جۋرناليست وعىز دوعان "Qazkom" بانكٸنٸڭ استاناداعى فيليالدارىنىڭ بٸرٸنە بارىپ, قازاق تٸلٸندە قىزمەت الا الماعان سوڭ, بانك ٷستٸنەن سوتقا ارىز تٷسٸرەمٸن دەپ وتىر. Sputnik Kazakhstan تٸلشٸسٸ قانداي دا بٸر مەكەمەدە ازاماتتىڭ قىزمەت الۋ ساپاسىنا قاتىستى قۇقىعى بۇزىلعان جاعدايدا كٸمدٸكٸ دۇرىس, كٸمدٸگٸ زاڭعا قايشى بولاتىنىن ساراپتاپ كٶرٸپتٸ.
"QAZKOM" بانكٸن ەدەيٸ تاڭداعان ەدٸم…"
ەۋەلٸ, ەلەۋمەتتٸك جەلٸنٸ شۋلاتقان بەينەجازبا اۆتورى وعىز دوعاننىڭ ٶزٸنە حابارلاسىپ, جاعدايدىڭ قالاي باستالعانىن سۇرادىق. جۋرناليستٸڭ بانككە بارعان ماقساتى اقشاسىن ساقتايتىن ەسەپشوت اشۋ بولعان ەكەن.
"مەن ەسەپشوت اشىپ, اقشامدى سالايىن دەپ, قازاقستاندا بانك ٸزدەگەن ەدٸم. دوستارىمنان كەڭەس سۇراعاندا, ولار ەرتٷرلٸ بانكتەردٸ اتادى. سولاردىڭ اراسىنان اتاۋىندا "قازاق" سٶزٸ بار عوي دەپ وسى "Qazkom"-دى تاڭداعان ەدٸم. سٶيتٸپ, جارعىسىندا "قازاق" سٶزٸ بار دەپ بارعان بانك قىزمەتكەرلەرٸ ماعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتٸك تٸلٸندە جاۋاپ بەرۋدەن باس تارتتى. قازاق تٸلٸندە قىزمەت الا الماعان سوڭ, جاعدايى ۆيدەوعا تٷسٸرە باستادىم", — دەيدٸ وعىز دوعان.
كەز كەلگەن ۆيدەو – قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ بۇلتتىرتپاس دەلەلٸ
وعىز دوعان تٷسٸرگەن بەينەجازبانى كٶرگەن بولساڭىز, بانك قىزمەتكەرلەرٸ بەينەجازبا جٷرگٸزۋگە بولمايتىنىن ايتىپ, تٸپتٸ, جۋرناليستٸڭ تەلەفونىن تارتىپ الۋعا تىرىسقان. بٸز كەسٸبي زاڭگەر ابزال قۇسپانعا حابارلاسىپ, قوعامدىق ورىنداردا, كوممەرتسييالىق مەكەمەلەردە بەينەجازبا تٷسٸرۋ قانشالىقتى زاڭدى ەكەنٸن سۇرادىق.
"ەگەر دە ول بەينەجازبا ازاماتتىڭ بۇزىلعان قۇقىعىنا قاتىستى تٷسٸرٸلسە, تٷسٸرۋگە بولادى. بۇل — دەلەلدەمەلەردٸ بەكٸتۋ دەپ اتالادى. ەرتٷرلٸ سيتۋاتسييالىق جاعداي بولاتىنى انىق. مىسالى, سٸزگە قانداي دا بٸر قىزمەت تٷرٸن ۇسىنباي جاتىر, بولماسا ساپاسىز قىزمەت كٶرسەتٸپ جاتىر دەلٸك. كەز كەلگەن قىزمەت تٷرٸن ۇسىنۋشى سىپايى, مەدەنيەتتٸ تٷردە قىزمەت كٶرسەتۋگە مٸندەتتٸ. مٸنە, سونداي سىپايىلىق تانىتپاي, كەرٸسٸنشە, قۇقىعىڭىزدى ٶرەسكەل بۇزىپ, داۋىس كٶرسەتكەن جاعدايدا, سٸز ونى بەينەجازباعا تٷسٸرٸپ الۋعا تولىق قۇقىعىڭىز بار. بەينەجازباعا تٷسٸرۋگە بولمايدى دەگەن ەشبٸر زاڭدا جازىلماعان. ازاماتتىق قۇقىقتا تىيىم سالىنباعاننىڭ بەرٸنە رۇقسات ەتٸلگەن دەگەن پرينتسيپ بار. بۇل ازاماتتىق زاڭنامانىڭ قاعيداسى. بۇل قاعيدا جالپىعا بٸردەي مٸندەتتٸ", — دەيدٸ ابزال قۇسپان.
ياعني, تٸكەلەي زاڭمەن تىيىم سالىنباعان جاعدايدا بەينەجازبا تٷسٸرۋگە رۇقسات ەتٸلگەن بولىپ ەسەپتەلەدٸ. ال, سول مەكەمەنٸڭ كٷزەتشٸلەرٸ تٷسٸرٸپ تۇرعان ادام تەرتٸپ بۇزىپ, بۇزاقىلىق جاساماسا, ونىڭ تەلەفونىن جۇلىپ الۋعا قۇقىعى جوق.
"ٶيتكەنٸ, تەلەفون – جەكەمەنشٸك. ياعني, تەلەفونىن جۇلىپ السا, مەنشٸك قۇقىعىنا قول سوققان دەپ ەسەپتەلەدٸ", — دەيدٸ زاڭگەر.
"ماعان پياردىڭ تٷككە دە قاجەتٸ جوق"
ەستەرٸڭٸزدە بولسا, 2017 جىلدىڭ سوڭىندا تٷرٸك جۋرناليسٸ وعىز دوعان قازاقستانداعى "ەير استانا" كومپانيياسىمنەن سوتتاسىپ, جەڭٸپ شىققان بولاتىن. ول جاعدايدا دا وعىز دوعاننىڭ ارىزدانۋىنا كومپانييا ستيۋاردەسساسىنىڭ قازاق تٸلٸندە قىزمەت كٶرسەتپەۋٸ سەبەپ بولعان ەدٸ.
سول وقيعا كەزٸندە بٸرقاتار بلوگەر مەن ازامات "وعىز دوعاندٸكٸ پيار" دەگەن ەدٸ. Qazkom جاعدايىندا دا ونداي پٸكٸرلەر ايتىلىپ ٷلگەردٸ.
"بٸرٸنشٸدەن, سٸز ايتىپ تۇرعانداي, ازاماتتاردىڭ كٶبٸ پيار دەپ جاتقان جوق دەگەن ويدامىن. ەرينە, "ەير استانا" كومپانيياسىمەن بولعان جاعدايدا دا مەنٸڭ ەرەكەتٸمدٸ پيار دەگەندەر بولدى, قازٸر دە بار, بٸراق ولار سونداي كٶپ دەپ سانامايمىن. ەكٸنشٸدەن, مەن پيار جاساپ, تاسپالارىمدى ساتاتىن ەنشٸ, بولماسا پيار جاساۋ ارقىلى پايدا كٶرەتٸن ادام ەمەسپٸن. بٸلٸم مەن عىلىم ادامىنا پياردىڭ قاجەتٸ دە جوق. بۇل (قازاق تٸلٸندە قىزمەت كٶرسەتۋدٸ تالاپ ەتۋ – اۆت.) مەنٸڭ ازاماتتىق بورىشىم دەپ ويلايمىن", — دەيدٸ وعىز دوعان.
قازاق تٸلٸ ٷشٸن كٷرەسكەن ادام سوتتا جەڭەتٸنٸ انىق
زاڭگەر اباز قۇسپان سۇحباتتارىنىڭ بٸرٸندە مەملەكەتتٸك تٸلدە قىزمەت كٶرسەتۋدٸ تالاپ ەتٸپ, قانداي دا بٸر ۇيىمدى سوتقا بەرگەن ازامات سوتتا 100 پايىز جەڭٸپ شىعادى دەگەن بولاتىن. ال, "ورىس تٸلٸ قاتار قولدانىلاتىن رەسمي تٸل" دەگەن تٷسٸنٸكتٸ العا تارتاتىندار ٷشٸن زاڭگەر بۇل ۋەجدٸ سوت ەسكەرمەيدٸ دەپ وتىر.
"تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ تۋرالى زاڭعا سەيكەس, تۇتىنۋشى تالاپ ەتسە, مەملەكەتتٸك تٸلدە قىزمەت كٶرسەتٸلۋٸ مٸندەتتٸ. جالپى, كەز كەلگەن ٸستٸ مەملەكەتتٸك تٸلدە جٷرگٸزۋ مٸندەتتٸ. ال, باسقا تٸلدەر قاجەتتٸ بولعان جاعدايدا عانا قولدانىلادى. ەگەر تۇتىنۋشى ول تٸلدەگٸ قىزمەتتٸ, جالپى ٸستٸڭ سول تٸلدە جٷرگٸزٸلۋٸن قاجەت دەپ تاپپاسا, سوت تا, ٶزارا ەڭگٸمە دە تەك قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتٸك تٸلٸندە جٷرۋٸ تيٸس. تۇتىنۋشى ورىسشا, اعىلشىنشا ەمەس, قازاق تٸلٸندە قىزمەت كەرەك دەسە, ونىڭ تالابى 100 پايىز ورىندى.
ال, وعىز دوعاننىڭ تٷسٸرگەن سوڭعى ۆيدەوسىن ەلٸ كٶرگەن جوقپىن. ەگەر بانك قىزمەتكەرلەرٸ شىنىمەن قازاقشا قىزمەت كٶرسەتۋدەن باس تارتسا, سوتقا بەرگەن تاراپ جەڭەتٸنٸ انىق. "ەير استانانىڭ" سوتىن ەسكە تٷسٸرٸڭٸز. ول سوتتا دا تٶرت ادۆوكات " ورىس تٸلٸ تەڭ دەڭگەيدە قولدانىلادى, ورىس تٸلٸندە قىزمەت كٶرسەتە الامىز" دەگەندٸ العا تارتقان ەدٸ. بٸراق, وعىز دوعان ولاردى جەڭدٸ".
"ەير استانا" سوتى Qazkom-عا ساباق بولا ما?
جۋرناليست وعىز دوعان Qazkom ٶكٸلدەرٸ قازاق حالقىنان كەشٸرٸم سۇراسا, جاعدايدى سوتقا جەتكٸزبەي, ٶزارا كەلٸسٸممەن تاراسۋعا بولاتىنىن جەنە ونىڭ ماقساتى دا سول ەكەنٸن ايتىپ وتىر.
"بانك ٶكٸلدەرٸ مەنٸمەن ەلٸ بايلانىسقا شىققان جوق. مەنٸ تانىمايتىن سٸز دە تەلەفونىمدى تاۋىپ الدىڭىز عوي, سوندىقتان, كەرەك بولسا, ولار دا تاۋىپ الادى دەگەن ويدامىن. جەنە بانك مەنەن ەمەس, قازاق حالقىنان كەشٸرٸم سۇراسا, مەن كەشٸرۋگە دايىنمىن. بٸزدٸڭ ماقساتىمىز – داۋلاسىپ, سوتتاسۋ ەمەس, مەنٸڭ ماقساتىم قازاق تٸلٸنٸڭ مەرتەبەسٸن اسىرۋ. ييا, ەگەر بانك كٸشٸپەيٸلدٸلٸك تانىتىپ, قاتەلٸكتەرٸن مويىنداپ, كەشٸرٸم سۇراسا, مەن قۋانار ەدٸم جەنە سول ەرەكەتٸ ارقىلى بانك ٶز مەرەيٸن ارتتىرار ەدٸ. ال ەگەر كەشٸرٸم سۇراماسا, "ەير استانا" سيياقتى سوتتاسۋعا تۋرا كەلەدٸ. سوندىقتان, بانك "ەير استانادان" ساباق السا دەپ ويلايمىن".
"رۋحاني جاڭعىرۋ: سىيعا سىي, سىراعا بال
ال, قوعام قايراتكەرٸ ورازگٷل اسانعازى بولسا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تٸلدەر تۋرالى زاڭى بەرٸنە ورتاق ەكەنٸن جەنە بانك بولسىن, كەسٸپكەر بولسىن, ول زاڭعا باعىنۋى كەرەك دەگەن پٸكٸرٸن ايتتى.
"رۋحاني جاڭعىرۋ" باعدارلاماسى ۇلتتىق كودتى جاڭعىرتۋ دەسەك, ۇلتتىق كودتىڭ ەڭ نەگٸزگٸسٸ تٸل. جالپى, ەلباسى كەسٸپپەن اينالىساتىن ازاماتتارعا بار جولدى اشىپ بەردٸ. سولار قينالماسىن دەپ, رۇقساتتامالاردى قىسقارتتى. ال, قازاقتا "سىيعا — سىي, سىراعا بال" دەگەن بار. كەسٸپكەرلەردٸڭ جۇمىسى جٷرسٸن دەگەنٸ, ولار باسقا زاڭدى بەلشەسٸنەن باسىپ ٶتسٸن دەگەنٸ ەمەس. تٸلدەر تۋرالى زاڭدى ەشكٸم الىپ تاستاعان جوق. سوندىقتان, كٸم بولسىن, قازاق تٸلٸندە قىزمەت كٶرسەتۋگە مٸندەتتٸ", — دەيدٸ ورازگٷل اسانعازى.
