جٷيەلٸ تٷردە وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ جەنە وسىنداي جاعدايعا تٷسكەن ازاماتتارعا كٶمەك كٶرسەتۋدٸ قاراستىراتىن جوبا ەلٸمٸزدٸڭ تاعى دا بەس ٶڭٸرٸندە ٸسكە قوسىلاتىن بولدى. وسىعان دەيٸن پيلوت تٷرٸندە ٸسكە اسىرىلعان جوبا ٶز تيٸمدٸلٸگٸن كٶرسەتكەن.
جوبانىڭ تيٸمدٸلٸگٸ جايىندا قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى ەيەلدەر ٸستەرٸ جەنە وتباسىلىق-دەموگرافييالىق ساياسات جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق كوميسسييانىڭ تٶرايىمى لەززات رامازانوۆا «زورلىق-زومبىلىقسىز ازاماتتىق قوعام» تاقىرىبىندا ٶتكەن IX ازاماتتىق فورۋمىندا مەلٸمدەدٸ.
ۇلتتىق كوميسسييا تٶرايىمى بۇل ٸس-شارانىڭ 25 قاراشادا اتاپ ٶتٸلەتٸن – زورلىق-زومبىلىقتى جويۋ جولىنداعى كٷرەستٸڭ حالىقارالىق كٷنٸ مەن بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ باستاماسىمەن ۇيىمداستىرىلاتىن «زورلىق-زومبىلىقسىز 16 كٷن» كامپانيياسىمەن تۇسپا-تۇس ٶتۋٸنٸڭ ٶزٸ مەسەلەنٸڭ ٶزەكتٸلٸگٸن كٶرسەتەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«قوعامداعى زورلىق-زومبىلىق دەڭگەيٸنە ەسەر ەتەتٸن بٸرنەشە فاكتور بار. بۇل ەڭ الدىمەن, ەلەۋمەتتٸك جەنە ەڭبەك تۇراقسىزدىعى, ٶمٸردە ٶز باعىتىن جوعالتۋ, وتباسىلىق قۇندىلىقتاردىڭ تٶمەندەۋٸ. سونداي-اق وسى مەسەلەدە مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ٶزارا ەرەكەتٸنٸڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸ, وتباسى ينستيتۋتىنىڭ ەلسٸرەۋٸ, ماسكٷنەمدٸك, ناشاقورلىق جەنە تاعى دا باسقا پروبلەمالار مەسەلەگە بٸردەن-بٸر سەبەپ. مۇنىڭ بارلىعىن جٷيەلٸ ەرٸ كەشەندٸ تٷردە شەشپەيٸنشە, وتباسىنداعى زورلىق-زومبىلىق پروبلەماسى شەشٸمٸن تاپپايدى», - دەدٸ لەززات رامازانوۆا.
سپيكەر اتاپ ٶتكەندەي, ەيەلدەر مەن بالالارعا قاتىستى كەز كەلگەن قىلمىستىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ ەلدە كٷشەيتٸلگەن. دەسە دە, قاتاڭ امالدار مەن جازالاۋ شارالارى مەسەلەنٸ تٷبەگەيلٸ جويا المايدى.
«بٸر قاراعاندا, زورلىق-زومبىلىقپەن كٷرەسۋگە قاجەتتٸ بارلىق شارا بار. 2009 جىلى «تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. ۋەكٸلەتتٸ ورگاندار انىقتالىپ, قاجەتتٸ تەتٸكتەر بەكٸتٸلگەن. الايدا, وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق جايتتارىنىڭ سانى ارتپاسا, كەمٸمەي وتىر. ەسٸرەسە, پاندەميياعا بايلانىستى وقشاۋلانۋ كەزٸندە مۇنداي جاعدايلار كٶبەيگەن»,- دەدٸ ۇلتتىق كوميسسييا تٶرايىمى.
لەززات رامازانوۆا اتاپ ٶتكەندەي, زورلىق-زومبىلىق تۋرالى جايتتارعا بٸرٸنشٸ بولىپ ازاماتتىق سەكتور ەمەس, ۋەكٸلەتتٸ مەملەكەتتٸك وراندار دەر كەزٸندە ەرەكەت جاساۋى كەرەك.
«زورلىق-زومبىلىق جايتتارى تۋرالى جەبٸر كٶرگەن ازاماتتار قوعام بەلسەندٸلەرٸنە حابارلاسىپ, ول جايىندا قوعام بەلسەندٸلەرٸنەن ەستٸپ جاتامىز. الايدا, مۇنداي جاعدايلارعا ورتالىق ۋەكٸلەتتٸ ورگاندار مەن جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار بٸرٸنشٸ كەزەكتە ەرەكەت جاساۋى كەرەك. زاڭنامالىق دەڭگەيدە تيٸستٸ فۋنكتسييالارى بەكٸتٸلگەن, بٸلٸم مينيسترلٸگٸ جانىنداعى بالالار قۇقىعىن قورعاۋ جٶنٸندەگٸ كوميتەتتٸڭ, اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ وتباسى جەنە جاستار ٸستەرٸ جٶنٸندەگٸ كوميتەتٸنٸڭ ايتقانىن نەگە ەستٸمەيمٸز? ٷكٸمەتتٸك ەمەس سەكتور, مينيسترلٸك پەن ەكٸمدٸكتەر بٸرلەسٸپ جۇمىس جاساۋى تيٸس», - دەپ اتاپ ٶتتٸ لەززات رامازانوۆا.
2017 جىلى ەيەلدەر ٸستەرٸ جەنە وتباسىلىق-دەموگرافييالىق ساياسات جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق كوميسسييا, مەملەكەتتٸك جەنە حالىقارالىق ينستيتۋتتارمەن بٸرلەسٸپ «وتباسىنداعى زورلىق-زومبىلىقسىز قازاقستان» جوباسىن ۇسىنعان بولاتىن. بۇل جوبا پيلوتتىق تٷردە ەلدٸڭ وڭتٷستٸك ٶڭٸرلەرٸندە ٸسكە اسىرىلعان.
نەتيجەسٸندە توعىز مىڭنان اسا ازاماتقا قۇقىقتىق جەنە ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەردٸ شەشۋدە كٶمەك ۇسىنىلعان. جوبا اياسىندا وتباسى, بالالار مەن جاستار ٸسٸ جٶنٸندەگٸ باسقارمالار قۇرىلعان. قيىن جاعدايعا تٷسكەن وتباسىلار مەن زورلىق-زومبىلىق تەلكەگٸن تارتقاندارعا تەگٸن قىزمەت كٶرسەتەتٸن ەلەۋمەتتٸك-پيحولوگييالىق قىزمەتتەر اشىلعان. ەلەۋمەتتٸك تٷيٸتكٸلدەردٸڭ الدىن الۋ باعىتىندا ٸس-شارالار ٶتكٸزٸلگەن.
ونىمەن قوسا, شىمكەنت قالاسىندا مەديتسينالىق-پسيحولوگييالىق ورتالىق قۇرىلعان. بۇل ورتالىقتا ۇرىپ-سوعىپ وتباسىنىڭ بەرەكەسٸن قاشىرعان جەنە ٸشٸمٸدٸككە تەۋەلدٸ ادامداردى پسيحولوگييالىق ەدٸسپەن تٷزەيتٸن ارنايى باعدارلاما ٸسكە قوسىلعان.
لەززات رامازانوۆانىڭ ايتۋىنشا, جوبا ٶز تيٸمدٸلٸگٸن كٶرسەتكەن, سوندىقتان قازٸر بۇل جوبا قوعامعا اسا قاجەت. قازاقستاننىڭ 2030 جىلعا دەيٸنگٸ وتباسىلىق جەنە گەندەرلٸك ساياساتىنىڭ تۇجىرىمداماسىندا كٶزدەلگەن ٸس-شارالاردىڭ ەكٸنشٸ كەزەڭٸنە ساي, جوبانى ەلٸمٸزدٸڭ بەس ٶڭٸرٸندە ەنگٸزۋ قاراستىرىلعان. اتاپ ايتساق, نۇر-سۇلتان جەنە شىمكەنت قالالارى, سونداي-اق الماتى وبلىسى, ماڭعىستاۋ جەنە شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا.
«جوبانى ٸسكە اسىرۋ جۇمىسى جالعاسا بەرمەك. بۇل رەتتە ازاماتتىق قوعام, ٷكٸمەتتٸك ەمەس سەكتوردىڭ تاراپىنان قولداۋ بولاتىنىنا سەنٸمدٸمٸز. تەك بٸرلەسكەن ٸس ارقىلى عانا زورلىق-زومبىلىقتى توقتاتىپ, وتباسىنىڭ بٸرلٸگٸ مەن بەرەكەسٸن ساقتاپ قالا الامىز»,- دەپ سٶزٸن تٷيٸندەدٸ ۇلتتىق كوميسسييا تٶرايىمى.
