مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ رەسپۋبليكالىق تەلەارنالار ارقىلى قازاقستان حالقىنا ارنالعان مەلٸمدەمە جاسادى. بۇل تۋرالى اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ حابارلادى.
قۇرمەتتٸ قازاقستاندىقتار, وتانداستار!
ارداقتى اعايىن!
قادٸرلٸ ەرٸپتەستەرٸم,«نۇر وتان» پارتيياسىنىڭ مٷشەلەرٸ!
مەملەكەتٸمٸزدٸڭ اسا ماڭىزدى تاريحي سەتتەرٸندە حالقىما ٷندەۋ جولدايتىنىمدى بٸلەسٸزدەر.
بٷگٸن دە بارشاڭىزعا ٷندەۋ جارييالاعالى وتىرمىن.
بٸراق, بٷگٸنگٸ ٷندەۋدٸڭ ماڭىزى زور.
مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ رەتٸندەگٸ ٶكٸلەتتٸگٸمدٸ توقتاتۋ جٶنٸندە شەشٸم قابىلدادىم. بۇل – وڭاي شەشٸم ەمەس.
بيىل ەلٸمٸزدٸڭ ەڭ جوعارى لاۋازىمىنداعى قىزمەتٸمدٸ اتقارىپ كەلە جاتقانىما 30 جىل تولادى.
حالقىم ماعان تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ بولۋ مٷمكٸندٸگٸن بەردٸ.
كەڭەس يمپەريياسى قۇلاعان سەتتە بٸزدٸڭ ساياساتىمىز بەن ەكونوميكامىز قۇلدىراپ قالدى. ەل ٸشٸندە قوبالجۋ مەن تٷسٸنٸكسٸز جاعداي ورىن الدى.
ٸشكٸ جالپى ٶنٸم ەكٸ ەسە قىسقاردى, ازىق-تٷلٸك پەن حالىق تۇتىناتىن تاۋارلاردىڭ تاپشىلىعى ايقىن سەزٸلدٸ. بٸر مەزەتتە ٸرٸ زاۋىتتاردىڭ بەرٸ توقتاپ قالدى. دٷنيە تٶڭكەرٸلٸپ كەتكەندەي كٶرٸندٸ.
بۇل سىناق بولاتىن. بٸز ودان سٷرٸنبەي ٶتٸپ, دامۋدىڭ قازاقستاندىق جولىن سالۋعا بەلسەنە كٸرٸسٸپ كەتتٸك.
بٸزدٸڭ ٷشتۇعىرلى مٸندەتٸمٸز – نارىقتىق ەكونوميكا قۇرۋ, توتاليتارلىق يدەولوگييالىق جٷيەنٸ بۇزۋ جەنە قوعامنىڭ بارلىق ينستيتۋتتارىن جاڭعىرتۋ بولدى. بٸز مۇنى زاماناۋي دەموكراتييالىق مەملەكەت – قازاقستان رەسپۋبليكاسىن قۇرۋ ٷشٸن جاسادىق.
بٸز ەلسٸز ەكونوميكامەن جەنە جاعدايى جوق ازاماتتارمەن دەموكراتييالىق ينستيتۋتتار قالىپتاستىرۋ مٷمكٸن بولمايتىنىن تٷسٸنٸپ, ەكونوميكانى دامىتۋ جەنە ازاماتتاردىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋ ٸسٸنە باسا مەن بەردٸك. سونىڭ نەتيجەسٸندە ەكونوميكامىزدى 15 ەسە, ال حالىقتىڭ تابىسىن 9 ەسە (دوللارمەن ەسەپتەگەندە) ارتتىرىپ, كەدەيشٸلٸك دەڭگەيٸن 10 ەسەگە جۋىق قىسقارتا الدىق.
بٸز 2007-2012 جىلدارداعى اۋقىمدى ەلەمدٸك قارجى داعدارىسىن قوسا العاندا, كەزدەسكەن قيىندىقتاردىڭ بەرٸن ەشكٸمنٸڭ كٶمەگٸنسٸز جەنە تابىستى ەڭسەرە بٸلدٸك.
قازاقستان اگرارلى ەكونوميكادان ٶنەركەسٸپتٸك-سەرۆيستٸك ەكونوميكاعا ٶتتٸ. ەلدٸ يندۋسترييالاندىرۋ جەنە ۋربانيزاتسييالاۋ پروتسەسٸ جٷرٸپ جاتىر. شيكٸزات سەكتورىنا ەلەمنٸڭ ٸرٸ ينۆەستورلارى كەلدٸ.
سونىڭ ارقاسىندا مۇناي-گاز سەكتورىنداعى كٷردەلٸ جوبالاردى جٷزەگە اسىرا الدىق.
شيكٸزات رەسۋرستارى ەسەبٸنەن قازاقستاندىقتاردىڭ بولاشاق ۇرپاعى ٷشٸن قور قۇرىلدى. قازاقستان جاھاندىق ەكونوميكانىڭ اجىراماس بٶلٸگٸنە اينالدى. ينۆەستيتسييا تارتىپ, ەلەمنٸڭ بارلىق دەرلٸك ەلدەرٸمەن ساۋدا-ساتتىق جٷرگٸزٸپ كەلەمٸز.
ەلٸمٸزدٸڭ جاڭا ينفراقۇرىلىمدىق دٸڭگەگٸ بوي كٶتەردٸ. ەلدٸڭ بارلىق ٶڭٸرٸن اۆتوموبيل جولدارى مەن تەمٸر جول جەلٸسٸ بايلانىستىرادى. ال, اۆياتسييا مارشرۋتتارى ەلەمنٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنە بارۋعا مٷمكٸندٸك بەرٸپ وتىر.
قازاقستان تەك اۋماعى جاعىنان عانا ٸرٸ مەملەكەتكە اينالعان جوق. بٷگٸندە ازاماتتارىمىزدىڭ سانى 18 ميلليوننان استى. 20 ميلليونعا جەتەتٸن كٷن دە الىس ەمەس.
بٸز ەلەمدەگٸ وزىق دامىعان 50 ەلدٸڭ قاتارىنا قوسىلدىق. 2050 جىلعا دەيٸنگٸ دامۋ باعدارلاماسى ەزٸرلەندٸ. ماقساتىمىز – وزىق دامىعان 30 ەلدٸڭ قاتارىنا ەنۋ.
بٸز قيراعان كسرو-نىڭ ورنىندا زاماناۋي نارىقتىق ەكونوميكاسى بار, تابىستى قازاقستان مەملەكەتٸن قۇرىپ, كٶپۇلتتى جەنە كٶپكونفەسسييالى ەلٸمٸزدە بەيبٸتشٸلٸك پەن تۇراقتىلىقتى قالىپتاستىردىق. كٶپعاسىرلىق تاريحىمىزدا العاش رەت قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىقارالىق-قۇقىقتىق تۇرعىدان مويىندالۋىن قامتاماسىز ەتتٸك. مەملەكەت رەتٸندە بەدەرلەنبەگەن قازاقستاندى ەلەم كارتاسىنا ەنگٸزدٸك. بٸزدٸڭ ٶز تۋىمىز, ەنۇرانىمىز, ەلتاڭبامىز بار.
بٸز 90-جىلدارداعى ەڭ كٷردەلٸ كەزەڭدە «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا ماماندار دايارلاۋ ٸسٸن قولعا الدىق. جاستاردىڭ لايىقتى بٸلٸم الىپ, ەلەمدٸك تەجٸريبەنٸ زەرتتەۋٸنە مٷمكٸندٸك تۋعىزدىق, سونداي-اق ولاردىڭ ەلٸمٸزگە ٶز پايداسىن تيگٸزۋٸنە جول اشتىق.
جاھاندى داعدارىس جايلاعانىنا قاراماستان, بٸز استانادا ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ ۋنيۆەرسيتەت اشىپ, زيياتكەرلٸك مەكتەپتەر سالدىق. ەگەمەندٸككە يە بولعان جىلداردا دٷنيەگە كەلگەن جاستارىمىز مەملەكەت قامقورلىعىن باعالاي بٸلەدٸ دەپ سەنەمٸن. ولار – تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ تٷلەپ ۇشقان جاس قىراندارى.
جاستاردىڭ ەلٸمٸزدٸ قورعاپ, ونى نىعايتا تٷسەتٸنٸنە, ٶزدەرٸنٸڭ بار بٸلٸمٸ مەن كٷش-قۋاتىن وتانىمىزدى ٶركەندەتۋگە جۇمسايتىنىنا سەنٸمدٸمٸن.
ەلٸمٸزدٸڭ تاريحىندا العاش رەت ٶز ەلوردامىزدى تۇرعىزدىق. استانا – بارلىق جەتٸستٸكتەرٸمٸز بەن جەڭٸستەرٸمٸزدٸڭ جارقىن كٶرٸنٸسٸ.
وسىنىڭ بەرٸن سٸزدەرمەن بٸرگە جاسادىق, قۇرمەتتٸ قازاقستاندىقتار.
وسى جىلداردا ٶتكەن بارلىق سايلاۋلاردا سٸزدەر ماعان سەنٸم ارتىپ, باستامالارىما قولداۋ بٸلدٸردٸڭٸزدەر. ماعان ۇلى حالقىما, تۋعان جەرٸمە قىزمەت ەتۋ باقىتى بۇيىردى. بارشاڭىزعا – حالقىما زور ريزاشىلىعىمدى بٸلدٸرٸپ, باسىمدى يەمٸن.
وسىنداي قولداۋدىڭ ارقاسىندا سٸزدەردٸڭ سەنٸمدەرٸڭٸزدٸ اقتاۋ ٷشٸن مەن بار كٷش-جٸگەرٸمدٸ, دەنساۋلىعىمدى, ۋاقىتىمدى اياماي ادال قىزمەت ەتتٸم.
ٶزدەرٸڭٸز بٸلەسٸزدەر, زاڭدارىمىزعا سەيكەس مەن تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى (ۇلت كٶشباسشىسى) مەرتەبەسٸنە يە بولدىم. ەلەۋلٸ ٶكٸلەتتٸگٸ بار قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى رەتٸندە قىزمەت ەتە بەرەمٸن. «نۇر وتان» پارتيياسىنىڭ تٶراعاسى, كونستيتۋتسييالىق كەڭەستٸڭ مٷشەسٸمٸن.
ياعني ٶزدەرٸڭٸزبەن بٸرگە بولامىن. ەلٸمٸزدٸڭ, حالقىمىزدىڭ قامى – مەنٸڭ مٷددەم بولىپ قالا بەرەدٸ.
تەۋەلسٸز قازاقستان مەملەكەتٸنٸڭ نەگٸزٸن قالاۋشى رەتٸندەگٸ الداعى مٸندەتٸم – باسشىلاردىڭ جاڭا بۋىنىنىڭ بيلٸككە كەلۋٸن قامتاماسىز ەتۋ. ولار ەلٸمٸزدٸ جاڭعىرتۋ پروتسەستەرٸن جالعاستىراتىن بولادى.
قازاقستانداعى بيلٸك ساباقتاستىعى كونستيتۋتسييالىق تۇرعىدان رەتتەلگەن. پرەزيدەنتتٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸ مەرزٸمٸنەن بۇرىن توقتاتىلعان جاعدايدا ونىڭ ٶكٸلەتتٸگٸ قالعان مەرزٸمٸ اياقتالعانعا دەيٸن سەنات تٶراعاسىنا بەرٸلەدٸ. سودان كەيٸن جاڭا پرەزيدەنت سايلاۋى بولادى.
قازٸر پارلامەنت سەناتىنىڭ تٶراعاسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ. ونى سٸزدەر جاقسى بٸلەسٸزدەر. ول مەسكەۋ مەملەكەتتٸك حالىقارالىق قاتىناستار ينستيتۋتىنىڭ تٷلەگٸ, عىلىم دوكتورى. اعىلشىن جەنە قىتاي تٸلدەرٸن ەركٸن مەڭگەرگەن. باسشىلىق لاۋازىمداردا قىزمەت ەتٸپ, مول تەجٸريبە جينادى. ەلٸمٸزدٸڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ قالىپتاسۋ جىلدارىندا سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ, پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى جەنە پرەمەر-مينيستر, سەنات تٶراعاسى بولدى. ەلٸمٸزدٸ, ونىڭ ەكونوميكاسى مەن ساياساتىن جەتٸك بٸلەدٸ.
بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمى باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى بولىپ جۇمىس ٸستەدٸ. بۇل – ونىڭ ديپلومات رەتٸندە سٸڭٸرگەن ەڭبەگٸنٸڭ جەنە قازاقستانعا دەگەن زور سەنٸمنٸڭ جەمٸسٸ.
ول قازاقستان تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ العاشقى كٷندەرٸنەن باستاپ مەنٸمەن بٸرگە جۇمىس ٸستەپ كەلەدٸ. مەن ونى جاقسى بٸلەمٸن. ول – ادال ەرٸ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ جوعارى ازامات. ەلٸمٸزدٸڭ ٸشكٸ جەنە سىرتقى ساياساتىن جان-جاقتى سەزٸنەدٸ. ول بارلىق باعدارلامالاردى ەزٸرلەۋگە جەنە قابىلداۋعا اتسالىستى.
قاسىم-جومارت كەمەلۇلى قازاقستاندى باسقارۋعا ناعىز لايىقتى ازامات دەپ سەنەمٸن.
قۇرمەتتٸ وتانداستار!
بٸز ەلەمنٸڭ بٸر ورىندا تۇرماي, ٷنەمٸ ٶزگەرٸپ جاتقانىن كٶرٸپ وتىرمىز.
جاڭا مٷمكٸندٸكتەرمەن قاتار جاھاندىق جاڭا تەحنولوگييالىق جەنە دەموگرافييالىق سىن-قاتەرلەر تۋىنداپ, ەلەمدٸك تەرتٸپ تۇراقسىزدانا تٷسۋدە.
ەربٸر ۇرپاقتىڭ اتقاراتىن ٶز مٸندەتتەرٸ بار. مەن جەنە مەنٸڭ زامانداستارىم ەلٸمٸز ٷشٸن قولدان كەلگەننٸڭ بەرٸن جاسادىق.
ونىڭ نەتيجەلەرٸ ٶزدەرٸڭٸزگە بەلگٸلٸ. ەلەم ٶزگەرٸپ, جاڭا بۋىن كەلەدٸ. بۇل – تابيعي پروتسەسس. ولار ٶز زامانىنىڭ پروبلەمالارىن شەشەتٸن بولادى. سونداي-اق, ەلٸمٸزدٸ ودان ەرٸ ٶركەندەتۋ ٷشٸن بار كٷش-جٸگەرٸن جۇمىلدىرۋعا تيٸس.
ەلەممەن بٸرگە بٸز دە ٶزگەرۋگە تيٸسپٸز. جاس قازاقستاندىقتارعا ايتارىم: تەۋەلسٸز قازاقستانىمىزدى, ورتاق وتانىمىزدى, مەڭگٸلٸك ەلٸمٸزدٸ ساقتاي بٸلٸڭٸزدەر. بۇل – بٸزدٸڭ حالقىمىز, بٸزدٸڭ ۇلى بابالارىمىزدىڭ جەرٸ. وتانىمىز دا, جەرٸمٸز دە بٸر.
حالقىمىزدىڭ دوستىعى مەن بٸرلٸگٸن, بٸر-بٸرٸمٸزگە دەگەن سەنٸمدٸ ساقتاپ, ەلٸمٸزدەگٸ ەربٸر ازاماتتىڭ تٶل مەدەنيەتٸ مەن دەستٷرٸن قۇرمەتتەي بٸلٸڭٸزدەر.
سوندا عانا بٸز مىقتى بولىپ, سىن-قاتەردٸڭ بەرٸنە تٶتەپ بەرەمٸز.
سوندا عانا بٸز ٶركەندەيتٸن بولامىز.
قۇرمەتتٸ قازاقستاندىقتار!
مەنٸڭ وتانداستارىم!
مەن بٷگٸنگٸ سٶزٸمدٸ سٸزدەردٸڭ ەرقايسىڭىزعا ارنايمىن.
ەلٸمٸزدٸڭ الدىندا اۋقىمدى مٸندەتتەر تۇر. جەتٸستٸككە جەتەتٸنٸمٸزگە سەنەمٸن.
مەن قازاقستاننىڭ بولاشاعىن قالاي ەلەستەتەمٸن?
بولاشاق قازاقستاندىقتار بٸلٸمدٸ, ٷش تٸلدە سٶيلەيتٸن, ەركٸن ادامداردىڭ قوعامىن قالىپتاستىراتىنىنا نىق سەنٸمدٸمٸن.
ولار – ەلەمنٸڭ ازاماتتارى. ولار دٷنيەنٸ شارلايدى. ولار جاڭا بٸلٸم الۋعا قۇشتار. ولار – ەڭبەكسٷيگٸش. ولار – ٶز ەلٸنٸڭ پاتريوتتارى.
قازاقستان 2050 جىلى جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا اينالادى دەپ سەنەمٸن.
بۇل – بەرٸ دە ادام يگٸلٸگٸ ٷشٸن جاسالاتىن, ەكونوميكاسى مىقتى مەملەكەت. ونىڭ بٸلٸم سالاسى دا, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى دا ٷزدٸك بولادى. وندا بەيبٸتشٸلٸك پەن تىنىشتىق سالتانات قۇرادى. ازاماتتارى ەركٸن ەرٸ تەڭ قۇقىلى, ال بيلٸگٸ ەدٸلەتتٸ بولماق. مۇنداي ەلدە زاڭ ٷستەمدٸك ەتەدٸ.
مەن دۇرىس جولمەن كەلە جاتقانىمىزعا سەنٸمدٸمٸن. بٸزدٸ تۋرا جولدان ەشتەڭە دە تايدىرا المايدى.
ەگەر بٸز كٷشتٸ بولساق, بەرٸ دە بٸزبەن ساناسادى.
ەگەر بٸز ەلدەقانداي كٷشكە نەمەسە باسقا بٸرەۋگە ٷمٸت ارتساق, قول جەتكٸزگەن جەتٸستٸكتٸڭ بەرٸنەن ايرىلامىز.
