قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى ەيەلدەر ٸستەرٸ جەنە وتباسىلىق-دەموگرافييالىق ساياسات جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق كوميسسييانىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى ٸس-قيمىل تۋرالى زاڭدى تالقىلاندى. ونلاين رەجيمدەگٸ ٸس-شاراعا دەپۋتاتتار, ازاماتتىق بەلسەندٸلەر, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ٶكٸلدەرٸ جەنە ساراپشىلار قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
«بٸز زاڭ جوباسىنىڭ اينالاسىندا كٶپتەگەن پٸكٸرتالاستار مەن ادامداردى اداستىراتىن جالعان اقپاراتتى كٶرٸپ جٷرمٸز. بۇل زاڭ جوباسىنىڭ باستى ماقساتى – زورلىق-زومبىلىقتى جويۋ جەنە الدىن الۋ. جاڭا زاڭ جوباسى بٸرٸنشٸ كەزەكتە قۇقىقتىق سەنٸمدٸلٸك قاعيداتىنا سەيكەس كەلۋٸ جەنە تٷرلٸ پٸكٸرلەر تۋدىرماۋى تيٸس», - دەدٸ جيىندى اشقان ۇلتتىق كوميسسييا تٶرايىمى لاززات رامازانوۆا.
جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشٸسٸ, قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى ايگٷل نۇركينا بٷگٸندە زاڭ جوباسىمەن 50-دەن استام ادام جۇمىس ٸستەپ جاتقانىن, ونىڭ ٸشٸندە دەپۋتاتتار, عالىمدار, زاڭگەرلەر جەنە ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىم ٶكٸلدەرٸ بار ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, جاڭا زاڭ جوباسىندا زارداپ شەككەندەرگە كٶمەك كٶرسەتۋ بويىنشا كەشەندٸ تەسٸلگە, زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋعا, ازاماتتاردى قولداۋ مٷمكٸندٸگٸنە, بٸلٸم بەرۋ جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋ ورگاندارىنىڭ ۋاقتىلى ەرەكەت ەتۋٸنە باسا نازار اۋدارىلادى. سونىمەن بٸرگە «جىنىستىق ەركٸندٸك» تەرمينٸ تۋرالى پٸكٸرتالاستار تۋىنداعان.
«شىن مەنٸندە, بۇل قازٸردٸڭ ٶزٸندە قالىپتاسقان تەرمين, ول وتاندىق زاڭ قۇجاتتارىندا, قىلمىستىق قۇقىق تەوريياسىندا قولدانىلادى. بٸراق بۇل تەرمين داۋ تۋدىراتىنىن تٷسٸنٸپ, جۇمىس توبى ونى زاڭ جوباسىنان الىپ تاستادى. سونداي-اق, تۇجىرىمدامالىق اپپاراتقا تٷزەتۋلەر ەنگٸزٸلدٸ, قورعاۋ نۇسقاماسىنا قاتىستى نورمالار پىسىقتالدى. ونىڭ كٶشٸرمەسٸ اگرەسسورعا تاپسىرىلعان سەتتەن باستاپ 24 ساعات ٸشٸندە پروكۋرورعا جٸبەرٸلەدٸ. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ اگرەسسوردىڭ مٸنەز-قۇلقىن رەتتەيتٸن مەديتسينالىق-پسيحولوگييالىق كٶمەك باعدارلاماسىن ەزٸرلەۋدە. مۇنداي باعدارلامانىڭ ٶتۋٸن سوت بەلگٸلەيدٸ», - دەدٸ ايگٷل نۇركينا.
سونداي-اق, ول ۇرىپ-سوعۋ جەنە دەنساۋلىققا جەڭٸل زييان كەلتٸرۋ قىلمىستىق كودەكسكە اۋىستىرىلمايتىنىن حابارلادى. دەپۋتات يرينا سميرنوۆانىڭ ايتۋىنشا, وسى جىلدىڭ 8 ايىندا وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق سالاسىندا 132 مىڭ قۇقىق بۇزۋشىلىق جاسالعان, بٸراق سوتقا تەك بٸرنەشە ادام عانا جەتكەن. سوڭعى ٷش جىلدا وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق فاكتٸلەرٸ 2,5 ەسە ٶستٸ. سوندىقتان جاڭا زاڭ جوباسىن قابىلداۋ ٶزەكتٸ بولىپ تابىلادى.
«نە مولچي» قورىنىڭ جەتەكشٸسٸ دينا سمايلوۆا دەنساۋلىققا جەڭٸل زيياندى كريميناليزاتسييالاۋ قاجەتتٸلٸگٸ تۋرالى ايتتى.
«مىسالى, ەيەلدٸ پىشاقپەن كەستٸ, بۇل ٸس جٷزٸندە ادامعا شابۋىل. سوت مۇنى دەنساۋلىققا جەڭٸل زييان دەپ تانىدى جەنە اگرەسسوردى 2 كٷنگە قامادى. بۇل جازا ٸس-ەرەكەتكە قانشالىقتى سەيكەس كەلەدٸ?! سوندىقتان بٸز, قوعام ٶكٸلدەرٸ, وسى مەسەلەلەردٸ كٶتەرٸپ, نورمالاردى قاتاڭداتۋ تۋرالى ۇسىنىس ايتاتىن بولامىز, مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن ٶزارا ٸس-قيمىل جاساۋعا قول جەتكٸزەمٸز», - دەپ اتاپ ٶتتٸ دينا سمايلوۆا.
Nur Otan جانىنداعى ەيەلدەردٸڭ, وتباسى جەنە بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ رەسپۋبليكالىق كەڭەستٸڭ تٶرايىمى دينارا زاكيەۆا ٶڭٸرلەردە جٷرگٸزٸلگەن مونيتورينگ تۋرالى حابارلادى.
«كەڭەستٸڭ جۇمىس توبى 220 ەلدٸ مەكەندٸ ارالاپ شىقتى. بارلىق ٶڭٸرلەردە وتباسىمەن جۇمىس ٸستەۋدٸڭ ٷيلەسٸمدٸ كەشەندٸ تەتٸگٸ جوق. بۇل فۋنكتسييالار بٸرنەشە باسقارمالارعا بٶلٸنگەن جەنە نەتيجەنٸ سۇرايتىن ناقتى ورگان جوق. سوندىقتان جاڭا زاڭدا اۋىل, اۋدان جەنە وبلىس دەڭگەيٸندەگٸ جاۋاپتى ورگان قۇرۋ كٶزدەلگەن. سونىمەن قاتار وتباسىن قولداۋ ورتالىقتارى اشىلاتىن بولادى. پارتييا جانىنان بالالارعا, وتباسىلارعا جەنە ەيەلدەرگە كٶمەك كٶرسەتۋ ٷشٸن «111» جەدەل جەلٸسٸ ٶز جۇمىسىن باستادى. بٸر جارىم اي ٸشٸندە نٶمٸرگە 1000-نان استام قوڭىراۋ تٷستٸ, ونىڭ ٸشٸندە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق فاكتٸلەرٸ دە بار», - دەيدٸ دينارا زاكيەۆا.
قازاقستان ەيەلدەر كٷشتەرٸ اليانسى تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەزيزا شۋجەەۆا جاڭا زاڭ جوباسىندا تەك الدىن الۋ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار بۇرىن وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق بەلگٸلەرٸنٸڭ كٶرٸنٸسٸ, سونداي-اق زورلىق-زومبىلىققا «نٶلدٸك تٶزٸمدٸلٸك» قاعيداتى سالىنعانىنا نازار اۋداردى. ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل ەلۆيرا ەزٸموۆا وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق – زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ جەنە وعان دەن قويۋ جٶنٸندەگٸ زاڭنامالىق نورمالار بٷگٸندە تەك ەۋروپالىق ەلدەردە عانا ەمەس, سونداي-اق كٶپتەگەن شىعىس ەلدەرٸندە – باە, مالايزييا, سينگاپۋر جەنە باسقالارىندا دا قولدانىلادى دەپ اتاپ ٶتتٸ.
قۇقىق قورعاۋشى حاليدا ەجٸعۇلوۆا زورلىق-زومبىلىققا قارسى ٸس-قيمىل تۋرالى زاڭناما 2009 جىلدان بەرٸ قولدانىلىپ كەلە جاتقانىن ايتتى جەنە جاڭا زاڭ جوباسىنا قولدانىستاعى زاڭنامادان بٷگٸندە سىنعا الىنعان كٶپتەگەن نورمالار ەنگٸزٸلدٸ. قۇجات 2020 جىلدىڭ ناۋرىزىنان باستاپ قول جەتٸمدٸ جەنە مٷددەلٸ تاراپتار ٶزدەرٸنٸڭ ۇسىنىستارى مەن الاڭداۋشىلىقتارىن پارلامەنت دەپۋتاتتارىنا جٸبەرۋگە جەتكٸلٸكتٸ ۋاقىت بولعانىن اتاپ ٶتتٸ.
لاززات رامازانوۆا, ٶز كەزەگٸندە, قوعام ٶكٸلدەرٸنٸڭ زاڭ جوباسىن بەلسەندٸ تالقىلاۋى بارلىق تاراپتار ٷشٸن قاجەتتٸ نەتيجەگە قول جەتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«ازاماتتىق بەلسەندٸلەر باسىنان باستاپ وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى ٸس-قيمىل تۋرالى زاڭدى ەزٸرلەۋگە تارتىلدى. ساراپشىلار, قوعامدىق ۇيىمدار, ەل ٶڭٸرلەرٸندەگٸ داعدارىس ورتالىقتارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى. بٷگٸن پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ جۇمىس توبى اياسىندا تالقىلاۋ جالعاسۋدا. بارلىق سىندارلى ۇسىنىستار نازارعا الىنادى. وتباسىنىڭ اماندىعى مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸ, وتباسى نەگٸزدەرٸنٸڭ مىزعىماستىعى – بٸزدٸڭ قوعامنىڭ باستى قۇندىلىعى», - دەپ تٷيٸندەدٸ قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى ەيەلدەر ٸستەرٸ جەنە وتباسىلىق-دەموگرافييالىق ساياسات جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق كوميسسييانىڭ تٶرايىمى لاززات رامازانوۆا.
