بٸر اپتانىڭ مۇعدارىندا ەكٸ بٸردەي قىزىق وقيعا بولدى. ەكەۋٸ دە تٸلگە بايلانىستى. جالپى, قازاقستاننىڭ ٸشكٸ ساياساتىنداعى مەسەلەنٸڭ كٶبٸ وسى تٸل تٶڭٸرەگٸندە. تٸل بولعاندا دا مەملەكەتتٸك تٸل. تەۋەلسٸزدٸگٸ مويىندالماعان رەسپۋبليكا قۇساپ, بٸزدٸڭ قازاق تٸلٸ دە مويىندالماي-اق قويدى-اۋ بٸر...
قارقارالىعا جول جٷرمەك بولىپ, بەنزين قۇيۋ بەكەتٸنە باردىم. كٸرە ساپ تٷرٸ قازاققا ۇقسايتىن قىزعا «تولتىرا قۇيىڭىز» دەدٸك. «چەگو, چەگو» دەگەن جاۋاپ كەلدٸ. «چەگوڭنان دا بٸر كيلو» دەپ جٸبەرە جازداپ, جاڭاعى ايتقانىمىزدى ورىسشا ايتىپ بەردٸك. قۇپ الدى. كاسسا ماڭىندا ٷش قىز تۇر. سوسىن اقىرىنداپ ورىسشا جورعالاتىپ, ەڭ قۇرىماعاندا ٷش ادامنىڭ بٸرٸ قازاقشا بٸلۋٸ كەرەك قوي. بولماسا, بٸرەۋٸڭٸز اۋىسىپ قازاقشا بٸلەتٸن بٸرەۋدٸ قويىڭىزدار. مەنٸڭ ەكەم ورىسشا سٶيلەي المايدى. ول كٸسٸ كەلسە جاعدايى نە بولماق? مەنٸڭ قانشاما قانداسىم بار. قىتايدان, موڭعولييادان كەلگەن. سولار كٸرسە قالاي قىزمەت ەتەسٸزدەر? وسىنى باسشىلىقتارىڭىزعا ايتىڭىزدار. قازاقشا اعىپ تۇرعان دەمەيٸن, ەڭ قۇرىماعاندا تٷسٸنەتٸن بٸرەۋ قويسىن» دەدٸم. ەشكٸممەن جانجالداسۋ ويدا جوق. سوسىن انا قىزدار ەۋەلدە ايىپتارىن مويىنداعانداي مونتانسىپ قالعان. بٸرازدان كەيٸن قوزداعان شالاداي تٷتٸندەي باستادى. قىزدى قىزدىمەن «قازاق تٸلٸن بٸلۋگە مٸندەتتٸ ەمەسپٸز» دەدٸ قاراتورىسى. مەن كەتۋگە اينالعام. كٸلت كٸدٸردٸم. اسقىنعان ەگويزممەن ھەم ناداندىقپەن ايتىلعان «مەن مٸندەتتٸ ەمەسپٸن» دەگەن سٶز كەۋدەگە كٸرش ەتە قالدى. «سوندا مەن مٸندەتتٸمٸن بە, ورىسشا سٶيلەۋگە? ەلدە قانداس باۋىرلارىم با?» دەپ ٶزٸنە قارسى ساۋال قويدىم. (راسىمەن وسى ساۋال مەنٸ قاتتى مازالايدى. ٶمٸردە ٶزٸ ەدٸلدٸك بار ما? بار بولسا ٶز جەرٸمدە تۇرىپ, ٶزگەنٸڭ تٸلٸن مەڭگەرۋگە مٸندەتتٸلٸگٸم سونىڭ قاي تارماعىنا جاتادى?) «سٸز ۇلتارازدىق تۋعىزىپ تۇرسىز» دەدٸ ساسقاننان. «بۇل قانداي ۇلتارازدىق? مەن ورىس جامان دەدٸم بە? كەرٸس جامان دەدٸم بە?» دەدٸم. ولار ونىمەن توقتاعان جوق. سٶيلەپ جاتتى, سٶيلەپ جاتتى. ەلبەتتە, قايتادان تٸلٸ شىعىپ, قازاقشا سٶيلەپ كەتكەن جوق.
وسى ۇلتارازدىق تۋرالى زاڭدى قايتا كەرەك-اۋ. قازٸر شەتەل باسپاسٶزٸ (ونىڭ ٸشٸندە رەسەي ەسٸرەسە) قازاقستانداعى ۇلتشىلدىق تۋرالى جيٸ ايتا باستادى. وسىعان «ۇلتارازدىق», «اسسامبلەيا» دەپ, ٶزگە ۇلتتى شالدىڭ بالاسىنداي (استارسىز) ەركەلەتەتٸنٸمٸز سەبەپ سەكٸلدٸ. سونىڭ فونىندا كٸشٸگٸرٸم وقيعالاردىڭ ٶزٸ بادىرايىپ كٶرٸنەدٸ. بادىرايتىپ كٶرسەتەدٸ. ەدەپتٸلٸگٸڭدٸ ەلسٸزدٸككە بالايدى. كەرەك دەسە, وسى ۇلتارازدىق جايلى باپتى تٷبەگەيلٸ قۇرتسىن. ەگەر بۇل باپ قۇرىماسا, ۇلتارازدىق وقيعاسى دا توقتامايدى. سەبەبٸ, اسسامبلەيانىڭ ٸشٸنەن كٸشٸ وتان قۇرىپ العاندار ەشقاشان قازاقىلانبايدى.
ەكٸنشٸ وقيعا Kaspi bankپەن بايلانىستى. قارقارالى جاققا ساپارلاپ كەتكەندٸكتەن نەسيەنٸڭ مەجەلٸ مەرزٸمٸ ٶتٸپ كەتٸپتٸ. مۇنداي جاعدايدا نە بولاتىنىن, كٸم حابارلاساتىنىن ەر قازاق جاقسى بٸلەدٸ. قوڭىراۋ شالدى دا, ورىسشا سٶيلەي باستادى. «مەن ورىسشا بٸلمەيمٸن» دەپ كەلتە قايىردىم. ولاردا قۇقىق بار ەكەن دە, مەن دە جوق. ولارعا «بولادى», ماعان «بولمايدى». نەگە? بۇل جولى مەن جالتارما جاۋاپپەن بولسا دا قازاقشا سٶيلەۋ قۇقىعىمدى پايدالاندىم. تەلەفوننىڭ ار جاعىنداعى داۋىس بٸردەمەلەرٸن ٷزبەي ايتۋمەن بولدى. «مەن ورىسشا بٸلمەيمٸن» دەۋدەن تاڭعام جوق. ەكٸ كەرەڭ كەرٸلدەسكەندەي بولدىق تا قالدىق. سوسىن بٸرازدان كەيٸن بارىپ, «جاقسى, سٸزگە باسقا مەنەدجەر حابارلاسادى» دەدٸ كٷرسٸنٸپ. ەلبەتتە, ورىس تٸلٸندە. قازاق تٸلٸن بٸلەتٸن قىزمەتكەرگە بٸر سەتتە بولسا سۇرانىس ارتتىردىم-اۋ دەپ جىميدىم. ال قازاقستانداعى بارلىق قانداس ٶز قۇقىعىن تالاپ ەتسە نە بولماق?
جانات جاڭقاشۇلى
