بجع مينيسترٸ ە. ساعاديەۆكە دٷنيەدەگٸ بار پەلەنٸ اۋدارا بەرمەي, ناقتى سۇراقتار قويساق قالاي بولادى, اعايىن?
ا) 2016-2019 ج.ج. بٸلٸم مەن عىلىمدى دامىتۋعا بٶلٸنەدٸ دەگەن 1,5 ترلن اقشانىڭ تاعدىرى نە بولدى? 2016 ج. سول قاراجاتتىڭ قانشاسى يگەرٸلدٸ جەنە ول نەگە جۇمسالدى?
ب) نەلٸكتەن مينيستر جاڭا بٸلٸم باعدارلاماسىن ەنگٸزۋگە كەدەرگٸ بولاتىن فاكتورلاردى ەسەپكە المايدى?
باستى كەدەرگٸلەر:
1. 2019 جىلعا دەيٸنمەكتەپتەردٸڭ ماتەريالدىق تەحنيكالىق بازاسىن جاساقتاپ ٷلگەرۋ مٷمكٸن بە?
ينتەرنەتكە قاراجات تابۋعا بولار. ال سونشاما مەكتەپكە ينتەراكتيۆتٸ تاقتالار ورناتۋ مەن بارلىق وقۋ كابينەتتەرٸن كومپيۋتەرلەندٸرۋ مٷمكٸن بە? مىسالى مەن 1.5 مىڭ بالا وقيتىن مەكتەپتە جۇمىس ٸستەيمٸن. وسىنشا بالاعا بار بولعانى 11-12 ينتەراكتيۆتٸك تاقتا بار. ولاردىڭ ٶزٸ 2009-10 جىلدارى شىعارىلعان تاقتالار. بۇزىلا قالسا, قوسالقى بٶلشەك تابۋ قيىن جەنە ٶتە قىمبات. ەلەكتروندى كٷندەلٸكتٸڭ جايى دا سونداي.. پەن مۇعالٸمٸنەن بٶلەك, وسى قۇرال – جابدىقتارعا قىزمەت كٶرسەتەتٸن ينجەنەر-ماماندار ەسكەرٸلدٸ مە?. بۇل ميلليونعا جۋىق تۇرعىنى بار وبلىس ورتالىعىنداعى جاعداي. شالعاي اۋىلدار تۋرالى ەشتەڭە ايتا المايمىن.
2. كادر مەسەلەسٸ.
«كادر» كٶپ, كادر تاپشى. وقو-ڭ مەكتەپتەرٸنە كەلٸپ جاتقان جاس مامانداردىڭ بارلىعى دەرلٸك ٶڭٸردەگٸ اتتارىنان ات ٷركەتٸن اشىق (شاشىق) جوو-ڭ بٸتٸرۋشٸلەرٸ. شالعاي اۋىلدار تٷگٸلٸ, وبلىس ورتالىعىندا ورنالاسقان «ليتسەي» ستاتۋسى بار مەكتەپكە 13 جىلدان بەرٸ الماتى مەن استانانىڭ بەلدٸ جوو-ن بٸتٸرگەن جاس مامان كەلگەن ەمەس. ەندٸ 2019 جىلعا دەيٸنگٸ 2,5 جىل ٸشٸندە كەلە قويادى دەپ سەنۋ قيىن.
3. «اتا-انالار كوميتەتٸ» ينستيتۋتى ەسكٸردٸ.
ونىڭ تٶراعاسى ديرەكتوردىڭ شتاتتان تىس ورىنباسارىنا اينالدى. ال ەۋروپا ەلدەرٸندەگٸدەي «قامقورشىلار كەڭەسٸن» قۇرۋ ٷشٸن شارۋاسى مىعىم ورتا تاپ قالىپتاسۋى كەرەك…
باعدارلامانىڭ كەلەڭسٸز تۇستارى.
1. ٷشتٸلدٸلٸك:
ا) يە, كٶپ تٸل بٸلۋ زامان تالابى. شىندىققا تۋرا قاراۋ كەرەك. اعىلشىن مەن قىتاي تٸلٸنسٸز بولاشاقتى ەلەستەتۋ قيىن. بٸراق, بۇل باپتى پەداگوگ, فيلولوگ, لينگۆيست, پسيحولوگ, سوتسيولوگ, فيلوسوف, پەدياتر جەنە ت.ب. سالالاردىڭ عالىمدارى مەن پراكتيك ماماندارى دايىنداۋى تيٸس ەدٸ. ولار بٸرنەشە جىل باق بەتتەرٸندە ٶز پٸكٸرلەرٸن بٸلدٸرٸپ, پايدالى-زيياندى تۇستارىن حالىققا جەتكٸزٸپ, كٶپ تالقىسىنا سالعاندا, وڭتايلى شەشٸمٸن تابۋعا بولار ەدٸ. بٸراق قالاي بولعاندا, 3 تٸلدٸلٸكتٸ ورتا بۋىننان (5-سىنىپتان) باستاۋ كەرەك.
ە) ەلٸ دە بولسا, ورىس تٸلدٸ قازاقتاردىڭ سانى جوعارى. سولار سوڭعى جىلدارى بالالارىن قازاق سىنىپتارىنا بەرٸپ, بالالارى ارقىلى ٶزدەرٸ دە قازاقشا تٸل سىندىرا باستاپ ەدٸ.
ەندٸگٸ جاعداي قالاي بولادى? مەسەلەن, مەنٸڭ قازاق تٸلدٸ 30 جاسار ۇلىم بٸراز كٷننەن بەرٸ اعىلشىن تٸلٸ كۋرسىنا بارىپ جٷر. ماقساتى – 4 جاسار تۇڭعىشى مەكتەپكە بارعانشا تٸل ٷيرەنٸپ الۋ. نە ٷشٸن ەكەنٸن ٶزدەرٸڭٸز تٷسٸنەسٸزدەر) ورىس تٸلدٸ قازاقتار مەن دياسپورا ٶكٸلدەرٸنٸڭ مەملەكەتتٸك تٸلدٸ ٷيرەنۋگە قۇلشىنىسى كەمٸپ كەتپەي مە? قازاق تٸلٸنٸڭ ارى قارايعى تاعدىرى نە بولادى?
2. بەسكٷندٸك وقۋ جٷيەسٸنە كٶشۋ..
ا) ادام اعزاسى تەۋلٸكتٸك ريتمدەرمەن جۇمىس ٸستەيتٸنٸ بەلگٸلٸ. ادام قالاسا دا, قالاماسا دا تەۋلٸگٸنە بەلگٸلٸ بٸر مەرزٸمدە دەمالۋى قاجەت! اعزاعا زورلىق جٷرمەيدٸ. وقۋ اپتاسىن قىسقارتقانمەن, تەۋلٸكتٸ ۇزارتا المايسىڭ! 5 كٷندٸك وقىتۋ جٷيەسٸنە ٶتۋ ٷشٸن, كەيبٸر ساعاتتار عانا ەمەس, تٸپتٸ پەندەر قىسقارتىلىپ, جۇمىس ساعاتىن ۇزارتۋعا تۋرا كەلەدٸ. بۇرىن ورتا ەسەپپەن 5-6 ساباق بولسا, ەندٸ 7-8 ساباق ٶتٸلەتٸن بولادى.
ە) ال قانداي پەندەر قىسقارتىلادى?
ول قىسقارتۋلار بالانىڭ ازامات رەتٸندە قالىپتاسۋىنا قالاي ەسەر ەتەدٸ?
بولاشاق مامان دايىنداۋعا ەسەرٸ قالاي بولماق?
ەڭبەك نارىعىندا بەسەكەلەستٸك قىزىپ تۇرعاندا, بالالارىمىزدى بٸلٸمسٸز ەتٸپ المايمىز با?
ب) كٶپشٸلٸك اتا-انالاردىڭ مەكتەپ جاسىنداعى بالاسىنا تەربيە بەرۋٸ «ٸشكٸزدٸم, جەگٸزدٸم, كيٸندٸردٸم» - دەگەن تٷسٸنٸكتٸڭ شەڭبەرٸنە قاراي تارىلىپ بارا جاتقانى بەلگٸلٸ. بالا تەربيەسٸن تٷبەگەيلٸ مەكتەپكە ارتىپ قويعان وتباسىلار مەن جالعىزٸلٸكتٸ انا نەمەسە ەكەلەردٸڭ بالالارى 2 كٷن ٷيدە وتىرا الادى ما? كٶشە كەزٸپ كەتپەسٸنە كٸم كەپٸل?
مٸنە, وسى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرە الماسا, وتستاۆكاعا كەتسٸن..
ۇستاز ٶمٸر شىنىبەكۇلىنىڭ فەيسبۋكتاعى جازباسىنان
