«وميكرون» شتامى قازاقستانداعى ەپيداحۋالعا قالاي ەسەر ەتٸپ وتىر? بۇل سۇراقتىڭ جاۋابىن قر باس سانيتار دەرٸگەرٸ, دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-مينيسترٸ ەرلان قيياسوۆ ايتتى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات تٸلشٸسٸ.
- ەرلان اڭساعانۇلى, قازاقستاندا بولعان سوڭعى وقيعالار كەزٸندە دەرٸگەرلەر قالاي جۇمىس ٸستەدٸ?
- بٸز دە بارشا قازاقستاندىقتارمەن بٸرگە بولعان قايعىلى وقيعالاردى قاتتى ۋايىمدادىق. تەرروريستٸك ەرەكەتتەردەن زارداپ شەككەندەردٸڭ تۋىستارى مەن جاقىندارىنا كٶڭٸل ايتامىز.
احۋالدى بەيبٸت جولمەن رەتتەۋگە باعىتتالعان شارالارعا قاراماستان, ەكٸمشٸلٸك مەكەمەلەرگە, ونىڭ ٸشٸندە مەديتسينالىق ۇيىمدار مەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸنە قارۋلى شابۋىل جاساۋ, جەدەل كٶلٸكتەرٸن بٷلدٸرۋ فاكتٸلەرٸ ورىن الدى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ تەۋلٸك بتۋىنداعان قيىندىقتاردى جەدەل شەشٸپ وتىرۋ ٷشٸن حالىققا ۋاقتىلى مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋگە قاجەت شارالاردىڭ بەرٸن قابىلداندى.
ايتا كەتۋ كەرەك, ٶزدەرٸنە تٸكەلەي قاۋٸپ تٶنسە دە ەرٸپتەستەرٸمٸز حالىققا مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋدٸ جالعاستىردى.
ٶزٸمٸزدٸڭ كەسٸبي پارىزىمىزدى ورىنداي وتىرىپ, بٸز قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆتىڭ ەلدەگٸ جاعدايدى تۇراقتاندىرۋ بويىنشا قابىلداعان شارالارىن تولىق قولدايمىز.
- كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنىڭ «وميكرون» شتامى نەسٸمەن قاۋٸپتٸ?
- ەلەمنٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸندەگٸ ماماندار وميكرون شتامىنىڭ ٶتە جىلدام تارايتىنىن ايتىپ وتىر. سالىستىرساق, جاڭا ۆيرۋستىڭ تارالۋى «دەلتا» شتامىنا قاراعاندا 5 ەسە جوعارى.
دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ مەلٸمەتٸ بويىنشا, جاڭا شتاممەن اۋىرعاندار سانى ەر 2-3 كٷن سايىن ەكٸ ەسە ارتىپ كەلەدٸ. مۇنداي جىلدامدىقپەن كەتە بەرسە, ەلەمدەگٸ كوروناۆيرۋس جۇقتىرۋ دەڭگەيٸ بٸر اپتانىڭ ٸشٸندە 8 ەسە, ال ەكٸ اپتادان كەيٸن 40 ەسە ناشارلاۋى مٷمكٸن.
بٷگٸنگٸ تاڭدا ەلەمدە كوروناۆيرۋس بويىنشا اۋرۋشاڭدىقتىڭ قاتتى ٶسكەنٸ بايقالادى. كۆي-دٸڭ 275 ميلليوننان استام جاعدايى تٸركەلگەن. تەۋلٸگٸنە 500 مىڭنان استام جاعداي تٸركەلٸپ, جالپى 5,3 ميلليوننان استام ادام قايتىس بولعان. بٷگٸنگٸ تاڭدا «وميكرون» ۆيرۋسى ەلەمنٸڭ 126 ەلٸندە انىقتالدى.
سوڭعى 14 كٷندە اۋرۋدىڭ ەڭ كٶپ ٶسۋٸ دانييادا تٸركەلدٸ. بۇل ەلدە اۋرۋ 70%-دان استام, يتالييا مەن شۆەتسييادا – 50%-عا, فرانتسييا مەن ۇلىبريتانييادا – 40%-عا, نورۆەگييا مەن پورتۋگالييادا – 30%-دان استام ٶستٸ.
- كوروناۆيرۋستىڭ جاڭا شتامى قازاقستانداعى ەپيداحۋالعا قالاە ەسەر ەتٸپ جاتىر?
- قازاقستاندا كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسى بويىنشا ەپيدەميولوگييالىق احۋالدىڭ ناشارلاۋى بايقالادى. 2022 جىلدىڭ باسىنان بەرٸ COVID-19 جۇقتىرۋدىڭ 16 000-نان استام جاعدايى تٸركەلدٸ.
سوڭعى تەۋلٸكتە رەسپۋبليكادا 4 810 سيمپتومدى جاعداي جەنە 79 سيمپتومسىز جاعداي تٸركەلدٸ. ال تەۋلٸكتٸك سىرقاتتانۋ دەرەگٸنٸڭ 77%-ى 4 ٶڭٸرگە كتيەسٸلٸ. ولار – نۇر-سۇلتان, الماتى, شىمكەنت قالالارى مەن اتىراۋ وبلىسى.
كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسى بويىنشا ەپيدەميولوگييالىق جاعدايدى باعالاۋ ماتريتساسىنا سەيكەس, رەسپۋبليكا جەنە اتالعان 4 ٶڭٸر «قىزىل» ايماقتا تۇر. 6 ٶڭٸر «سارى» ايماقتا – اقتٶبە, باتىس قازاقستان, قاراعاندى, قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ جەنە پاۆلودار وبلىستارى. قالعان 7 ٶڭٸر جاسىل ايماقتا.
سوڭعى 7 كٷندە كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىمەن سىرقاتتانۋدىڭ دەڭگەيٸ بٷكٸل ٶڭٸرلەردە بايقالىپ وتىر. بۇل «وميكرون» شتامىنىڭ تارالۋىنا بايلانىستى.
- «وميكروننان» قالاي قورعانۋعا بولادى?
- كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنىڭ باسقا تٷرلەرٸمەن سالىستىرعاندا, «وميكرون» نۇسقاسى 20-30 جاستاعى, ياعني, ادامداردىڭ ەڭ بەلسەندٸ توبىنا قاتتى ەسەر ەتەدٸ. سونىمەن قاتار بۇرىن اۋىرىپ جازىلعانداردىڭ قايتا جۇقتىرۋ قاۋپٸ دە بايقالىپ وتىر.
كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنىڭ تەز تارالۋىنا, ونىڭ ٸشٸندە «وميكرون» شتامىنا حالىقارالىق ساپارلاردىڭ كٶبەيۋٸ, قوعامداعى بايلانىس پروتسەستەرٸنٸڭ جاندانۋ ىقپال ەتٸپ وتىر. جاڭا جىل كەزٸندەٸ مەرەكەلٸك باسقوسۋلار مەن سوڭعى وقيعالار سىرقاتتانۋ دەڭگەيٸنٸڭ ٶسۋٸنە سٶزسٸز ەسەر ەتتٸ جەنە قازٸر «وميكرون» ۆەلدەگٸ ەپيداحۋالدى ۋشىقتىرعانىن كٶرٸپ وتىرمىز.
«وميكرون» شتامىنىڭ كلينيكالىق بەلگٸلەرٸ مىناداي: شارشاۋ, باستىڭ اۋرۋى, دەنە قىزۋىنىڭ كٶتەرٸلۋٸ.
قازٸرگٸ تاڭدا دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى اۋرۋدىڭ اۋىرتپالىعى, كلينيكالىق كٶرٸنٸستەرٸ مەن ۆاكتسينالاردىڭ تيٸمدٸلٸگٸ بويىنشا بويىنشا زەرتتەۋلەر جٷرگٸزٸپ جاتىر.
بٷگٸنگٸ تاڭدا كوروناۆيرۋ ۆاكتسيناتسيياسى بٷكٸل ەلەمدە ٶزٸن-ٶزٸ وقشاۋلاۋ مەن كارانتينگە جالعىز بالاما رەتٸندە تانىلدى. ۆيرۋستىڭ جاڭا شتامدارى تارالماسىن دەسەك, ۇجىمدىق يممۋنيتەتتٸڭ قاجەتتٸ دەڭگەيٸنە قول جەتكٸزۋ ماڭىزدى.
بٷگٸنگٸ تاڭدا رەسپۋبليكا بويىنشا ەكپەنٸڭ بٸرٸنشٸ كومپونەنتٸن 9 ميليوننان استام ادام العان. بۇل تيٸستٸ كونتينگەنتتٸڭ 79,2%-ى دەگەن سٶز. ەكپەنٸڭ ەكٸنشٸ كومپونەنتٸن 8,5 ملن ادام قابىلداعان, ياعني, تيٸستٸ كونتينگەنتتٸڭ 75,1%- دەگەن سٶز.
بۇدان باسقا, جاسٶسپٸرٸمدەردٸ, جٷكتٸ جەنە بالا ەمٸزەتٸن ەيەلدەردٸ ۆاكتسيناتسييامەن قامتۋ ٷشٸن مينيسترلٸك «Pfizer» كومپانيياسىنىڭ «Comirnaty» ۆاكتسيناسىنىڭ 4 ملن 230 مىڭ دوزاسىن ساتىپ الدى.
«Pfizer» ۆاكتسيناسىنىڭ بٸرٸنشٸ كومپونەنتٸن 367 578 ادا, ەكٸنشٸ كومپونەنتٸن 157 210 ادام الدى.
بٷگٸنگٸ تاڭدا 600 مىڭعا جۋىق ادام رەۆاكتسيناتسييادان ٶتتٸ. سونداي-اق, 60 جاستان اسقان ادامداردى «Pfizer» ۆاكتسيناسىمەن رەۆاكتسيناتسييالاۋدى باستاۋ جوسپارلانۋدا.
ۋاقتىلى جٷرگٸزٸلگەن يممۋنداۋ كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنىڭ اۋىر زارداپتارىنان قورعاۋعا قابٸلەتتٸ نەمەسە اۋرۋدىڭ جەڭٸل ٶتۋٸنە ىقپال ەتەدٸ.
- ٶزٸڭٸز كوروناۆيرۋستىڭ جاڭا شتامى ەلەمنٸڭ 126 ەلٸنە تاراعانىن ايتتىڭىز. وسىعان بايلانىستى شەتەلدەردە قانداي شەكتەۋلەر ەنگٸزٸلٸپ جاتىر?
- ەلەمدەگٸ ەپيدەميولوگييالىق جاعدايدىڭ ناشارلاۋىنا بايلانىستى كٶپتەگەن ەلدەردە قاتاڭ شەكتەۋ شارالارى قابىلدانۋدا.
دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ ارنايى ٶكٸلٸ شەكتەدٸ كٷشەيتپەسە, احۋالدىڭ ۋشىعا تٷسەتٸنٸن بولجاپ وتىر. مىسالى, اقش-تا تەۋلٸگٸنە 1 ميلليون 130 مىڭنان استام جاڭا جاعداي تٸركەلگەن. بۇل پاندەمييا باستالعاننان بەرٸ تٸركەلگەن ابسوليۋتتٸ ماكسيمۋم.
شەكتەۋلەردٸ كٷشەيتٸپ جاتقان ەلدەر كٶپ. اۋسترييادا بٷگٸننەن باستاپ تٸپتٸ كٶشەدە ەكٸ مەتر ارا قاشىقتى ساقتاۋ مٷمكٸن بولماسا, بەتپەردە كييۋ مٸندەتتٸ دەپ تانىلدى. ازىق-تٷلٸكتٸك ەمەس دٷكەندەرگە كٸرۋگە ۆاكتسيناتسييا تۋرالى سەرتيفيكات نەمەسە تيٸستٸ انىقتاما بولعان جاعدايدا رۇقسات ەتٸلەدٸ. ٷندٸستانعا كٸرۋدٸڭ جاڭا ەرەجەلەرٸ پايدا بولدى. ەندٸ ەلگە كەلگەندەردٸڭ بەرٸن بٸر اپتالىق ٷي كارانتينٸنە جٸبەرٸپ, بٸرنەشە مەرتە پتر سىناقتارىن تاپسىرۋ قاجەت.
بٷكٸل ەلەمدەگٸ سيياقتى قازاقستاندا دا اۋرۋشاڭدىق دەڭگەيٸ نەعۇرلىم جوعارى ٶڭٸرلەردە قوسىمشا ساقتىق شارالارىن ەنگٸزۋ جوسپارلانىپ وتىر. Ashyq جوباسى اياسىندا الگوريتمگە سەيكەس قوسىمشا شەكتەۋ شارالارىن ەنگٸزۋ جوسپارلانۋدا.
شەتەلدەن ەلگە قايتقان كەزدە مەرزٸمٸ 72 ساعاتتان اسپايتىن پتر تەستٸلەۋدٸڭ تەرٸس نەتيجەسٸ بار انىقتامانىڭ بولۋى مٸندەتتەلمەك.
- ەر ازامات اۋرۋعا شالدىقپاۋ ٷشٸن قانداي الدىن الۋ شارالارىن ساقتاۋى قاجەت?
- بۇل جەردە كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنىڭ ۇدايى مۋتاتسيياعا ۇشىرايتىنىن, سونداي-اق «وميكرون» شتامىنىڭ جۇعۋ كٶرسەتكٸشٸ جوعارى ەكەنٸن ەسكەرۋ كەرەك.
قىس ايلارىندا جٸتٸ رەسپيراتورلىق ۆيرۋستار دا ٶرشيدٸ. سول ٷشٸن ەر ادام جاعدايعا بارىنشا جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قاراپ, باسقالارعا جەنە ٶزٸنە جۇقتىرماۋ ٷشٸن قامدانۋى كەرەك. حالىق كٶپ جينالاتىن ورىندارعا بارۋدان باس تارتۋ, ۇجىمدىق ٸس-شارالاردى ٶتكٸزبەۋ جەنە قاتىسپاۋ ۇسىنىلادى. جۇمىس ورىندارىندا مٸندەتتٸ تٷردە ماسكا تاعۋ, ەلەۋمەتتٸك قاشىقتى جەنە جەكە گيگيەنا ەرەجەلەرٸن ساقتاۋ, ٷي-جايلاردى ٶزٸڭٸز دە قوناق شاقىرۋدى شەگەرە تۇرىڭىز.
كوروناۆيرۋس ينفەكتسيسييانىڭ العاشقى بەلگٸلەرٸ پايدا بولعان كەزدە گيپوتەرميياعا جول بەرمەڭٸز. ياعني, ٷيدەن شىقپاي, مەديتسينالىق كٶمەككە جٷگٸنٸڭٸز.
تەۋەكەل توبىنا جاتاتىن جاقىندارىڭىز بەن تۋىستارىڭىزعا قاۋٸپ تٶندٸرمەڭٸز. ەڭ دۇرىسى قاشىقتان بايلانىسۋدىڭزاماناۋيقۇرالدارىن قولدانۋ كەرەك.
- سۇحباتىڭىزعا راحمەت!
