فوتو: اقوردا
قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورى قۇرىلتايشى مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ وتىرىسىن ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
اقوردادا قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تٶراعالىعىمەن حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورى قۇرىلتايشى مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ وتىرىسى ٶتتٸ.
مەملەكەت باسشىسى قىرعىزستان, تەجٸكستان, تٷرٸكمەنستان جەنە ٶزبەكستان كٶشباسشىلارىنا سامميتكە قاتىسقانى ٷشٸن ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ.
– بٷگٸنگٸ كەزدەسۋ ٶڭٸردٸ ورنىقتى دامىتۋ قاعيداتتارىنا, پراگماتيكالىق جەنە ٶزارا كەلٸسٸلگەن ەكولوگييالىق كٷن تەرتٸبٸن ٸلگەرٸلەتۋگە بەيٸل ەكەنٸمٸزدٸ راستايدى. وسى جيىندا قوردىڭ دامۋ پەرسپەكتيۆاسىن تالقىلاپ, ارال تەڭٸزٸ باسسەينٸنٸڭ ەكوجٷيەسٸن ساقتاۋدى كٶزدەيتٸن ورتاق شەشٸمدەردٸ ايقىندايمىز. بۇل كەڭ اۋقىمداعى حالىقارالىق مەسەلە بولعاندىقتان, بٸزدٸڭ جۇمىسىمىزعا كٶپتەگەن مەملەكەتتەر, حالىقارالىق ۇيىمدار نازار اۋدارىپ وتىر. ارالدى قۇتقارۋ مەسەلەسٸ كٶپ جىلدار بويى ايماقتا دا, ەلەمدە دە ايتىلىپ كەلەدٸ. ٶڭٸردٸڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ جەنە ٶركەندەتۋ – ورتاق ەرٸ قول جەتكٸزۋگە بولاتىن مٸندەت. اتالعان باسقوسۋ ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا تىڭ سەرپٸن بەرٸپ, ايماق مەملەكەتتەرٸنە پايداسىن تيگٸزەدٸ دەپ ٷمٸتتەنەمٸن, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورى ورتالىق ازيياداعى سۋ شارۋاشىلىعى مەن ەكولوگييالىق مەسەلەلەردٸڭ شەشٸمٸن تابۋ ٷشٸن ٶڭٸردەگٸ مەملەكەتتەردٸڭ كٷش-جٸگەرٸن ورتاق ارناعا ۇيىستىراتىن بٸردەن-بٸر ينستيتۋتسيونالدىق پلاتفورما ەكەنٸنە توقتالدى.
– قور ارال تەڭٸزٸن قۇتقارۋعا باعىتتالعان حالىقارالىق قولداۋ شارالارىن شوعىرلاندىرىپ, بٸرلەسكەن باستامالاردى ٸسكە اسىرۋدا ايتارلىقتاي رٶل اتقارادى. قازاقستان قورعا تٶراعالىق ەتۋ بارىسىندا بارلىق قۇرىلتايشى مەملەكەتتەردٸڭ قاتىسۋىمەن كٶپتەگەن ٶزەكتٸ مٸندەتتەردٸڭ شەشٸمٸن تابۋعا دەيەكتٸ تٷردە ىقپال ەتتٸ. مىسالى, سۋ-ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق نىعايىپ, جوبالاردى قارجىلاندىرۋ تەتٸكتەرٸ كەڭەيٸپ كەلەدٸ. قوردىڭ اتقارۋشى كوميتەتٸنٸڭ ٷيلەستٸرۋ قىزمەتٸن ارتتىرۋ جٶنٸندە شارالار قابىلداندى. حالىقارالىق ەرٸپتەستەرمەن, سونىڭ ٸشٸندە بۇۇ قۇرىلىمدارىمەن, قارجى ينستيتۋتتارىمەن جەنە دونورلارمەن ىقپالداستىق كٷشەيۋدە. حالىقارالىق تابيعاتتى قورعاۋ باستامالارى اياسىنداعى جۇمىس جانداندى. قوردىڭ اتقارۋشى كوميتەتٸ بٸرقاتار ماڭىزدى جيىنعا, اتاپ ايتقاندا, ريياد قالاسىندا ٶتكەن One Water سامميتٸنە, نايروبيدە ۇيىمداستىرىلعان بۇۇ-نىڭ قورشاعان ورتا جٶنٸندەگٸ 7-شٸ اسسامبلەياسىنا, سونداي-اق باكۋدەگٸ سور-29 جەنە بەلەندەگٸ سور-30 كونفەرەنتسييالارىنا قاتىستى. ارال تەڭٸزٸ باسسەينٸندەگٸ ەلدەرگە كٶمەك كٶرسەتۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-قيمىل باعدارلاماسىنا جەنە ورتالىق ازييانىڭ تۇراقتى دامۋى ٷشٸن قورشاعان ورتانى قورعاۋ جٶنٸندەگٸ ٶڭٸرلٸك باعدارلاماسىنا جٸتٸ نازار اۋدارىلىپ وتىر. سونىمەن قاتار حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ قاتىسۋىمەن 30-دان اسا ٶڭٸرلٸك جوبا جٷزەگە اسىرىلۋدا. اتالعان باعدارلامالار مەن باستامالاردى قارجىلاندىرۋدىڭ جالپى كٶلەمٸ ەكٸ ميلليارد دوللاردان اسادى. قازاقستاننىڭ دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىمەن سەرٸكتەسە وتىرىپ ەزٸرلەگەن 2026-2029 جىلدارعا ارنالعان ٶڭٸرلٸك جول كارتاسى ارال ماڭى تۇرعىندارىنىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋعا جەنە ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋعا ٷلەس قوسادى, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
فوتو: اقوردا
قاسىم-جومارت توقاەۆ سولتٷستٸك ارالدىڭ ەكوجٷيەسٸن قالپىنا كەلتٸرۋ بويىنشا بٸرلەسكەن كٷش-جٸگەردٸڭ ارقاسىندا وڭ نەتيجەگە قول جەتكٸزٸلگەنٸنە مەن بەردٸ.
– تەڭٸزدەگٸ سۋ كٶلەمٸنٸڭ 18,9-دان 23,5 تەكشە شاقىرىمعا دەيٸن ۇلعايۋى ارال ماڭىنداعى بالىق شارۋاشىلىعىنا, جالپى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق احۋالعا جاعىمدى ەسەر ەتتٸ. «ارال» گەوپاركٸ قۇرىلدى. بۇل – اۋماقتىڭ ورنىقتى دامۋ ٷلگٸسٸ بولا الاتىن بٸرەگەي تابيعي ەرٸ عىلىمي نىسان. جوبانىڭ باستى ماقساتى – ارال تەڭٸزٸنٸڭ تابيعي-ەكولوگييالىق جەنە تاريحي مۇراسىن ساقتاۋ. قازٸرگٸ ۋاقىتتا ونى يۋنەسكو گەوپاركتەرٸ جاھاندىق جەلٸسٸنٸڭ نىساندارى قاتارىنا قوسۋ بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. وسىلايشا, قازاقستاننىڭ تٶراعالىعى قوردىڭ تيٸمدٸلٸگٸن كٶتەرۋگە باعىتتالدى. قولداۋ كٶرسەتٸپ, بٸرلەسە ەرەكەت ەتكەن بارلىق قۇرىلتايشى مەملەكەتتەرگە شىنايى العىسىمدى ايتامىن. جۇمىلا جۇمىس ٸستەپ, ماقسات پەن ناقتى ٸستٸ ساباقتاستىرا وتىرىپ, حالىقتارىمىزدىڭ تۇراقتى بولاشاعىن قامتاماسىز ەتۋدە بۇدان دا زور تابىستارعا قول جەتكٸزە الاتىنىمىزعا سەنٸمدٸمٸن, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بٷگٸنگٸ جەتٸستٸكتەرگە قاراماستان, ەكولوگييالىق قاتەرلەردٸڭ ٶسۋ قارقىنى ونى تٶمەندەتۋ ماقساتىندا قابىلدانعان شارالاردان اسىپ تٷسەدٸ. مۇنى ارال تەڭٸزٸ باسسەينٸنٸڭ قازٸرگٸ جاعدايىن تالداۋ نەتيجەلەرٸ كٶرسەتٸپ وتىر.
– ارال باسسەينٸندەگٸ ەكولوگييالىق احۋال الاڭداتارلىق. ونى بارلىعىڭىز جاقسى بٸلەسٸزدەر. ارال ماڭايىنداعى كليمات ايتارلىقتاي ٶزگەرٸسكە ۇشىرادى: جازداعى اۋا تەمپەراتۋراسى ورتا ەسەپپەن 2-2,5 گرادۋسقا كٶتەرٸلدٸ, قۇرعاقشىلىق كٷشەيٸپ, قىس سۋىق بولا تٷستٸ. 100 شاقىرىم شەڭبەرٸندە جاۋىن-شاشىن كٶلەمٸ ازايدى. قۇمدى داۋىل جيٸلەدٸ. ارالقۇم شٶلٸنەن جىل سايىن ونداعان ميلليون توننا تۇز, قۇم, تٷرلٸ حيمييالىق زاتتار اتموسفەراعا كٶتەرٸلەدٸ. ولار ەلەمنٸڭ ەڭ شالعاي تٷكپٸرلەرٸنەن, مەسەلەن, سولتٷستٸك مۇزدى مۇحيتتان تابىلىپ, الىس اۋماقتاعى توپىراققا, ەكوجٷيەگە جەنە ادامداردىڭ دەنساۋلىعىنا زييان كەلتٸرٸپ وتىر. تەڭٸز تابانىنان ۇشقان تۇزدى شاڭنىڭ تيان-شان مەن پامير مۇزدىقتارىنا دەيٸن جەتۋٸ الاڭداۋشىلىق تۋعىزادى. دٷنيەجٷزٸلٸك مەتەورولوگييا ۇيىمىنىڭ مەلٸمەتٸنە سٷيەنسەك, مۇزدىقتار ٷشٸن كەيٸنگٸ گيدرولوگييالىق جىل باقىلاۋ جۇمىستارى باستالعاننان بەرگٸ (1950 جىلدان) ەڭ ناشار كەزەڭ بولعان. مۇزدىقتاردىڭ ازايۋى تۇتاس ايماقتاعى سۋ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە قاتەر تٶندٸرۋدە. سونداي-اق سۋ تۇتىنۋ كٶلەمٸ تۇراقتى تٷردە ارتىپ كەلەدٸ. بارلىق سۋ رەسۋرستارىنىڭ 80 پايىزدان استامى اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىندا پايدالانىلادى, ياعني, سۋارمالى جٷيەدەگٸ شىعىن ازايماي تۇر. مۇنداي جاعدايدا كەلٸسٸلگەن جەنە ۇزاقمەرزٸمدٸ شەشٸمدەر ەزٸرلەگەن جٶن. ستراتەگييالىق تۇرعىدان ماڭىزدى ەرٸ اۋقىمدى شەشٸمدەردٸ بٸرلەسٸپ قابىلداپ, ٶنٸمدٸ جۇمىس ٸستەي الاتىنىمىزدى ەلەمگە پاش ەتەيٸك, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
فوتو: اقوردا
پرەزيدەنت سۋ پروبلەماتيكاسىن ايماق ەلدەرٸنە ورتاق ەرٸ حالىقارالىق قوعامداستىق نازار اۋداراتىن ٶزەكتٸ مەسەلە رەتٸندە قاراستىرۋعا شاقىردى.
– بۇل ۇلتتىق دەڭگەيدەگٸ نەمەسە تاكتيكالىق ەمەس, ەلەمدٸك ماڭىزى بار ستراتەگييالىق مٸندەت. سوندىقتان ناقتى ٸسكە كٶشۋ كەرەك. قور جۇمىسىنىڭ ۇيىمداستىرۋ مەحانيزمدەرٸن جاڭارتۋ دا ٶزەكتٸ. سول ارقىلى ۇيىم قىزمەتٸنٸڭ قولدانبالى سيپاتى كٷشەيە تٷسەدٸ. بٸزدٸڭ ويىمىزشا, قوردىڭ ٶڭٸرگە ورتاق پلاتفورما رەتٸندەگٸ رٶلٸن نىعايتا تٷسكەن جٶن. وسىلايشا, سۋ, ەكولوگييا جەنە ورنىقتى دامۋ مەسەلەلەرٸن ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ مٷددەسٸنە ساي تيٸمدٸ شەشۋگە بولادى. بۇعان دەيٸن قالىپتاسقان ٶزارا ىقپالداستىقتى دامىتقان دۇرىس. حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ باقىلاۋىنشا, سوڭعى جىلدارى سۋ مەسەلەسٸندە ايماق ەلدەرٸ ٶز مٷددەلەرٸن العا شىعارىپ وتىر. ياعني حالىقارالىق اسپەكتٸلەر, ٶزارا ىنتىماقتاستىق, سونىڭ ٸشٸندە كٶرشٸلەس مەملەكەتتەردٸڭ قاجەتتٸلٸگٸ ەسكەرٸلمەيدٸ. ولاردىڭ پٸكٸرٸنشە, سۋ-ەنەرگەتيكا سالاسىندا تەپە-تەڭدٸكتٸڭ بولماۋى, ترانسشەكارالىق ٶزەندەردٸ باسقارۋ تەرتٸبٸنٸڭ بۇزىلۋى, ەكولوگييالىق زارداپتىڭ سالدارىن ەلەمەۋ – نەگٸزگٸ سەبەپ. دەل وسىنداي قيىن جاعدايدا ەر ەلدٸڭ سۋعا قاتىستى ستراتەگيياسىن ۇشتاستىرۋعا ۇمتىلىپ كٶرۋ كەرەك. بۇل سۋ ٷنەمدەۋ ٸسٸندەگٸ وزىق تەجٸريبەلەردٸ كەڭٸنەن تاراتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸ باسشىلارىنىڭ بىلتىرعى كونسۋلتاتيۆتٸك كەزدەسۋٸندە حالىقارالىق ستاندارتتارعا سٷيەنە وتىرىپ, سۋدى پايدالانۋ جٶنٸندەگٸ نەگٸزدەمەلٸك كونۆەنتسييا قابىلداۋدى ۇسىنعان ەدٸم. مۇنداي كونۆەنتسييا قابىلداۋ كٶپجاقتى ىقپالداستىقتىڭ كەلٸسٸلگەن قاعيداتتارىن بەكٸتۋگە جەنە ترانسشەكارالىق سۋدى پايدالانۋدىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا جول اشادى. وسى مەسەلەگە زەيٸن قويۋلارىڭىزدى سۇرايمىز, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ سۋ سالاسىن تسيفرلاندىرۋدى, سونىڭ ٸشٸندە سىردارييا مەن ەمۋدارييا باسسەيندەرٸندە مونيتورينگتەۋدٸڭ بٸرىڭعاي اۆتوماتتاندىرىلعان جٷيەسٸن ەنگٸزۋدٸ باستى مٸندەت رەتٸندە اتادى. بۇل تەتٸك دەرەكتەردٸڭ اشىقتىعى مەن ناقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەدٸ.
– قازاقستان مەن ٶزبەكستان سىردارييا باسسەينٸندەگٸ ون ۋچاسكەنٸ اۆتوماتتاندىرۋعا كٸرٸستٸ. وسى تەجٸريبەنٸ ارال تەڭٸزٸندەگٸ بارلىق باسسەينگە ەنگٸزۋگە بولار ەدٸ. قوردى ينستيتۋتسيونالدىق تۇرعىدان ودان ەرٸ دامىتۋ مەسەلەسٸ ٶزەكتٸ. بۇل ٷدەرٸس بٸرشاما سوزىلىپ كەتتٸ دەپ ويلايمىن. كەزەك كٷتتٸرمەيتٸن مٸندەتتٸڭ بٸرٸ – مەملەكەتارالىق ەنەرگەتيكا كوميسسيياسىن قۇرۋدى اياقتاۋ. ەلدەرٸمٸزدٸ تۇراقتى ەرٸ سەنٸمدٸ تٷردە سۋمەن قامتۋ بويىنشا ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ٸس-قيمىلدى ٷيلەستٸرۋدٸڭ ماڭىزى زور ەكەنٸن ٶمٸردٸڭ ٶزٸ كٶرسەتٸپ وتىر. سوندىقتان, بٸزدٸڭ ويىمىزشا, قوردىڭ سۋ شارۋاشىلىعى جەنە ەنەرگەتيكا كوميسسييالارىنىڭ وتىرىستارىن ۇشتاستىرعان جٶن. ەڭ ەۋەلٸ, مەملەكەتارالىق ەنەرگەتيكا كوميسسيياسىنىڭ سىردارييا ٶزەنٸ باسسەينٸندەگٸ جۇمىسىن جولعا قويۋ ورىندى دەپ سانايمىز. ودان كەيٸن ىقپالداستىق تەتٸكتەرٸن جەتٸلدٸرە وتىرىپ, ارال تەڭٸزٸنٸڭ تۇتاس باسسەينٸن قامتۋ ارقىلى بۇل فورماتتىڭ اياسىن كەڭەيتۋگە بولادى. بٸرنەشە كەزەڭنەن تۇراتىن مۇنداي تەسٸل ايماقتاعى بارلىق ەلدٸڭ مٷددەسٸن ساقتاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.مەملەكەت باسشىسىنىڭ پٸكٸرٸنشە, ايماقتاعى سۋ مەسەلەلەرٸ مەن ەكولوگييالىق سىن-قاتەرلەر ارتا تٷسكەن سەتتە ٶزارا كەلٸسٸمگە كەلٸپ, كەدەرگٸلەردٸ بٸرلەسٸپ ەڭسەرۋ ٷشٸن كٷش-جٸگەر جۇمىلدىرۋ, بٸرلٸك تانىتۋ – ٶتە ماڭىزدى.
– بارشاڭىزعا بەلگٸلٸ, قىرعىزستاننىڭ قورداعى قىزمەتٸ توقتاپ تۇر. بۇل – قىرعىز مەملەكەتٸنٸڭ ٶز ەركٸ. قازاقستان وعان قۇرمەتپەن قارايدى. بۇل رەتتە قازاقستان ۆەدومستۆولار اراسىنداعى جۇمىس دەڭگەيٸندە قىرعىزستانمەن بايلانىستىڭ دامۋىن جوعارى باعالايدى جەنە قارىم-قاتىناستى ودان ەرٸ جانداندىرۋعا دايىن. ورتالىق ازييانىڭ ورنىقتى دامۋى ٷشٸن قىرعىزستاننىڭ تەجٸريبەسٸ ٶتە ماڭىزدى. سوندىقتان ەلٸمٸز قىرعىزستاننىڭ حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىنداعى قىزمەتٸن ەرتەلٸ-كەش جاڭعىرتادى دەپ ەسەپتەيدٸ. بٸز بۇعان تەك قۋانار ەدٸك. قوردىڭ ايماقتاعى رٶلٸن نىعايتۋ ماقساتىندا كٶپجاقتى ىقپالداستىقتىڭ تٷرلٸ فورماتىندا, سونىڭ ٸشٸندە كونسۋلتاتيۆتٸك كەزدەسۋلەردٸڭ كٷن تەرتٸبٸندە سۋ مەسەلەسٸن قاراستىرۋدى ۇسىنامىن, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
بۇدان بٶلەك, پرەزيدەنت سۇرانىسقا يە جوبالاردىڭ قوسىمشا قورىن جاساقتاۋ ٷشٸن حالىقارالىق ۇيىمدارمەن, دونورلارمەن جەنە قارجى ينستيتۋتتارىمەن بٸرلەسكەن جۇمىستى كٷشەيتۋدٸڭ ماڭىزىنا توقتالدى.
– بٷگٸن ٶڭٸرلٸك ەكولوگييالىق سامميتتٸڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا بۇۇ-نىڭ مامانداندىرىلعان ينستيتۋتى رەتٸندە حالىقارالىق سۋ ۇيىمىن قۇرۋ تۋرالى باستامانى قايتا كٶتەردٸم. مۇنداي قۇرىلىمدى جاساقتاۋ – ۋاقىت تالابى. بۇل باستامانى حالىقارالىق سۋ قوعامداستىعى دا قولداپ وتىر. اتالعان تەتٸك ايماقتاعى سۋ قاۋٸپسٸزدٸگٸن ساقتاۋ مەسەلەسٸندە ەلەمدٸك قاۋىمداستىقتىڭ كٷش-جٸگەرٸن شوعىرلاندىرۋعا ىقپال ەتەدٸ. بۇۇ اياسىندا جۇمىس ٸستەيتٸن مۇنداي ينستيتۋت ەشبٸر ەلگە, ەسٸرەسە, ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸنە زييانىن تيگٸزبەيدٸ. سوندىقتان وسى باستاماعا قولداۋ كٶرسەتۋلەرٸڭٸزدٸ سۇرايمىن. تٸپتٸ, ونى بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنا ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ ورتاق جوباسى رەتٸندە ۇسىنۋعا بولادى. وسىلايشا, ورتالىق ازييانىڭ بٸرقاتار مەملەكەتتەرٸنٸڭ استانالارىندا UN Water ۇيىمىنىڭ جەكەلەگەن سەگمەنتتەرٸن اشۋعا مٷمكٸندٸك تۋادى. بۇدان بٶلەك, بۇۇ اياسىندا ارال سۋ جٷيەسٸنٸڭ, ەمۋدارييا مەن سىردارييا ٶزەندەرٸنٸڭ حالىقارالىق كٷندەرٸن بەكٸتۋ تۋرالى بٸرلەسٸپ باستاما كٶتەرگەن جٶن. سول ارقىلى ارالدىڭ سۋ ەكوجٷيەسٸن ساقتاۋ مەسەلەسٸنە ەلەم نازارىن اۋدارا الامىز. مەن ايتقان ۇسىنىستاردىڭ بارلىعى بٸزدٸڭ ورتاق مٷددەمٸزگە ساي كەلەدٸ. بۇل – ساياسي پوپۋليزم ەمەس, ونىڭ ەشقانداي استارى دا جوق, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
سٶز سوڭىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ ارال تاعدىرى – ايماق ەلدەرٸنە تٶنگەن زور ەكولوگييالىق قاۋٸپ-قاتەر عانا ەمەس, ناقتى نەتيجەگە جەتۋ جولىنداعى ەرەكەتتەردٸڭ سىنالار شاعى ەكەنٸن ايتتى.
– ايماقتىڭ تاعدىرى تەك قانا ٶز قولىمىزدا, سەنٸمدٸ ديالوگ پەن ەلدەرٸمٸز اراسىنداعى تىعىز ىنتىماقتاستىققا تٸكەلەي بايلانىستى. قۇرمەتتٸ ەرٸپتەستەر, پرەزيدەنتتەر, قادٸرلٸ باۋىرلار, بەرٸڭٸز سۋ مەسەلەسٸنٸڭ ماڭىزىن جاقسى تٷسٸنەتٸن ىقپالدى ەرٸ تەجٸريبەلٸ ازاماتسىزدار. ٶڭٸردە سۋ بولماسا, ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ دە كٷنٸ قاراڭ. سۋ جاستارىمىزدىڭ تۇرمىسىن جاقسارتىپ, بولاشاعىن جارقىن ەتەدٸ. «سۋ – تٸرشٸلٸك كٶزٸ». بٷگٸنگٸ سامميت حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ قىزمەتٸنە تىڭ سەرپٸن بەرٸپ, حالىقتارىمىزدىڭ يگٸلٸگٸ جولىنداعى ٶڭٸرلٸك ٶزارا ىقپالداستىقتىڭ جاڭا كەزەڭٸنە اينالادى دەپ سەنەمٸن, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
