ۇلتتىق بانك تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى اقىلجان بايماعامبەتوۆ ەلدەگٸ ينفلياتسييا, ونىڭ نەگٸزگٸ قۇراۋشى بٶلٸكتەرٸ مەن بازالىق مٶلشەرلەمەنٸڭ ٶسۋ سەبەپتەرٸ تۋرالى ايتىپ بەردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
- اقىلجان مەلٸكۇلى, مەملەكەت باسشىسى ٷكٸمەتكە ۇلتتىق بانكپەن بٸرلەسٸپ ينفلياتسييانى باقىلاۋ بويىنشا شارالار كەشەنٸن ەزٸرلەۋدٸ تاپسىردى. بازالىق مٶلشەرلەمە بويىنشا بۇل شەشٸم جالپى ينفلياتسييانى تٶمەندەتۋ جٶنٸندەگٸ ساياساتتىڭ بٸر بٶلٸگٸ مە?
– ەرينە, بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ كٶتەرۋ ينفلياتسييانى ودان ەرٸ تٶمەندەتۋگە باعىتتالعان جەنە بۇل ينفلياتسيياعا قارسى جالپى ساياسات نەگٸزدەرٸنٸڭ بٸرٸ سانالادى.
2021 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا شەشٸم قابىلداعان ۋاقىتتا, بٸز ينفلياتسييا مەن ينفلياتسييالىق بولجامداردىڭ ورنىقتى فاكتورلارىنىڭ تۇراقتانۋىن قاداعالايتىنىمىزدى, سونداي-اق ەپيدەميولوگييالىق جاعدايدىڭ ٶرشۋٸنە بايلانىستى اقشا-كرەديت ساياساتىن ودان ەرٸ قاتاڭداتۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدايتىنىمىزدى اتاپ ٶتكەن ەدٸك.
ەستەرٸڭٸزگە سالا كەتەيٸك, ينفلياتسييا بويىنشا 2022 جىلعا ارنالعان نىسانالى باعدار – 4-6%, ال 2023 جىلدان باستاپ ول 4-5% دەيٸن تٶمەندەيدٸ. پرەزيدەنت ورتا مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا ينفلياتسييانى 2025 جىلى 3-4% دەيٸن تٶمەندەتۋدٸ تاپسىردى. مەجەلٸ باعداردى بٸرتٸندەپ تٶمەندەتۋدٸڭ بۇل تراەكتوريياسى 2030 جىلعا دەيٸنگٸ اقشا-كرەديت ساياساتى ستراتەگيياسىندا دا قامتىلعان.
مونەتارلىق ساياساتتىڭ ترانسميسسييالىق تەتٸگٸ ينفلياتسيياعا كەشٸگٸپ ەسەر ەتەتٸنٸن ەسكەرسەك, قاجەتتٸ نەتيجەگە قول جەتكٸزۋ ٷشٸن بٸز قازٸردەن باستاپ بارلىق تەۋەكەل ەسكەرٸلگەن قاجەتتٸ اقشا-كرەديت شارتتارىن ەزٸرلەۋٸمٸز كەرەك. وسىعان بايلانىستى ۇلتتىق بانك ينفلياتسييانى تٶمەندەتۋ جەنە ينفلياتسييالىق بولجامداردى ورنىقتىرۋ ماقساتىندا دەزينفلياتسييالىق اقشا-كرەديت ساياساتىن جٷرگٸزۋدٸ جالعاستىرا بەرەدٸ.
– 2021 جىلعى مونەتارلىق ساياساتتىڭ جٷزەگە اسىرىلۋ نەتيجەلەرٸ تۋرالى بٸلسەك دەپ ەدٸك. ٶتكەن جىلى جٷرگٸزٸلگەن ينفلياتسيياعا قارسى شارالار ينفلياتسييا ديناميكاسىنا قانشالىقتى ەسەر ەتتٸ?
– ەستەرٸڭٸزگە سالا كەتەيٸن, ٷكٸمەت ۇلتتىق بانكپەن بٸرلەسٸپ ٶتكەن جىلدىڭ قىركٷيەك ايىنان باستاپ 2021-2024 جىلدارعا ارنالعان ينفلياتسيياعا قارسى دەن قويۋ شارالارىنىڭ كەشەنٸن جٷزەگە اسىرا باستادى. بۇل بٸرٸنشٸ كەزەكتە, ينفلياتسييانىڭ مونەتارلىق ەمەس فاكتورلارىن تۇراقتاندىرۋعا باعىتتالعان بولاتىن.
سونىڭ ارقاسىندا 2021 جىلى ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ باعا ٶسٸمٸ 9,9% دەيٸن تٶمەندەتٸلدٸ جەنە بۇل جالپى باعانىڭ ٶسۋٸندە ٷلەسٸ قوماقتى بولعان ازىق-تٷلٸك ينفلياتسيياسىنىڭ تۇراقتانۋىنا (9,9%) وڭ ەسەر ەتتٸ.
ۇلتتىق بانك ٶز تاراپىنان دەزينفلياتسييالىق اقشا-كرەديت ساياساتىن جٷزەگە اسىردى. 2021 جىلعى شٸلدەدەن باستاپ بازالىق مٶلشەرلەمە ٷش رەت, جالپى العاندا 9,0%-دان 9,75%-عا دەيٸن ياعني 0,75 پ.ت.-عا كٶتەرٸلدٸ.
وسىلايشا, ٷكٸمەتتٸڭ, ۇلتتىق بانكتٸڭ جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردىڭ بٸرلەسە جۇمىلۋىمەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سەيكەس 8,5% شەگٸندەگٸ ينفلياتسييا دەڭگەيٸنە قول جەتكٸزٸلدٸ. 2021 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ينفلياتسييا 8,4% بولدى. بٸراق, بۇل ەلٸ دە بٸزدٸڭ مەجەمٸزدەن جوعارى جەنە باعانىڭ مۇنشالىقتى ٶسۋٸ بٸزدٸڭ ەكونوميكامىزعا كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزۋدە.
– ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى باعاسىنىڭ ٶسۋٸ سول بۇرىنعىشا ينفلياتسيياعا ەسەر ەتەتٸن نەگٸزگٸ ٷلەس بولىپ سانالا ما?
–يە, نەگٸزگٸ ٷلەسازىق-تٷلٸك تاۋارلارىندا. وسى رەتتە ەسكەرەتٸن جايت, ٶتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا ازىق-تٷلٸك ينفلياتسيياسىنىڭ ٶسۋ قارقىنى ايتارلىقتاي تٶمەندەپ, 2021 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 9,9% قۇرادى.
ايتا كەتكەن جٶن, ٷكٸمەت پەن ەكٸمدٸكتەر نەگٸزٸنەن ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ (ەمات) باعاسىن ۇستاپ تۇرۋعا جەنە ولاردىڭ ٸرٸ قالالارعا جەتكٸزٸلۋ تٸزبەگٸندەگٸ «وسال جەرلەردٸ» انىقتاپ, رەتتەۋگە كٷش سالدى. بۇل ازىق-تٷلٸك ينفلياتسيياسىن تۇراقتاندىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. 2020 جىلمەن سالىستىرار بولساق, ٶتكەن جىلى كٶپتەگەن ازىق-تٷلٸك باعاسىنىڭ ٶسۋ قارقىنى بەسەڭدەدٸ. كٶكٶنٸستەر مەن جەمٸستەر (جىلدىق ٶسۋ قارقىنى 10,6%, 2020 جىلى - 14,1%), ماي (17,6%, 2020 جىلى - 21,6%), قانت (15,1%, 2020 جىلى-32,8%) سيياقتى تاۋارلاردىڭ ينفلياتسيياعا ٷلەسٸ تٶمەندەدٸ. الايدا, كەيبٸر جەكەلەگەن ازىق-تٷلٸك تٷرلەرٸ ٷشٸن 2021 جىلعى داقىلدى استىق شىعىمىنىڭ ناشار بولۋىنا بايلانىستى قالىپتى باعا ٶسٸمٸ ەلٸ دە ساقتالىپ وتىر.
جالپى العاندا, ازىق-تٷلٸكتٸڭ ەلەمدٸك نارىعىندا دا وسىعان ۇقساس جاعداي ورىن الىپ وتىر – ٶتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا فاو ازىق-تٷلٸك باعالارىنىڭ يندەكسٸ بٸر ايدا 0,9%-عا بٸرتٸندەپ تٶمەندەدٸ, بٸراق جىلدىق باعانىڭ ٶسۋٸ ەلٸ دە ٶتە جوعارى – 23,1%. ياعني, يندەكس سوڭعى 10 جىلداعى ەڭ جوعارى مەندەردٸڭ بٸرٸن كٶرسەتٸپ وتىر.
– ال ينفلياتسييانىڭ ٶزگە دە نەگٸزگٸ قۇراۋشى بٶلٸكتەرٸ تۋرالى نە ايتاسىز? مەسەلەن ازىق-تٷلٸككە جاتپايتىن ينفلياتسيياعا توقتالساق?
– ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىندا ينفلياتسييا بەسەڭدەگەنٸمەن, كەرٸسٸنشە, حالىقتىڭ شەكتەۋ شارالارىنا بەيٸمدەلٸپ, تۇتىنۋشىلىق سۇرانىستىڭ بٸرتٸندەپ قالپىنا كەلۋٸ, سونداي-اق ٶنٸم ٶندٸرۋشٸلەردە شىعىننىڭ ارتۋى ٶتكەن جىلى ازىق-تٷلٸككە جاتپايتىن تاۋارلار مەن قىزمەتتەر ينفلياتسيياسىنىڭ جەدەل ٶسۋٸنە الىپ كەلدٸ.كٷللٸ ەلەمدە جالعاسىپ جاتقان جەتكٸزۋ تٸزبەگٸنٸڭ بۇزىلۋى, ساۋدا سالاسىنداعى نەگٸزگٸ سەرٸكتەس ەلدەردە دە ينفلياتسييانىڭ شارىقتاۋى – باعانىڭ ٶسۋٸنە مەيلٸنشە ەسەر ەتتٸ.
2021 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, 8,5% دەڭگەيٸندە قالىپتاسقان ازىق-تٷلٸك ەمەس ينفلياتسيياعا ەنەرگييا رەسۋرستارىنىڭ (جانار-جاعارماي, ديزەل وتىنى, سۇيىلتىلعان گاز) قىمباتتاۋى اناعۇرلىم كٶپ ٷلەس قوستى, جالپى ازىق- تٷلٸك ەمەس ينفلياتسييا 3,2 پ.ت. نەمەسە ~38% بولدى. بۇل ٶنٸمدەردٸڭ قىمباتتاۋى ەكونوميكاعا تٸكەلەي ەسەر ەتٸپ قانا قويمادى, ٶندٸرٸسٸ مەن لوگيستيكاسىندا ججم قولدانىلاتىن تاۋارلار مەن قىزمەتتەردٸڭ باعاسىن كٶتەرٸپ, سول ارقىلى قوسىمشا جاناما تٷردە ينفلياتسييالىق قىسىم تۋدىرىلدى.
سونىمەن قاتار, پاندەمييا باستالعان ۋاقىتتاعى باعالار مەن تاريفتەر ٶسٸمٸن ۇستاپ تۇرۋ دا مٷمكٸن بولماي قالدى. 2021 جىلى جەكەلەگەن كوممۋنالدىق قىزمەتتەرگە باعانىڭ ٶسۋٸ تٸركەلگەن بولاتىن, ونىڭ ٸشٸندە ەلەكترمەن جابدىقتاۋ – 9,3%-عا, گازبەن جابدىقتاۋ-5,5%-عا ٶستٸ. سۇرانىستى قايتا قالپىنا كەلتٸرۋ جەنە ججم باعاسىنىڭ قىمباتتاۋى كٶلٸك قىزمەتٸ باعاسىنىڭ ارتۋىنا ىقپال ەتتٸ. وفلاين دەسٷرلٸ وقۋ فورماتىنا قايتا ورالۋ دا ٶز كەزەگٸندە تۇرعىن ٷي جالداۋ (19,8%), بٸلٸم بەرۋ قىزمەتتەرٸنٸڭ (7,9%) قىمباتتاۋىنا سەبەپشٸ بولدى. سونداي-اق, يمپورت قۇنىنىڭ كٶتەرٸلۋٸ مەن زەينەتاقى جيناقتارىن شەشٸپ الۋدىڭ سالدارىنان قۇرىلىس ماتەريالدارى مەن جٶندەۋ جۇمىستارىنىڭ باعاسى شارىقتادى.
بازالىق ينفلياتسييا ديناميكاسىن زەردەلەۋ – تالداۋ جاساۋدىڭ نەگٸزگٸ بٶلٸگٸ بولىپ تابىلادى. ونى ەسەپتەۋدٸڭ بٸرنەشە تەسٸلٸ بار, مەسەلەن, ينفلياتسييانىڭ ەڭ قۇبىلمالى قۇراۋشىلارىن الىپ تاستاۋ ارقىلى. تۇتاستاي العاندا, بازالىق ينفلياتسييا دەگەنٸمٸز اۋىتقىمالى قۇراۋشىلاردان تازارتىلعان ينفلياتسييانىڭ جالپى ديناميكاسى, سوندىقتان ول ينفلياتسييالىق پروتسەستەردٸڭ تۇراقتى بٶلٸگٸن كٶرسەتەدٸ. مٸنە, وسىلايشا, بازالىق ينفلياتسييانىڭ تراەكتوريياسى ٶتكەن جىلى ينفلياتسييالىق پروتسەستەردٸڭ باياۋلاۋىنىڭ تۇراقسىزدىعىن جەنە ولاردىڭ نىسانالى دەلٸزدەن جوعارى قالىپتاسۋىن كٶرسەتەدٸ. مۇندا ماڭىزدىسى, ونىڭ 2021 جىلدىڭ تامىز-قاراشا ايلارىنداعى بەسەڭدەۋٸنەن كەيٸنگٸ وعان قاتىستى تٷرلٸ باعالاۋلار 2021 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا ونىڭ قايتا ٷدەگەنٸن كٶرسەتتٸ. بۇل رەتتەلمەيتٸن تاۋارلار مەن قىزمەتتەر باعاسىنىڭ ٶسۋٸ جوعارى بولۋىمەن بايلانىستى.
– وسى ينفلياتسييالىق پروتسەستەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, ينفلياتسيياعا قارسى دەن قويۋ شارالارىنىڭ قابىلدانعان كەشەنٸن قانشالىقتى تيٸمدٸ دەپ سانايسىز?
– ٷكٸمەت پەن جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار شارالار كەشەنٸن ٸسكە اسىرۋعا ٶتكەن جىلدىڭ قىركٷيەگٸندە كٸرٸستٸ. الايدا, تۇتىنۋ نارىعىنداعى قازٸرگٸ پروبلەمالار تەك قىسقا مەرزٸمدٸ عانا ەمەس, سونداي-اق, ورتا مەرزٸمدٸ شارالاردى دا قابىلداۋدى تالاپ ەتەدٸ. سوندىقتان شارالار كەشەنٸنٸڭ جٷزەگە اسىرىلۋىنىڭ تولىق نەتيجەسٸن بٸز ەلٸ كٶرە المايمىز. بۇل جۇمىستار جالعاساتىن بولادى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سەيكەس, شارالار كەشەنٸ وسى جىلدىڭ اقپان ايىنىڭ سوڭىنا دەيٸن ٶزەكتەندٸرٸلٸپ, ورتا مەرزٸمدٸ كەزەڭدە ينفلياتسييانىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن جەنە ونىڭ 2025 جىلى 3-4%دەيٸن باياۋلاۋىنا ىقپال ەتەتٸن جاڭا شارالارمەن تولىقتىرىلاتىن بولادى.
مىسال رەتٸندە ايتا كەتەيٸن, ٶتكەن جىلى ٷكٸمەت ەمات باعاسىن ۇستاپ تۇرۋعا كٷش سالدى. بۇل ازىق-تٷلٸك ينفلياتسيياسىن تۇراقتاندىرۋعا جەنە تٶمەندەتۋگە ەسەر ەتتٸ.
الايدا, ەمات قۇرامىنا 160 ازىق-تٷلٸك تاۋارىنان 19 پوزيتسييا نەمەسە ينفلياتسييا ەسەبٸندە ەسكەرٸلەتٸن تۇتىنۋ قورجىنى سالماعىنىڭ 11% عانا ەنەدٸ. ينفلياتسييانىڭ قالىپتاسۋىندا ازىق-تٷلٸك ٷلەسٸنٸڭ قوماقتى ەكەنٸن ەسكەرەر بولساق, ەمات تٸزٸمٸنە ەنبەگەن ٶزگە دە ازىق-تٷلٸك تٷرلەرٸنە نازار اۋدارۋىمىز قاجەت.
جالپى, ينفلياتسيياعا قارسى شارالار نارىقتىق قاعيداتتارعا نەگٸزدەلۋٸ كەرەك جەنە مۇندا قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ارتتىرۋعا, باسى ارتىق دەلدالدىق پەن مەملەكەتتٸڭ نارىقتىق پروتسەستەرگە ارالاسۋىن قىسقارتۋعا بايلانىستى قۇرىلىمدىق ٶزگەرٸستەر بولۋى كەرەك. بۇل شارالار ينفلياتسييا مەن بولجامداردى 2025 جىلدان باستاپ 3-4% ورتامەرزٸمدٸ ماقساتتى دەلٸزگە تٶمەندەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرە وتىرىپ, ۇلتتىق بانكتٸڭ ماكروەكونوميكالىق جەنە ونىڭ ٸشٸندە اقشا-كرەديت ساياساتىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرادى.
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ جىل باسىندا بەرگەن تاپسىرمالارىنىڭ ٸسكە اسىرىلۋىن ەسكەرە وتىرىپ, 2022 جىلعا ارنالعان ينفلياتسييا بويىنشا سٸزدٸڭ بەرەر باعاڭىز قانداي?
– ٶتكەن جىلدىڭ جوعارى بازاسى اياسىندا ينفلياتسييانىڭ بەسەڭدەۋٸ كٷتٸلەدٸ. 2022 جىلى بەسەڭدەۋدٸڭ نەگٸزگٸ درايۆەرلەرٸ رەتٸندە ينفلياتسيياعا قارسى دەن قويۋدىڭ جاڭارتىلعان شارالارى, ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ باعاسىن مەملەكەتتٸك رەتتەۋ, سونداي-اق رەتتەلەتٸن كوممۋنالدىق قىزمەتتەر مەن ججم باعاسىن وسى جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىندا ٶسٸرۋگە موراتوريي ەنگٸزۋ شارالارىن اتاۋعا بولادى.
سونداي-اق, ينفلياتسييانىڭ بەسەڭدەۋٸنە ٶتكەن جىلدىڭ جوعارى بازاسىنىڭ ستاتيستيكالىق نەتيجەسٸ ىقپال ەتەدٸ, بىلتىر كٶپتەگەن ازىق-تٷلٸك, ججم, جەنە جەكەلەگەن قىزمەت باعالارىنىڭ ٶسۋٸ ورىن العان بولاتىن.
ۇلتتىق بانكتٸڭ ٷكٸمەتپەن بٸرلەسكەن شارالار نەتيجەسٸ ەسكەرٸلگەن وسى جىلدىڭ قاڭتارىنداعى جاڭارتىلعان باعالاۋلارىنا سەيكەس, 2021 جىلدىڭ جوعارى بازاسىنان ينفلياتسييالىق پروتسەستەردٸڭ ودان ەرٸ باياۋلاۋى كٷتٸلەدٸ. وسى جىلدىڭ سوڭىنا قاراي ينفلياتسييا 6-6,5% دەيٸن باياۋلايدى.
ەرينە, بٸز ينفلياتسييانىڭ مەجەلٸ دەلٸزٸنە قول جەتكٸزۋگە تىرىسامىز, قازٸرگٸ ۋاقىتتا بۇل دەڭگەي – دەلٸزدٸڭ 4-6% جوعارعى شەگٸ بولىپ تابىلادى. مٸنە, سوندىقتان, بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ 50 ب.پ.-عا كٶتەرۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداندى.
– بازالىق مٶلشەرلەمە جٶنٸندەگٸ شەشٸمنٸڭ تەڭگەلٸك اكتيۆتەردٸڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىراتىنى تٷسٸنٸكتٸ. ۇلتتىق بانك وسى باعىتتا ەرٸ قاراي نە ٸستەۋگە نيەتتٸ جەنە بۇل دوللارلانۋعا قالاي ەسەر ەتەدٸ?
– ۇلتتىق بانك تەڭگەلٸك قۇرالداردىڭ تارتىمدىلىعىنا بٸرٸنشٸ كەزەكتە بازالىق مٶلشەرلەمەنٸڭ ٶزگەرۋٸ ارقىلى ەسەر ەتەدٸ.
بيىلعى قاڭتارداعى قايعىلى وقيعالارعا بايلانىستى قازاقستاننىڭ دەپوزيتتەرگە كەپٸلدٸك بەرۋ قورى (قدكبق) جيناق دەپوزيتتەرٸ بويىنشا شەكتٸ مٶلشەرلەمەلەردٸ ولاردىڭ مەرزٸمٸنە قاراي 1-2 پ.ت.-كە ارتتىردى. وسىلايشا, 11 قاڭتاردان باستاپ 3 جەنە 6 اي ساقتاۋ مەرزٸمٸ بار جيناق دەپوزيتتەرٸ بويىنشا مٶلشەرلەمەلەر تولىقتىرۋمەن 12,8% جەنە تولىقتىرۋسىز 13,3% دەيٸن كٶتەرٸلدٸ. 12 اي جيناق مەرزٸمٸ بار دەپوزيتتەر بويىنشا دا تيٸسٸنشە 13,7% جەنە 14,9% دەيٸن ٶسٸم بولادى.
بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ ارتتىرۋ جٶنٸندەگٸ شەشٸم قدكبق-نىڭ شەكتٸ مٶلشەرلەمەلەرٸنە دە ىقپال ەتەدٸ, مەرزٸمسٸز دەپوزيتتەردٸڭ مٶلشەرلەمەسٸ ارتادى, بۇل – حالىق دەپوزيتەتتەرٸنٸڭ قوماقتى بٶلٸگٸن قۇرايدى.
بۇدان باسقا, 2021 جىلدىڭ جەلتوقسان ايى سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى تەڭگەدەگٸ جيناق سالىمدارى بويىنشا كەپٸلدٸك ٶتەمنٸڭ ەڭ جوعارى مٶلشەرٸن 15 ملن تەڭگەدەن 20 ملن تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايتۋ قاراستىرىلعان زاڭعا قول قويدى. قابىلدانىپ جاتقان شارالار تەڭگەلٸك سالىمداردىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا جەنە دوللارلاندىرۋدى 2016 جىلعى قاڭتارداعى جاعداي بويىنشا قالىپتاسقان 70% 2021 جىلدىڭ قاراشا ايىنا قاراي 37,2% دەيٸن تٶمەندەتۋگە ىقپال ەتەدٸ.
دوللارسىزدانۋدىڭ نەگٸزگٸ فاكتورى ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىق بولىپ تابىلاتىنىن ەلەمدٸك تەجٸريبە دەلەلدەپ بەردٸ. شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى اكتيۆتەردٸڭ ارتىقشىلىعىن تٶمەندەتۋ جەنە ولاردىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاعا اۋىسۋى ٷشٸن ينفلياتسييانىڭ تٶمەن دەڭگەيٸن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى بولىپ تابىلادى, بۇل حالىق پەن بيزنەستٸ قاراجاتىن ۇلتتىق ۆاليۋتادا ساقتاۋعا ىنتالاندىرادى. وسىعان بايلانىستى ۇلتتىق بانك ٷكٸمەتپەن بٸرلەسٸپ ينفلياتسييانى ودان ەرٸ تۇراقتاندىرۋ جٶنٸندە بٸرلەسكەن شارالار قابىلدايتىن بولادى.
– ۇلتتىق بانكتٸڭ ينفلياتسييانى تٶمەندەتۋ جٶنٸندەگٸ الداعى جوسپارلارى قانداي, كەلەسٸ شەشٸمدەردٸ قابىلداۋ ٷشٸن نە ماڭىزدى?
– قازٸر ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ بۇرىنعىدان دا ماڭىزدى. ٶز تاراپىنان ۇلتتىق بانك ينفلياتسييالىق تارگەتتەۋ قاعيداتتارىن ۇستانۋدى جەنە دەزينفلياتسييالىق ساياسات جٷرگٸزۋدٸ جالعاستىرادى.
شەشٸم قابىلداۋ كەزٸندە بٸز تەۋەكەلدەر بالانسىنا قارايمىز. ٶتكەن جىلدىڭ سوڭىنا قاراي ينفلياتسييانىڭ باياۋلاۋىنىڭ تۇراقسىزدىعى جەنە ازىق-تٷلٸك ەمەس ينفلياتسييانىڭ جەدەلدەۋٸ, ونىمەن بٸرگە جوعارى ينفلياتسييالىق بولجامدار – ۇلتتىق بانكتٸڭ مٶلشەرلەمەنٸ كٶتەرۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداۋىنا سەبەپشٸ بولدى. قازٸر ٷكٸمەت ەزٸرلەپ جاتقان ينفلياتسييانى باقىلاۋ جٶنٸندەگٸ شارالار كەشەنٸ تيٸمدٸ بولادى دەپ كٷتەمٸز.
بۇدان كەيٸنگٸ شەشٸمدەر سىرتقى سەكتور تەۋەكەلدەرٸن جٷزەگە اسىرۋدى, ەپيدەميولوگييالىق احۋالدىڭ ٶرشۋٸن جەنە ينفلياتسييانى تٶمەندەتۋگە ورنىقتى ترەند قالىپتاستىرۋدى ەسكەرە وتىرىپ قابىلداناتىن بولادى.
شەشٸم قابىلداۋداعى تالداۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورى – ٷكٸمەتتٸڭ ينفلياتسيياعا قارسى ساياساتى شارالارىنىڭ نەتيجەلەرٸ بولماق.
ٷكٸمەت پەن ۇلتتىق بانكتٸڭ ٷيلەستٸرٸلگەن شارالارىن سەتتٸ ٸسكە اسىرۋ مەملەكەت باسشىسى قويعان ماقساتقا قول جەتكٸزۋ ماقساتىندا 2025 جىلى ينفلياتسييانى 3-4%دەلٸزٸندە تٶمەندەتۋگە جەنە تۇراقتاندىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
