باشقۇرت مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸ شەت تٸلدەرٸ كافەدراسىنىڭ اعا وقىتۋشىسى ريمما فليۋروۆنا مينگازەتدينوۆا «اعىلشىن تٸلٸنەن قوسىمشا بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىن جٷزەگە اسىرۋدا قولدانىلاتىن كوممۋنيكاتيۆتٸك داعدىلاردى دامىتۋدىڭ تيٸمدٸ ەدٸستەرٸ (Intermediate, Upper- Intermediate, Advanced دەڭگەيلەرٸ بويىنشا) دەپ اتالاتىن بايانداماسىندا اعىلشىن تٸلٸن ٷيرەتۋ تەجٸريبەسٸمەن بٶلٸستٸ. ينتەراكتيۆتٸ ەدٸس-تەسٸلدەردٸ سانامالاپ, ەڭ تيٸمدٸ دەگەن, جاقسى نەتيجە بەرەتٸن تٷرلەرٸنە توقتالدى. وقىتۋشى تٸلدٸ ٷيرەتۋدە تىڭدالىمعا ەرەكشە مەن بەرۋ قاجەتتٸلٸگٸنە وقىتۋشىلاردىڭ نازارىن اۋداردى. تٸلدٸ ٷيرەنۋدە اۋديوحابارلاما, قىسقامەتراجدى بەينەفيلمدەردٸ كٶرۋدٸڭ پايداسى, كٷندەلٸكتٸ قايتالاۋ, تٸل ٷيرەنۋشٸلەردٸڭ ٶزدەرٸنە ۇنايتىن اقپاراتتارىن وقىتۋ, سٶيلەۋگە ارنالعان ينتەرنەت رەسۋرستارىن پايدالانۋ جەنە تاعى باسقا كٶپتەگەن جاڭاشىل يدەيالارىمەن بٶلٸستٸ.
سەميناردا تٷركييانىڭ انكارا قالاسىنداعى گازي ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ «Tömer» تٸلدٸ ٷيرەتۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, پروفەسسور نەزير تەمۋر «تٸل ٷيرەتۋدٸڭ نەگٸزگٸ پرينتسيپتەرٸ» تاقىرىبىندا بايانداما جاسادى. پروفەسسور ٶز پرەزەنتاتسيياسى اياسىندا مەسەلەنٸ «نەنٸ ٷيرەتۋ, قالاي ٷيرەتۋ, قاشان ٷيرەتۋ?» دەگەن قاراپايىم سۇراقتاردان باستالاتىنىن ايتا وتىرىپ, كەز كەلگەن زاتتىڭ, ادامنىڭٶز تابيعاتى بولاتىنى سيياقتى تٸلدٸڭ ٶز تابيعاتى بولادى, بارلىق سۇراققا جاۋاپتى وسى تٸلدٸڭ ٶز تابيعاتى اياسىنان ٸزدەۋ كەرەك دەگەن پٸكٸرٸن بٸلدٸردٸ. ال تٸلدٸڭ ٶزٸ تٸلدەگٸ دىبىستاردان, سەمانتيكالىق ماعىنا مەن تٸلدٸك قۇرىلىمنان تۇراتىنىن, سونداي-اق گرامماتيكا مەن سەمانتيكانى بٸرگە قاراستىرۋىمىز كەرەك دەپ اتاپ كٶرسەتتٸ. پروفەسسور تٸل ٷيرەتۋدٸڭ قارىم-قاتىناس, ورتا, مەدەنيەت, سالىستىرۋ, ەمبەباپتىلىق دەگەن پارامەترلەرٸن تالداي كەلە, حالىقارالىق كونفەرەنتسييالاردا ەڭ جيٸ قويىلاتىن سۇراقتاردىڭ بٸرٸ «تٸل ٷيرەتۋدە لەكسيكا مەن گرامماتيكانىڭ قايسىسىنا كٶبٸرەك مەن بەرۋٸمٸز كەرەك?» دەگەن سۇراقتىڭ شەشٸمٸن بىلايشا توپشىلادى: «مەن, مەسەلەن, قازاقستاندا بولسام, تٸل بٸلمەسەم, قازاقشا بٸلەتٸن سٶزدەرٸمدٸ ايتام, سٶزدٸك قورىم ارقىلى قارىم-قاتىناسقا تٷسەمٸن, مەنٸ تىڭداپ تۇرساڭىز سٸز گرامماتيكاڭىزدى دۇرىستاپ ايتىڭىز دەپ تۇرمايسىز, سول ايتقان سٶزدەرٸممەن تٷسٸنۋگە تىرىساسىز. بۇدان گرامماتيكانىڭ ەمەس, سٶزدٸك قوردىڭ ماڭىزدىراق ەكەنٸن كٶرەمٸز».
تەجٸريبەلٸ تٸل مامانى شىنايى وقىتۋ مودەلٸن قۇرۋ ارقىلى تٸلدٸ ٷيرەتۋدٸڭ تيٸمدٸلٸگٸنە نازار اۋدارتتى. تٸلدٸ وقىتۋ بارىسىنداعى دۇرىس قۇرىلعان ستراتەگييا, وقىتۋشى مەن تٸل ٷيرەنۋشٸنٸڭ پسيحولوگييالىق دايىندىعى,جٷيەلٸ ساباق, دۇرىس تاڭدالعان ەدٸستەمە وڭ نەتيجەگە جەتكٸزەتٸنٸنباسا ايتتى.
قاتىسۋشىلار تٸلدٸ وقىتۋ مەسەلەسٸ بويىنشا كٶكەيلەرٸندە جٷرگەن سۇراقتارىن قويىپ, وعان تولىق جاۋاپ الدى.
سەمينارعا قاتىسۋشىلار سپيكەرلەردٸڭ ەدٸستەمەلٸك تەجٸريبەلەرٸنە تەنتٸ بولىپ, سەمينار بارىسىندا ٶز ريزاشىلىقتارىن بٸلدٸرٸپ جاتتى.
سەمينارعاZoom سەرۆيسٸ بويىنشا 300 وقىتۋشى قاتىستى. فەيسبۋكجەلٸسٸندەگٸ «ONLINEda bol» پاراقشاسى ارقىلى 1 ساعات ٸشٸندە 150 مامان تىڭداپ ٷلگەردٸ.
سٶيتٸپ, حالىقارالىق سەمينار ٶز مەرەسٸنە جەتتٸ.
جابىلۋ سالتاناتىندا ش. شاياحمەتوۆ اتىنداعى «تٸل-قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى ەلٸبەك اسقار قورىتىندى سٶز سٶيلەپ, بايانداما جاساعان شەتەلدٸك جەنە قازاقستاندىق ەرٸپتەستەرٸمٸزگەريزاشىلىعىن بٸلدٸرٸپ, العىسحاتتار مەن قاتىسۋشىلارعا ونلاين سەرتيفيكاتتار تابىستادى.
