٷك جەتكٸزۋ ٷلەسٸ 100 پايىزدان 73 پايىزعا دەيٸن مٸندەتتٸ اتقارادى. بٸز وسى ترانسپورت تٷرٸندە ارنايى جەنە ەسكەري تاسىمالدى ٷيلەستٸرەمٸز. بٸزدٸڭ قىزمەتكە ەلٸمٸزدەگٸ كەز كەلگەن مەكەمە ارنايى تاپسىرىس بەرۋ ارقىلى جٷگٸنەدٸ. مەسەلەن, شەكارا قىزمەتٸ ٶزدەرٸنٸڭ قۇرىلىمدىق بٶلٸمشەلەرٸنە ەر تٷرلٸ جٷكتەردٸ جەتكٸزۋدٸ ۇيىمداستىرۋعا, ال ۇلتتىق بانك ۆاليۋتا تاسىمالىن ۇيىمداستىرۋعا تاپسىرىستار بەرٸپ جاتادى. كٶرٸپ وتىرعاندارىڭىزداي بٸزدٸڭ جٷك تاسىمالىنا ارتىلعان جاۋاپكەرشٸلٸك زور. ول بٸرٸنشٸدەن سول تاسىلاتىن جٷكتٸڭ ماڭىزدىلىعىنا, ونىمەن بٸرگە ونىڭ مەملەكەت ٷشٸن ستراتەگييالىق ورنى بار بولعاندىقتان مەنٸ دە جاۋاپكەرشٸلٸك تە ارتا تٷسەدٸ. ودان باسقا دا ادامداردى تەمٸرجول ارقىلى تيٸستٸ جەرگە جەتكٸزۋ, ەسكەري تەحنيكا, قارۋلى كٷشتەرٸمٸزگە قاتىستى كەز كەلگەن تاسىمال ٸسٸن بٸز اتقارمىز. 2009 جىلعا دەيٸن بٸز ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ قۇرامىندا بولدىق. سول جىلدان باستاپ بٸزدٸڭ قىزمەت بٷگٸنگٸ ۇلتتىق ۇلان قۇرامىنا ەنگٸزٸلدٸ. بۇل - جۇمىستىڭ تيٸمدٸلٸگٸ ٷشٸن ۆەدومستۆوارالىق جٷرگٸزٸلگەن رەفورما.
ارنايى جەنە ەسكەري تەمٸرجول جٷك تاسىمالى قىزمەتٸندەگٸ اسا جاۋاپتى ٸس بۇل قاۋٸپسٸزدٸك شارالارىنا ەردايىم بەكەم بولۋ. ول دەگەنٸمٸز, تاسىمالدانۋشى جٷكتەردٸ, پايدالانۋ تەحنيكانى قاۋٸپسٸزدٸك تالاپتارىنا ساي جابدىقتاۋ, ماماندارعا قاۋٸپسٸزدٸك ەرەجەلەرٸن ۇدايى وقىتىپ-ٷيرەتۋ. قازٸرگٸ تاڭدا بۇل مەسەلەلەر «وڭتٷستٸك» ٶڭٸرلٸك قولباسشىلىعىنىڭ تاسىمالعا قٶاتىستى بٶلٸمشەلەرٸندە تولىقتاي شەشٸمٸن تاپقان. جىل سايىن مامانداردى ارنايى كۋرستاردا وقىتىپ, بٸلٸكتٸلٸگٸن جەتٸلدٸرٸپ وتىرمىز. مۇنىڭ سىرتىندا «قازاقستان تەمٸرجولى» اق ماماندارى قاجەتتٸ ەدٸستەمەلٸك كٶمەكتەرٸن ۇدايى كٶرسەتٸپ تۇرادى.
- مەن وتان ٷشٸن وت كەشەر ەسكەري ازاماتتارىمىزبەن ەڭگٸمەلەسكەندە كٶپ قويار سۇراعىم بار. ول سۇراقتى سٸزگە دە قويعىم كەلٸپ وتىر. قويىلار ساۋال - پاتريوتيزم دەگەنٸمٸز نە? وسى سۇراققا ەركٸم ەرقالاي جاۋاپ بەرەدٸ, ەر ادام ٶزٸنشە تون پٸشەدٸ. سٸز قالاي ويلايسىز?
- «وتانسىز ادام بولماس, ورمانسىز بۇلبۇل بولماس» دەگەن ورىس حالقىنىڭ ناقىلى تەگٸن ايتىلماسا كەرەك. پاتريوتيزم – بۇل ەلدٸكتٸ, مەملەكەتتٸلٸكتٸ سانالى تٷردە سەزٸنۋ. مەسەلەن, كەز كەلگەن ادامنىڭ ٶزٸ تۋىپ-ٶسكەن جەرٸنە باۋىر باسۋى, انا تٸلٸن تولىق مەڭگەرٸپ, وعان قۇرمەتپەن قاراۋى, ٶز وتانىڭنىڭ مٷددەسٸن ويلاۋ, تۋعان جەرٸڭە دەگەن ادالدىق پەن ازاماتتىق سەزٸمدەر, ٶز ەلٸڭنٸڭ ساياسي, ەكونوميكالىق, ەلەۋمەتتٸك, مەدەني سالاداعى جەتٸستٸكتەرٸن ماقتان ەتۋ, ٶز وتانىڭنىڭ بوستاندىعى مەن تەۋەلسٸزدٸگٸن قورعاۋ, اتا-بابالارىڭ مەن وتانىڭنىڭ تاريحىنا قۇرمەتپەن قاراۋ, سونداي-اق ٶزٸڭنٸڭ تاباناقى, ماڭداي تەرٸڭدٸ تۋعان ەلٸڭنٸڭ گٷلدەنۋٸنە ارناۋ – وسىنىڭ بارلىعى قازاقستاندىق پاتريوتيزم دەگەن ۇعىمىنىڭ ٸشٸنە سييادى. ياعني, بۇل ٶمٸردٸڭ مەنٸ دەپ بٸلەمٸن. مەنٸڭ ويىمداعى پاتريوتيزم وسى.
- سۇحباتىڭىزعا راحمەت!
ەڭگٸمەلەسكەن مايور ا.ەۋبەكٸروۆ,
الماتى قالاسى
