ايماقتار ٷشٸن بيىلعى جىل وڭايعا تٷسكەن جوق. الايدا تۋىنداعان تٶتەنشە جاعدايلارعا قاراماستان قاراعاندى وبلىسى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتەر بويىنشا تۇراقتى تٷردە دامىپ كەلەدٸ. «ۆرەميا» گازەتٸنە بەرگەن سۇحباتىندا ٶڭٸر باسشىسى جەڭٸس قاسىمبەك بۇل ٶسٸمگە قالاي قول جەتكٸزٸلگەنٸن جەنە ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ شەشۋ جۇمىستارى قالاي جالعاساتىنىن ايتىپ بەردٸ.
- جەڭٸس ماحمۇتۇلى, داعدارىس ۋاقىتىندا قاراعاندى وبلىسىنىڭ قيىندىقتار الدىندا ٶسٸمدٸ ساقتاپ قالۋىنا نە سەپتەستٸ?
- ايماقتىڭ دامۋىنا باعا بەرەتٸن ناقتى كٶرسەتكٸشتەر بار. بۇعان ٶنەركەسٸپتٸك ٶندٸرٸس كٶلەمٸ, ينۆەستيتسييا, ساۋدا, قۇرىلىس, كٶلٸك قىزمەتٸ جەنە باسقا دا بٸرقاتار باعىتتىڭ كٶرسەتكٸشتەرٸ ەنەدٸ. بٸزدٸڭ ٶڭٸردە ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا وسى اتالعان بارلىق پوزيتسييا بويىنشا وڭ ديناميكا بار. ەڭ الدىمەن ٶنەركەسٸپ ٶندٸرٸسٸ تۋرالى ايتقىم كەلەدٸ. ٶنەركەسٸپ جالپى ايماقتىڭ ٸشكٸ ٶنٸمٸنٸڭ 50 پايىزىن قامتاماسىز ەتەدٸ. بۇل سالادا ٶتە تۇراقتى - 2019 جىلدان قاراعاندا شامامەن 103 پايىزدىق ٶسٸم بار. بٸز وسى كٶرسەتكٸشتٸ جىل سوڭىنا دەيٸن ساقتايمىز دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. سونىمەن قاتار ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ ٶسۋ قارقىنى بٸزدٸ ەرەكشە قۋانتادى. وندا 4,5 پايىزدىق پۋنكتتە ٶسٸم بايقالادى.
- ال اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى احۋال قانداي?
- بيىل ٶڭٸر ديقاندارى ميلليون گەكتاردان استام جەرگە تٷرلٸ داقىلداردى, بٸراق نەگٸزٸنەن بيدايدى ەكتٸ. بۇعان كٷمەن كەلتٸرگەن ادامدار قاراعاندى وبلىسىندا «مۇنداي كٶلەمدەگٸ داقىلداردى ەرەڭ سەبۋگە بولاتىن ەدٸ» دەگەندەي حات جازعان بولاتىن.
الايدا بٸزدٸڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ تاۋارىن ٶندٸرۋشٸلەر بۇل جوسپاردى ورىنداپ, ميلليون تونناعا جۋىق ٶنٸم الدى! سونداي-اق بۇل رەتتە ەڭگٸمە ساپالى استىق, قىمبات سۇرىپتار تۋرالى بولىپ وتىر. قازٸر ونىڭ باعاسى جاقسى, ال بٸزدٸڭ استىق ٶسٸرۋشٸلەر ەكسپورت ٷشٸن دە, ٸشكٸ نارىق ٷشٸن دە بەلسەندٸ جۇمىس جٷرگٸزٸپ كەلەدٸ. جالپى بٸزدٸڭ اۋىلشارۋاشىلىعىنىڭ تاۋارىن ٶندٸرۋشٸلەرٸمٸز ٸشكٸ تۇتىنۋشىعا تيٸمدٸ شىعىنداردى ۇستاپ وتىر. سول ٷشٸن ولارعا ٶتە ريزامىن. قازٸر بٸز ولاردان 40 مىڭ تونناعا جۋىق استىقتى جەڭٸلدەتٸلگەن باعامەن, تونناسىن 75 مىڭ تەڭگەدەن ساتىپ الامىز. بۇل ەلەۋمەتتٸك نان ٷشٸن ارزان ۇن ٶندٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
- ينۆەستيتسييالاردىڭ كٶلەمٸ ارتىپ كەلە جاتىر ما?
- بٸز ٶڭٸرگە تارتىلاتىن ينۆەستيتسييا دەڭگەيٸن ساقتاپ قالدىق. ٶتكەن جىلى «سارىارقا» گاز قۇبىرىنا 200 ميلليارد تەڭگەدەن استام بيۋدجەتتٸك ينۆەستيتسييا تارتىلعان ەدٸ. ونى ەسەپتەمەگەندە بيىل بٸزدٸڭ ٶڭٸردٸڭ ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ شامامەن 700 ميلليارد تەڭگەنٸ قۇراپ وتىر. ونىڭ - 83 پايىزى جەكەمەنشٸك ينۆەستيتسييالار. بۇل باعىتتاعى جۇمىس قاراعاندى وبلىسىنداعى ينۆەستيتسييالىق احۋال تارتىمدى ەرٸ تۇراقتى ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ. پاندەميياعا قاراماستان بٸزگە ٸرٸ ينۆەستورلار كەلٸپ جاتىر. بيىل 12 جاڭا جوبا ٸسكە قوسىلادى. جالپى قازٸر ايماقتا 2 تريلليون تەڭگەدەن اساتىن 40-تان استام جوبا جٷزەگە اسىرىلۋدا. جالپى ينۆەستيتسييا تۋرالى ەڭگٸمە قوزعاعاندا بٸز تٷرلٸ سالالاردى ايتىپ تۇرعانىمىزدى ايتا كەتكٸم كەلەدٸ. مۇندا ماشينا جاساۋ, تاۋ-كەن جابدىقتارىن ٶندٸرۋ, فەرروقورىتپالار, بٸرقاتار اۋىلشارۋاشىلىق جوبالارى, مىسالى, سٷت فەرماسى, ەت ٶڭدەۋ جەنە تاعى باسقا ماڭىزدى سالالار قامتىلۋدا.
- ەيتسە دە داعدارىس شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ شاتقاياقتاتىپ كەتكەن بولار?
- ەرينە, پاندەمييا شوب دامۋىنا ەسەر ەتكەنٸن مويىنداۋىمىز كەرەك. كەسٸپكەرلەر بۇرىن-سوڭدى مۇنداي سىناقپەن ەشقاشان بەتپە-بەت كەلٸپ كٶرگەن ەمەس. مەيرامحانالار, كافەلەر, قوعامدىق تاماقتانۋ ورىندارى مەن كينوتەاتر يەلەرٸنٸڭ, كٶلٸك قىزمەتٸ مەن ەرتٷرلٸ ساۋدا سالاسىنداعى ازاماتتاردىڭ الدىندا ٷلكەن قيىندىق تۋىندادى. بٸراق مەملەكەت تاراپىنان دا قولداۋ بولعانىن ايتا كەتۋ كەرەك: سالىقتار, ٶسٸمپۇلدار بويىنشا تٶلەمدەردٸ جىل سوڭىنا دەيٸن شەگەرۋ شارالارى قاراستىرىلدى. بانك قارىزدارى مەن كوممۋنالدىق تٶلەمدەر كەيٸنگە قالدىرىلدى. مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن ۇيىمدار كەسٸپكەرلەردەن نىساندى جالعا الۋ بويىنشا اقى المايدى. جەكە پەتەر يەلەرٸ دە جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ, جالداۋ اقىسىن ازايتتى, كەيبٸرٸ تٸپتٸ اقى الۋدان باس تارتتى.
بٸز كارانتين شەكتەۋٸ جاعدايىندا بۇل كومپانييالاردىڭ سانيتارلىق نورمالاردى ساقتاي وتىرىپ جۇمىسىن جالعاستىرۋىنا رۇقسات بەرۋگە تىرىسامىز. سونىمەن قاتار, مەن قاراعاندىنىڭ شوب-ى مىقتى بولىپ شىققانىن ەرەكشە اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. وسىناۋ قيىن كەزەڭدە كٶپتەگەن كەسٸپورىندار بالاما شەشٸمدەردٸ تابا بٸلدٸ. مىسالى, بٸز قاشىقتان جۇمىس ٸستەۋگە كٶشتٸك, ال جەتكٸزۋ قىزمەتٸنە دەگەن سۇرانىس تٸپتٸ ارتتى. ەلەكتروندىق ساۋدا بەس ەسە ٶستٸ. بۇل ٶتە جاقسى ٷردٸس, ٶيتكەنٸ وسىلايشا بيزنەس كٶلەڭكەدەن شىعادى, قوسىمشا سالىقتار تٷسە باستايدى, ادامداردىڭ جالاقىسى اشىق بولادى.
سونداي-اق, وسى كەزەڭدە ايماقتارعا «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى», «اۋىل - ەل بەسٸگٸ», «ەڭبەك» جەنە باسقالارى سيياقتى مەملەكەتتٸك باعدارلامالار دا كٶمەكتەسكەنٸن اتاپ ٶتۋ كەرەك.
- بۇل رەتتە «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسىنىڭ» كٷردەلٸ كەزەڭدە كٶمەگٸ قانشالىقتى تيدٸ? حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ٷشٸن وسى شارالاردى جالعاستىرعان جٶن بە?
- «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» وسىنداي قيىن كەزەڭدە ازاماتتاردىڭ ناقتى قولداۋدىڭ جارقىن ٷلگٸسٸ دەۋگە ەبدەن بولادى. كارتا قىسقا مەرزٸمدە تابىسى جوق, جۇمىسسىز قالعانداردىڭ بارلىعىن جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋگە, سونداي-اق سۇرانىسقا يە ماماندىقتار بويىنشا مامانداردى قايتا دايارلاۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. ادامدار كەز كەلگەن ۋاقىتتا ەلدٸ مەكەندەر مەن ايماقتار اراسىندا قوزعالا المايتىندىعىنا بايلانىستى, اۋلالاردى اباتتاندىرۋ سيياقتى نىسانداردىڭ اياقتالۋ مەرزٸمٸنە قاتىستى شاعىمدار تٷسٸپ جاتىر. ەيتسە دە بارلىق نىساندار قاراشا ايىندا پايدالانۋعا بەرٸلەدٸ.
باعدارلامانىڭ تيٸمدٸلٸگٸ مەن جقجك-نىڭ ناقتى قولداۋىن تٷسٸنٸپ, بٸزدٸڭ پرەزيدەنت ٷكٸمەتكە جەنە ۇلتتىق بانككە باعدارلامانى 2021 جىلعا دەيٸن ۇزارتۋدى تاپسىردى.
- پاندەمييا ەلەۋمەتتٸك سالالارعا سوققى بەرٸپ, كەمشٸلٸكتەردٸڭ بەتٸن اشىپ بەرگەنٸ بەلگٸلٸ. بٸلٸپ وتىرعانىمىزداي, بٸلٸم سالاسى قاشىقتان وقىتۋ جٷيەسٸنە دايىن بولماي شىقتى. حالىقتىڭ از قامتىلعان بٶلٸگٸنٸڭ گادجەت ساتىپ الۋعا شاماسىنىڭ جوقتىعى تاعى بەلگٸلٸ. وعان ەلدەگٸ كەيبٸر ٶڭٸرلەردە ينتەرنەت ساپاسىنىڭ ناشارلىعىن تاعى قوسىڭىز. بٸلٸم سالاسىندا قوردالانعان وسىنداي مەسەلەلەردٸ شەشە الدىڭىزدار ما?
- بٷگٸنگٸ تاڭدا ٶڭٸردەگٸ حالىقتىڭ 90%-ى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتٸلگەن. ينتەرنەتكە قوسىلماعان, ورتالىقتان الىس ورنالاسقان شاعىن اۋىلداردا شاعىن مەكتەپتەر جۇمىس ٸستەپ تۇر. وندا بالالار دەستٷرلٸ تٷردە وقىتىلادى. بٸراق بۇل فاكتور ولاردى ينتەرنەتسٸز قالدىرۋ كەرەك دەگەندٸ بٸلدٸرمەيدٸ. 2021 جىلدىڭ اياعىندا پروۆايدەرلەر بارلىق جەردە جاقسى بايلانىستاردى قامتاماسىز ەتۋٸ كەرەك.
كٶپبالالى جەنە ەلەۋمەتتٸك جاعىنان وسال وتباسىلارعا كەلەتٸن بولساق, بٸلٸم باسقارماسىنىڭ قاراجاتى ەسەبٸنەن بٸز وسى ساناتتاعى وتباسىلاردىڭ بالالارىنا مودەمدەرمەن قامتاماسىز ەتٸلگەن 24 مىڭ كومپيۋتەر مەن نوۋتبۋك ساتىپ الىپ بەردٸك. سونىمەن قاتار بٸز رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن تاعى 28 مىڭ جاڭا كومپيۋتەر الدىق. سونىڭ ارقاسىندا قازٸر وبلىستا بارلىق مۇقتاج وتباسىلار قاجەتتٸ قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتٸلگەن.
- دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى دا ەدەۋٸر سىنعا ۇشىرادى. ٶتكەن جازدا تٸركەلگەن وقيعالارعا جول بەرمەۋ ٷشٸن ايماق دەڭگەيٸندە قازٸر قانداي شارۋالار اتقارىلىپ جاتىر?
- ەلەمنٸڭ كٶپتەگەن مەملەكەتٸ بۇل ٸندەتكە دايىن بولماي شىقتى. بٶلٸنگەن قارجىنى دەنساۋلىق ساقتاۋ ينفراقۇرىلىمىن نىعايتۋعا پايدالانۋ ٷشٸن بٸز باسقا سالالارداعى بيۋدجەت شىعىنىن ەدەۋٸر قىسقارتتىق.
بيىل بٸز وبلىس بويىنشا 70-كە جۋىق مەديتسينالىق مەكەمەنٸ جٶندەدٸك. جەزقازعاندا جاڭا مودۋلدٸ اۋرۋحانا سالدىق, بارلىق جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحانالارىن رەتكە كەلتٸردٸك, توموگرافتاردىڭ سانىن كٶبەيتتٸك, قاراشانىڭ سوڭىنا دەيٸن ولاردىڭ سانى 21-گە جەتەدٸ.
كلينيكالاردا 24 وتتەگٸ ستانساسى ورناتىلدى, پالاتاعا وتتەگٸ بەرەتٸن جابدىقتار جەتكٸزٸلۋدە. بٸزگە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ ٶكپەنٸ جاساندى جەلدەتۋ بويىنشا ٷلكەن قولداۋ كٶرسەتتٸ. ولار بٷگٸن دە جەتكٸلٸكتٸ. وبلىستاعى 40-تان استام اۋرۋحانا پنەۆمونييانى ەمدەۋگە دايىن. جالپى العاندا بٸزدٸڭ اۋرۋحانالارعا بەس مىڭعا دەيٸن پاتسيەنتتەردٸ ورنالاستىرۋ مٷمكٸندٸگٸ بار. قاراعاندى وبلىسىندا اۋىر ناۋقاستار نەمەسە ٶكپەنٸ جاساندى جەلدەتكٸشكە مۇقتاج ناۋقاستاردىڭ قازٸر جوقتىعىن اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. بۇدان بٸز قاراعاندىلىقتاردىڭ جاۋاپكەرشٸلٸك پەن ساقتىقتى سەزٸنەتٸنٸن بايقايمىز. بٸزدٸڭ دەرٸگەرلەردٸڭ بٸلٸكتٸلٸگٸ جەتكٸلٸكتٸ ەرٸ پاندەمييامەن كٷرەسۋدە جاقسى تەجٸريبەگە يە ەكەنٸن اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. سونىمەن قاتار قاراعاندىدا العاشقى تولقىن كەزٸندە ٷلكەن كٶمەك كٶرسەتكەن كەرەمەت مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتٸمٸز بار. جۇمىسقا جوعارعى كۋرس ستۋدەنتتەرٸ, ينتەرندەر مەن وقىتۋشىلار تارتىلعان ەدٸ.
- قاراعاندى وبلىسىندا جاڭا تۇرعىن ٷيگە, ەسٸرەسە كٶپبالالى وتباسىلارعا جەنە باسقا دا ەلەۋمەتتٸك وسال ازاماتتار تاراپىنان ٷلكەن قاجەتتٸلٸك بار. ايماقتا قۇرىلىس سەكتورىنىڭ جاندانا تٷسكەنٸ بايقالادى. بٸراق تاياۋ ارادا كەزەكتٸ ەدەۋٸر قىسقارتىپ, مۇقتاج وتباسىلاردىڭ بارلىعىنا پەتەر بەرۋ مٷمكٸن بە?
- كەيٸنگٸ كەزدە بٸزدٸڭ وبلىستىڭ تۇرعىندارى اراسىندا جيناعىن استانانىڭ جىلجىمايتىن مٷلٸگٸنە سالۋ ٷردٸسٸ بولعان. سوڭعى 3-4 جىلدا بٸز تەك وبلىس ورتالىعىندا عانا ەمەس, بٷكٸل ٶڭٸر بويىنشا جاڭا اۋدانداردى سالا باستادىق. وسىعان وراي قازٸر تەندەنتسييا ٶزگەرە باستادى.
ٶتكەن جىلى وبلىستا جالپى اۋماعى 427 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن باسپانالار سالىندى. ال بيىل بٸز بۇل كٶرسەتكٸشتٸ شامامەن 600 مىڭ شارشى مەترگە جەتكٸزەمٸز. 1 800 پەتەردٸ ەر تٷرلٸ قورلاردىڭ ەسەبٸنەن كٶپبالالى وتباسىلارعا بەرەمٸز. ٸرٸ كەسٸپورىندار دا قولداۋ كٶرسەتەدٸ. مەسەلەن, ٶتكەن اپتادا عانا بالقاشتا «قازاقمىس» كومپانيياسى 65 پەتەر بٶلدٸ. ەكٸ-ٷش جىل ٸشٸندە قۇرىلىس قارقىنى 15-20 پايىزعا ٶسەدٸ دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز.
- قاراعاندىدا جەكە تۇرعىن ٷي سالۋعا جەر ۋچاسكەلەرٸ بەرٸلٸپ جاتىر. ەيتسە دە داعدارىس كەزٸندە ەكٸنٸڭ بٸرٸ جەكە جەر ۋچاسكەسٸندە قۇرىلىس جۇمىسىن جٷرگٸزە الماۋى مٷمكٸن عوي...
- يە, سوڭعى 7-8 جىل ٸشٸندە جەكە تۇرعىن ٷي سالۋ ٷشٸن جەر ۋچاسكەلەرٸ ٸس جٷزٸندە بەرٸلمەگەن. سەبەبٸ بۇعان دەيٸن كٶپتەگەن ۋچاسكەلەر ينفراقۇرىلىمسىز بەرٸلگەن بولاتىن. بۇعان مىسال رەتٸندە قاراعاندىداعى «كٷنگەي» شاعىن اۋدانىن الۋعا بولادى. بٷگٸنگٸ كٷنٸ قاراعاندى قالاسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ جەكە تۇرعىن ٷي قۇرىلىسى ٷشٸن جەر ۋچاسكەلەرٸن ينجەنەرلٸك جەلٸلەردەن كەيٸن عانا بەرۋ مەسەلەسٸن بٸرٸنشٸ ورىنعا قويىپ وتىر.
- قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاراعاندىنى ميلليون تۇرعىنى بار قالا رەتٸندە كٶرگٸسٸ كەلەتٸنٸن ايتقان. بۇل ماقساتقا جەتۋ جولىندا ناقتى جوسپارلارىڭىز بار ما?
- ٸس جٷزٸندە, قاراعاندى ٸرگەلەس قالالار مەن جاقىن اۋىلداردى ەسەپتەگەندە قازٸردٸڭ ٶزٸندە 800-900 مىڭ ادام ٶمٸر سٷرەتٸن تۇتاس اگلومەراتسييا. ولاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ 20-30 مينۋتتىق جولدى جٷرٸپ-اق وبلىس ورتالىعىنا جۇمىسقا بارادى. سوندىقتان ميلليون دەگەنٸمٸز ۋاقىت تالابى. قالا ٶسٸپ كەلەدٸ, بٸز كٶپ تۇرعىن ٷي سالىپ, كەلگەن تۇرعىندارعا جاعداي جاساۋىمىز كەرەك.
- الايدا مونوقالالار مەن اۋىلدار تۋرالى ۇمىتۋعا بولمايدى. وبلىستىڭ اۋداندارىندا ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸ ٶتكٸر تۇر. شەتتە قاراپايىم عانا جاعداي بولماعاننان كەيٸن ەلبەتتە جۇرتتىڭ بارلىعى قالاعا قاشاتىنى تاعى تٷسٸنٸكتٸ. «اۋىل - ەل بەسٸگٸ» باعدارلاماسى جەنە باسقالارى قاڭىراپ جاتقان اۋىلداردى قۇتقارا الا ما?
- بۇل باعدارلاما بولاشاعى بار جەنە تٸرەك اۋىلداردى دامىتۋعا ارنالعان. جالپى ادامعا ينفراقۇرىلىم ەمەس, ادام ينفراقۇرىلىمعا باراتىنى بٷكٸل ەلەمگە تەن ٷردٸس. بٸراق 200 ادام تۇراتىن دەيٸنگٸ شاعىن اۋىلدار بار. ول اۋىلداردى ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن جابدىقتاۋدىڭ مەنٸ جوق. الايدا بٸز ونداعى جەرگٸلٸكتٸ اۆتونومدى ينفراقۇرىلىمدى قولداۋعا تىرىسامىز.
«اۋىل - ەل بەسٸگٸ», «نۇرلى جەر», «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» باعدارلامالارى اياسىندا اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەردٸڭ ينجەنەرلٸك ينفراقۇرىلىمىنا, ونىڭ ٸشٸندە ساپالى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە بايلانىستى كٶپتەگەن مەسەلەلەر شەشٸلۋدە. «اۋىل - ەل بەسٸگٸ» ارنايى جوباسىنىڭ ەكٸ جىلىندا سەگٸز اۋداننىڭ 16 تٸرەك اۋىلىندا 73 جوبا جٷزەگە اسىرىلدى, ونىڭ ٸشٸندە ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ٸستەرٸ دە بار.مىسالى, جاڭاارقا اۋدانىنىڭ اتاسۋ اۋىلىندا قازاندىقتار مەن تازارتۋ قۇرىلىمدارىنىڭ قۇرىلىسىن جٷرگٸزۋدٸڭ ارقاسىندا ەلەۋمەتتٸك نىسانداردا ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن جەنە جىلۋمەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ, قازاندىقتاردىڭ قۋاتى ارتتى.
بيىل وساكاروۆ اۋدانىنىڭ ەسٸل اۋىلىنداعى 25 شاقىرىمدىق سۋ جەلٸسٸن قايتا جٶندەۋ جۇمىستارى اياقتالۋدا. 1500-گە جۋىق تۇرعىن ٷزدٸكسٸز ساپالى سۋمەن قامتاماسىز ەتٸلەدٸ.
- مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قىركٷيەك ايىنداعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا قورشاعان ورتانى قورعاۋعا ەرەكشە نازار اۋداردى. قاراعاندى وبلىسى - ٶندٸرٸستٸك ايماق, مۇندا قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋىنا ناقتى ٷلەس قوساتىن ٶنەركەسٸپ الپاۋىتتارى بار. ولار جاڭا ەكولوگييا كودەكسٸنٸڭ نورمالارىن قانشالىقتى ساقتايدى دەپ ويلايسىز?
- 2025 جىلعا قاراي ٸرٸ كەسٸپورىندار زيياندى شىعارىندىلاردى 30 پايىزعا تٶمەندەتەدٸ دەپ جوسپارلانۋدا. جاڭا كودەكس ولاردى ەكولوگييالىق ەرەجەلەردٸ ساقتاۋعا شاقىرادى, ەيتپەسە ولار شىعارىندىلار ٷشٸن ايىپپۇلدى كٶبٸرەك تٶلەيتٸن بولادى. بۇل كەسٸپورىنداردىڭ باسشىلىعى شىعارىندىلاردى ازايتۋعا مٷددەلٸ جەنە جابدىقتى جاڭارتۋعا قاراجات سالادى. «سارىارقا» گاز قۇبىرىنىڭ قاراعاندىعا قوسىلۋىن ەسكەرە وتىرىپ, كەسٸپورىندار ٶندٸرٸستٸڭ بٸر بٶلٸگٸن كٶمٸردەن گازعا كٶشٸرەدٸ.
- پرەزيدەنت مەملەكەتتٸك قىزمەتتٸ قايتا جٷكتەپ, مەملەكەتتٸك اپپاراتتىڭ شتات سانىن ەدەۋٸر قىسقارتۋدىڭ ۋاقىتى كەلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. قاراعاندىنىڭ قانشا شەنەۋنٸگٸ جۇمىسسىز قالدى?
- ەزٸرگە قىزمەتكەرلەردٸ قىسقارتۋ تۋرالى اكتٸگە قول قويىلعان جوق. بٸزدٸڭ وبلىستا 3,5 مىڭ مەملەكەتتٸك قىزمەتكەر جۇمىس ٸستەيدٸ. بيىل ولاردىڭ 10 پايىزى قىقارتىلادى. كەلەسٸ جىلى - تاعى 15 پايىز. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇيرىعى ورىندالادى.
- سۇحبات سوڭىندا ايتارىڭىز بار ما?
- مەن قاراعاندى وبلىسىنىڭ بارلىق تۇرعىنىنا العىس ايتامىن. وسىناۋ قيىن كەزەڭدە بٸز ٶزٸمٸزدٸڭ ىنتىماقتاستىعىمىزدى جەنە جاۋاپكەرشٸلٸگٸمٸزدٸ كٶرسەتتٸك. ەرٸكتٸلەر بٸزدٸڭ سەنٸمدٸ تٸرەگٸمٸزگە اينالدى. دەرٸگەرلەر مەن پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸ ٶزدەرٸنٸڭ ادالدىقتارى مەن كەسٸبي شەبەرلٸكتەرٸن تاعى بٸر رەت دەلەلدەۋگە دايىن. ٶزٸڭٸزگە جەنە جاقىندارىڭىزعا قامقور بولىڭىز.
